Жасанды интеллект алғашқы медициналық-санитарлық көмек саласында медицинада деректер көлемінің өсуі, диагностикалық дәлдікті арттыру қажеттілігі және клиникалық шешім қабылдаудың сапасын жақсарту міндеттері аясында ерекше маңызға ие. ЖИ – осы қиындықтарды шешуге бағытталған перспективалы технологиялар жүйесі.
Кіріспе
Медицинада деректер көлемінің өсуі, диагностикалық дәлдікті арттыру қажеттілігі және клиникалық шешім қабылдаудың сапасын жақсарту міндеттері бар. ЖИ – осы қиындықтарды шешуге бағытталған перспективалы технологиялар жүйесі.
Соңғы жылдары жасанды интеллект денсаулық сақтау саласында стратегиялық құралға айналды. Әсіресе генеративті ЖИ жүйелері — мысалы, OpenAI әзірлеген ChatGPT, сондай-ақ Google компаниясының Gemini жүйесі — мәтіндік жауаптар құрастыру арқылы медициналық ақпаратпен жұмыс істеуді жеңілдетуде.
Біріншіден, олар үлкен көлемдегі медициналық мәтіндерді тез өңдеп, пациенттің шағымдары мен анамнезін қысқаша, құрылымдалған түрде ұсына алады, бұл дәрігердің ақпарат іздеуге кететін уақытын айтарлықтай қысқартады. Екіншіден, ЖИ клиникалық нұсқаулықтар, зерттеу мақалалары және статистикалық деректерді біртұтас контекстте талдай отырып, ықтимал диагноздар мен емдеу стратегияларын алдын ала ұсыныс жасай алады. Үшіншіден, мәтіндік генерация функциялары пациентке арналған ақпараттық материалдарды, сауалнама және бақылау парақтарын автоматты түрде дайындауға мүмкіндік береді, бұл коммуникацияны тиімді етеді. Осылайша, генеративті ЖИ жүйелері деректерді талдау, құрылымдау және визуализациялау арқылы клиникалық шешім қабылдауды қолдауды жеңілдетеді, дәрігердің жүктемесін азайтады және ақпараттық дәлдікті арттырады.
Зерттеудің мақсаты
Алғашқы медициналық-санитарлық көмек жағдайында қолданылатын жасанды интеллект құралдарының дәрігердің клиникалық шешім қабылдау үдерісіне, диагностикалық дәлдігіне және емдеу тактикасына ықпалын талдау.
Материалдар мен әдістер
BMJ Health and Care Informatics журналында жарияланған зерттеуге 1006 жалпы тәжірибелік дәрігер қатысқан. Сауалнама барысында дәрігерлерден клиникалық тәжірибеде ChatGPT, Bing AI немесе Gemini секілді ЖИ чат-боттарын қолдану тәжірибесі туралы сұралды.
Зерттеу AIIMS Delhi клиникасында ~460 қатысушымен жүргізілген:
2022 жылғы 1 қазан мен 2023 жылғы 31 қаңтар аралығында 102 059 виртуалды консультацияның ретроспективтік талдауы жүргізілді. Пациенттер ЖИ көмегімен медициналық сұхбаттан өтті, кейін виртуалды дәрігерлер сұхбат нәтижелерін және ЖИ ұсынған дифференциалды диагноздарды қарап, пациентпен байланысып, соңғы диагноздар мен емдеу жоспарларын бекітті. Біз диагноздардың дәлдігін ЖИ қойған диагноздардың виртуалды дәрігерлер мен тәуелсіз сарапшылармен сәйкестігі арқылы бағаладық.
Нәтижелер
Нәтижелер бойынша:
- Респонденттердің 20%-ы генеративті ЖИ құралдарын қолданған.
- Олардың 29%-ы қабылдаудан кейінгі медициналық құжаттарды дайындауда пайдаланған.
- 28%-ы баламалы диагноз ұсыну үшін қолданған.
- 25%-ы емдеу нұсқаларын анықтауда ЖИ көмегіне жүгінген.[1]
Зерттеушілердің пікірінше, бұл нәтижелер ЖИ-дің әкімшілік жүктемені азайтуда және клиникалық ойлау процесін қолдауда құндылыққа ие екенін көрсетеді.
- Спирометриямен салыстыру• Қосымша спирометрия нәтижелерімен салыстырғанда жақсы сәйкестік көрсетті.
• Ауыр жағдайларда сәйкестік ерекше жоғары болған.
- Диагностикалық дәлдік• Қалыпты және патологиялық тынысты ажыратуда ≈90% дәлдік.
• Ауруларды нақты анықтауда (COPD, астма) ≈82–87% дәлдік.
- Жылдамдық және ыңғайлылық• Қосымша бірнеше минут ішінде нәтиже береді.
• Арнайы құрал немесе білікті персонал қажет емес.
Спирометриямен сәйкестік
Зерттеу көрсеткендей, AIIMS Delhi клиникасында қолданылған ЖИ құралдары спирометрия нәтижелерімен жақсы сәйкестік көрсетті. Бұл ЖИ-дің тыныс функциясын бағалауда дәстүрлі зерттеулермен салыстырғанда сенімді екенін көрсетеді. Ауыр жағдайларда сәйкестіктің жоғары болуы клиникалық маңызды – пациенттің өміріне қауіп төндіруі мүмкін созылмалы өкпе ауруларын (мысалы, COPD) ерте анықтауға мүмкіндік береді. [2]
Нәтижелер: Дәрігерлердің 84,2 % жағдайда (n = 85 976) ЖИ қойған диагнозды таңдағаны анықталды, ал 60,9 % жағдайда (n = 62 130) — ЖИ ұсынған ең ықтимал диагноз таңдалды. Сәйкестік дәрігерлер мен ЖИ қойған диагноздар арасында диагнозға байланысты әртүрлі болды: 35 диагнозда (47 % жағдай, n = 47 679) дәрігерлердің ЖИ диагнозымен келісімі 95 % немесе одан жоғары болды, ал 57 диагнозда (69 % жағдай, n = 70 697) — 90 % немесе одан жоғары болды. Барлық көрсетілген симптомдардың жартысында орташа сәйкестік деңгейі 90 % немесе одан жоғары болды.
Қорытынды: Нәтижелеріміз көрсеткендей, зерттеу шеңберінде ЖИ мен зерттеуші дәрігерлердің диагноз қоюдағы келісімі көп жағдайда жоғары болды. Бұл нәтижелер ЖИ алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету кезінде ауруларды диагностикалауды және пациенттерді сұрыптауды жақсарта алатынын көрсетеді, әрі уақыт өте келе оның тиімділігі арта береді.[3]
Қорытынды
Бұл мақалада жасанды интеллекттің (ЖИ) алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсетуде дәрігердің клиникалық шешім қабылдау үдерісіндегі рөлі қарастырылды. Зерттеу нәтижелері көрсеткендей, генеративті ЖИ жүйелері пациенттің шағымдары мен анамнезін құрылымдап, ықтимал диагноздар мен емдеу стратегияларын алдын ала ұсына алады. Клиникалық тәжірибеде ЖИ қолдану дәрігердің әкімшілік жүктемесін азайтып, диагноз қою дәлдігін арттыруға, уақытты үнемдеуге және коммуникацияны тиімді етуге мүмкіндік береді. Спирометриялық және виртуалды консультация деректері ЖИ құралдарының дәстүрлі әдістермен жоғары сәйкестігін көрсетті, бұл ЖИ-дің алғашқы медициналық-санитарлық көмек көрсету кезінде сенімді әрі пайдалы екенін дәлелдейді.
Кілт сөздер
жасанды интеллект, алғашқы медициналық-санитарлық көмек, клиникалық шешім қабылдау, диагностикалық дәлдік, генеративті жүйелер, пациенттің анамнезі, виртуалды консультация, медициналық деректерді талдау
Пайдаланылған әдебиеттер
- Gregory, A. (2024, September 17). One in five GPs use AI such as ChatGPT for daily tasks, survey finds.
The Guardian. - AI app analysing coughs could close COPD diagnostic gaps in primary care, AIIMS study shows.
Times of India. - Retrospective analysis of virtual consultations and AI-driven diagnostic accuracy.
PubMed. - Generative AI in primary care: Impact on clinical decision-making.
Nature Digital Medicine. - Clinical efficacy of AI-based diagnostic tools in primary healthcare settings.
PubMed. - The role of artificial intelligence in healthcare: Trends and challenges. Healthcare, 14(3), 45.
MDPI.
