Мақала
Бұйрықтар

№ 100 бұйрық (30.09.2025): толық мәтін және скачать

Жаңа

"Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 9 қаңтардағы № 4 бұйрығына өзгерістер мен толықтырулар енгізу туралы

Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2025 жылғы 30 қыркүйектегі № 100 бұйрығы. Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде 2025 жылы 30 қыркүйекте № 36979 болып тіркелді

Бұйрық нөмірі
100
Қабылданған күні
30.09.2025
Актіні өзгерту күні
Көрсетілмеген
Мәртебесі
Жаңа

Дереккөз: «Әділет» АҚЖ ресми мәтіні. Мәтін алынған күн: 2026-10-20.

Бұйрықтың мәтіні

Құжаттың мазмұны
  1. "Жалпы дәрігерлік практика" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  2. "Терапия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  3. "Хирургия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  4. Үлгілік бағдарламаның мазмұны және "Хирургия" мамандығы бойынша практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар
  5. "Акушерия және гинекология" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  6. "Акушерия және гинекология" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар
  7. "Педиатрия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  8. "Педиатрия" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар
  9. "Балалар хирургиясы" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  10. "Балалар хирургиясы" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар
  11. "Аллергология және иммунология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  12. "Анестезиология және реаниматология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы
  13. "Гастроэнтерология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

ЗҚАИ-ның ескертпесі! Қолданысқа енгізілу тәртібін 5-тармақтан қараңыз.

БҰЙЫРАМЫН:

1. "Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша үлгілік оқу бағдарламаларын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 9 қаңтардағы № 4 бұйрығына (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 31672 болып тіркелген) мынадай өзгерістер мен толықтырулар енгізілсін:

көрсетілген бұйрыққа 1-қосымшамен бекітілген Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша техникалық және кәсіптік білім берудің үлгілік оқу бағдарламаларында:

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша техникалық және кәсіптік білім берудің үлгілік оқу бағдарламалары "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) және "Денсаулық сақтау саласындағы білім беру деңгейлері бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 4 шiлдедегi № ҚР ДСМ-63 бұйрығымен (бұдан әрі-№ ҚР ДСМ-63 Бұйрық) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28716 болып тіркелген) бекітілген денсаулық сақтау саласындағы техникалық және кәсіптік білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.

көрсетілген бұйрыққа 2-қосымшамен бекітілген Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша орта білімнен кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламаларында :

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша орта білімнен кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламалары "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) және "Денсаулық сақтау саласындағы білім беру деңгейлері бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 4 шiлдедегi № ҚР ДСМ-63 бұйрығымен (бұдан әрі - № ҚР ДСМ-63 Бұйрық) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28716 болып тіркелген) бекітілген денсаулық сақтау саласындағы орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

көрсетілген бұйрыққа 3-қосымшамен бекітілген Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары оқу білім берудің үлгілік оқу бағдарламаларында :

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. "Фармация" мамандығы бойынша үлгілік оқу бағдарламасы "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , "Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 бұйрығымен (бұдан әрі – № 2 Бұйрық) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28916 болып тіркелген) және "Денсаулық сақтау саласындағы білім беру деңгейлері бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарды бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 4 шiлдедегi № ҚР ДСМ-63 бұйрығымен (бұдан әрі- № ҚР ДСМ-63 Бұйрық) (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28716 болып тіркелген) бекітілген денсаулық сақтау саласындағы жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

9-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"9. "Қоғамдық денсаулық" мамандығы бойынша үлгілік оқу бағдарламасы "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , № 2 Бұйрықпен бекітілген және № ҚР ДСМ-63 Бұйрықпен бекітілген денсаулық сақтау саласындағы жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

16-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"16. "Мейіргер ісі" мамандығы бойынша үлгілік оқу бағдарламасы "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , № 2 Бұйрықпен бекітілген және № ҚР ДСМ-63 Бұйрықпен бекітілген денсаулық сақтау саласындағы жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

24-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"24. Үздіксіз интеграцияланған медициналық білім берудің үлгілік оқу бағдарламасы "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , № 2 Бұйрықпен бекітілген және № ҚР ДСМ-63 Бұйрықпен бекітілген денсаулық сақтау саласындағы жоғары білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

27-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"27. Білім беру қызметін жоспарлау және ұйымдастыру осы Бағдарламаға 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14, 15 және 16 қосымшаларға сәйкес тиісті мамандық бойынша үлгілік оқу жоспарлары мен оқыту нәтижелері негізінде жүзеге асырылады.";

осы бұйрыққа 1-қосымшаға сәйкес 11-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 2-қосымшаға сәйкес 12-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 3-қосымшаға сәйкес 13-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 4-қосымшаға сәйкес 14-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 5-қосымшаға сәйкес 15-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 6-қосымшаға сәйкес 16-қосымшамен толықтырылсын;

көрсетілген бұйрыққа 4-қосымшамен бекітілген медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламаларында

1-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"1. Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша Резидентураның үлгілік оқу бағдарламасы "Білім туралы" Қазақстан Республикасының Заңы 14-бабының 8-тармағына , "Жоғары және жоғары оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 28916 болып тіркелген) Қазақстан Республикасы Ғылым және жоғары білім министрінің 2022 жылғы 20 шілдедегі № 2 бұйрығымен және "Денсаулық сақтау саласындағы білім беру деңгейлері бойынша мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарды бекіту туралы" (Нормативтік құқықтық актілерді мемлекеттік тіркеу тізілмінде № 28716 болып тіркелген) Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрінің 2022 жылғы 4 шiлдедегi № ҚР ДСМ-63 бұйрығымен бекітілген денсаулық сақтау саласындағы жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартына сәйкес әзірленді.";

4-тармақ мынадай редакцияда жазылсын:

"4. Резидентураның үлгілік білім беру бағдарламалары теориялық және клиникалық дайындықты, аралық және қорытынды аттестаттауды қамтиды.

Білім беру қызметін жоспарлау және ұйымдастыру осы бағдарламаға 1-49, 2-1, 3-1, 7-1, 11-1, 12-1, 13-1, 18-1, 21-1, 29-1, 30-1, 35-1, 37-1, 42-1, 48-1, 51, 52-қосымшаларға сәйкес тиісті мамандық бойынша үлгілік оқу жоспарлары мен оқыту нәтижелері негізінде жүзеге асырылады.

Резидент-дәрігерлердің клиникалық практикасы тиісті мамандық бойынша ауылдық, қалалық, облыстық және республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында жалпы ұзақтығы осы Үлгілік оқу бағдарламасына 50 және 50-1-қосымшаларда көрсетілген мерзімдерден кем емес жоспарланады және ұйымдастырылады.

Медициналық және фармацевтикалық білім беру ұйымдары, денсаулық сақтау саласындағы ғылыми ұйымдары пәндерге (модульдерге) байланысты резидент-дәрігердің клиникалық практикасының кезеңділігін дербес айқындайды, бұл ретте резидент-дәрігердің клиникалық практикасы пәндерді (модульдерді) игеру шеңберінде жүзеге асырылады.";

осы бұйрыққа 7-қосымшаға сәйкес 2-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 8-қосымшаға сәйкес 3-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 9-қосымшаға сәйкес 7-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 10-қосымшаға сәйкес 11-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 11-қосымшаға сәйкес 12-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 12-қосымшаға сәйкес 13-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 13-қосымшаға сәйкес 18-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 14-қосымшаға сәйкес 21-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 15-қосымшаға сәйкес 29-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 16-қосымшаға сәйкес 30-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 17-қосымшаға сәйкес 35-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 18-қосымшаға сәйкес 37-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 19-қосымшаға сәйкес 42-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 20-қосымшаға сәйкес 48-1-қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 21-қосымшаға сәйкес 50-1- қосымшамен толықтырылсын;

осы бұйрыққа 22 , 23-қосымшаларға сәйкес 51 , 52-қосымшалармен толықтырылсын.

3. Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Ғылым және адами ресурстар департаменті Қазақстан Республикасының заңнамасында белгіленген тәртіппен:

1) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркеуді;

2) осы бұйрықты ресми жарияланғаннан кейін оны Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің интернет-ресурсында орналастыруды;

3) осы бұйрықты Қазақстан Республикасының Әділет министрлігінде мемлекеттік тіркегеннен кейін он жұмыс күні ішінде Қазақстан Республикасы Денсаулық сақтау министрлігінің Заң департаментіне осы тармақтың 1) және 2) тармақшаларында көзделген іс-шаралардың орындалуы туралы мәліметтерді ұсынуды қамтамасыз етсін.

4. Осы бұйрықтың орындалуын бақылау жетекшілік ететін Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау вице-министріне жүктелсін.

5. Осы бұйрық алғашқы ресми жарияланған күнінен бастап қолданысқа енгізіледі және 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап туындаған құқықтық қатынастарға қолданылады.

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министріА. Альназарова

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Ғылым және жоғары білім министрлігі

"КЕЛІСІЛДІ"

Қазақстан Республикасы

Қорғаныс министрлігі

Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі 2025 жылғы 30 қыркүйектегі № 100 Бұйрыққа 1-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 11-қосымша

"Жалпы дәрігерлік практика" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – жалпы практика дәрігері (амбулаториялық-емханалық ұйымдар мен ауылдық жерлерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қалалық үлгідегі елді мекендерде орналасқан ұйымдар үшін)

№ р/сПәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейіндік пәндер циклі56
1)Міндетті компонент52
"Жалпы дәрігерлік практика" модулі52
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны:60

"Жалпы дәрігерлік практика" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Жалпы дәрігерлік практика"Меңгеру деңгейі *
Жалпы практика дәрігерінің жұмысын ұйымдастыру
МСАК мекемелерiнiң құрылымы. МСАК нормативтік-құқықтық базасы. Халыққа медициналық-санитариялық алғашқы көмек көрсету қағидаттары мен қағидалары. Халықтың әртүрлі санаттарына амбулаториялық жағдайда медициналық көмек көрсетуді ұйымдастыру4
МӘМС және ТМККК пакеттерімен, МСАК деңгейінде электрондық тіркелімдермен жұмыс. Денсаулық сақтауда ақпараттық жүйелерді қолдану. "Кешенді медициналық ақпараттық жүйе"4
Дәрігерлік практикада неғұрлым кең таралған аурулармен ауыратын науқастарға динамикалық байқау жүргізу (аурудың сатысын анықтау алгоритмі, асқынулардың, рецидивтердің профилактикасы, диспансерлік науқастарды жоспарлы емдеудің тиімділігін талдау, қолдаушы терапияның режимін айқындай отырып динамикалық байқау бағдарламасын әзірлеу, қалпына келтіру емінің нәтижелерін мониторингілеу). Инфекциялық емес созылмалы (ИЕСА) ауруларды басқару бағдарламасының (АББ) ұйымдастырушылық аспектілері. Профилактикалық консультация. ИЕСА ауыратын науқастарға МСАК декңгейінде көмек көрсетуді ұйымдастыру4
МСАК-тың медициналық ұйымдары деңгейінде балалар мен ересектерге профилактикалық көмекті ұйымдастыру. Балалар мен ересектерді скринингілік қарап-тексеру (нормативтік-құқықтық база, ұйымдастыру және өткізу, мониторинг)4
Еңбекке уақытша жарамсыздыққа сараптаманы ұйымдастыру және жүргізу. Еңбек ету қабілетінен тұрақты айырылу сараптамасын ұйымдастыру. Пациенттерді МӘС-ке ресімдеу және сараптамаға жіберу қағидалары4
МСАК ұйымдарында есепке алу-есептік құжаттаманы жүргізу
Бекітілген учаскенің паспортын толтыру. Учаскеге бекітілген халық санағын өткізуге қатысу. Халықтың денсаулық жағдайының статистикалық көрсеткіштерін талдау4
Еңбекке уақытша жарамсыздық парақтарын, еңбекке уақытша жарамсыздықты куәландыратын құжаттарды толтыру, профилактикалық екпелерді есепке алу журналын толтыру, талдауға жолдаманы, стационарлық емделуге, санаторийлік-курорттық емделуге жолдаманы толтыру және т.б.КМАЖ жүйесі арқылы емдеуге жатқызуға жолдамаларды, КДҚ-ға жолдамаларды, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуге арналған рецептілерді құру. Санаторийлік-курорттық емдеуге арналған карта4
ЖПД клиникалық практикасындағы дәлелді медицина
- жалпы практикада медициналық (клиникалық) аудитті ұйымдастыру, жүргізу және бағалау негіздері2
- дәлелді медицина қағидаттарына негізделген клиникалық практикалық нұсқаулықтарды (КПН) әзірлеу процесі2
- пациенттің клиникалық проблемасын сұрақта тұжырымдау, тиісті дерекқордан дәлелді ақпарат іздеу. Алынған деректердің өз практикасында қолданылуын талдау4
- AGREE құралымен МСАК-та қолданылатын КПН бағалау4
МСАК жағдайында көмек көрсету қағидаттары
1. Жүкті әйелдерді, жасөспірімдерді, балаларды және егде жастағы пациенттерді, олардың ерекшеліктерін ескере отырып, қадағалап-қарау4
– Жүкті әйелдерді антенаталдық байқау, физиологиялық жүктілікті қадағалап-қарау, босануға психологиялық-әлеуметтік дайындық, ДДСҰ ұсынымдарына сәйкес емшек сүтімен қоректендіруге дайындық, отбасын жоспарлау мәселелері, контрацепция, бедеу неке, сүт безі қатерлі обырының профилактикасы алдын алу, отбасылық өмірдің этикасы, психологиясы, медициналық-генетикалық және медициналық-сексуалдық аспектілері бойынша консультация4
– Ерте жастағы балаларды тамақтандыру (емшек сүтімен қоректендіру, қосымша тамақ беру), психологиялық-әлеуметтік дамыту, шынықтыру, балаларды мектепке дейінгі мекемелерге, мектепке даярлау және кәсіби бағдарлау мәселелері бойынша консультация4
2. Тыныс алу, қанайналым, асқазан-ішек жолдарының, зәр шығару, қан өндіру органдарының және эндокриндік жүйелердің зақымдану синдромдары кезінде ересектер мен балаларды амбулаториялық жағдайларда ұтымды саралап диагностикалау, қадағалап-қарау және динамикалық байқау тактикасының алгоритмі4
Ішкі аурулар және балалар аурулары клиникасында кеңінен таралған патологияларды зерттеудің зертханалық және аспаптық әдістері
- зертханалық және аспаптық зерттеу әдістерін жүргізуге көрсетілімдер, науқасты дайындау, стерналдық пункцияға, трепанобиопсияға көрсетімдер, қарсы көрсетілімдер және биопсияның асқынулары2
- гемодинамикалық көрсетілімдер (жүрек индексі, солжақ қарыншаның шығарым фракциясы, орталық веналық қысым)2
- бронх-дилатациялық сынама3
- Холтер бойынша ЭКГ мониторингілеу, АҚ тәуліктік мониторингілеу, велоэргометрия, эндомиокардиялық биопсия, функционалдық жүктеме тестілерінің нәтижелерін түсіндіру3
- кеуде қуысы ағзаларының көзбен шолып зерттеп-қарау деректерін түсіндіру, сыртқы тыныс алу функциясын зерттеу деректерін – пикфлоуметрияны түсіндіру, өкпе патологиясы бар науқастың зертханалық әдіспен алынған (гемограмма, биохимиялық талдау, қанның газдық құрамы және т.б.) нәтижелерін түсіндіру, қақырықты, плевралды жалқықты зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
- пациентке дозаланған аэрозольді ингаляторларды, спейсерлер мен небулайзерлерді қолдану техникасын, пикфлоуметрия техникасын және БД және ӨСОА күшпен шығарған дем көлемін (КШДК) мониторингілеуді үйрету4
– миокард некрозының зертханалық маркерлерін, миокард пен эндокардтың қабынбалы ауруларындағы жіті фазалық көрсеткіштерді түсіндіру, жалпы және биохимиялық қан талдауының мәліметтерін түсіндіру: гиперферментемия, гиперлипидемия, гипергликемия, инсулинге резистенттілік, электролиттік баланстың бұзылуы, гиперлипопротеинемия түрлерін анықтау, көмірсуға толеранттылықтың бұзылыстары, инфекциялық эндокардит, миокардиттер, миокард инфаркті кезінде иммунологиялық қан талдауы нәтижелерін түсіндіру, ЖИА, ТКА мен АКШ кейін, ӨАТЭ жүрек ақауларына операция жасалған науқастарда гемостаз жүйесіндегі бұзылыстарды (РБУ, АЖТУ, плазмадағы фибриногенді, ПТИ, антитромбин III, тромбоциттердің адгезиясы мен агрегациясы, тромбин уақыты, халықаралық стандартталған қатынас) түсіндіру4
- визуализация әдістерінің деректерін түсіндіру (коронарография, эхокардиография, магистральдық және перифериялық тамырларды УДЗ, ішперде қуысы ағзаларын МРТ, КТ, УДЗ)4
- жүрек ауруларының ЭКГ-диагностикасы4
- АІЖ көзбен шолып зерттеп-қарау нәтижелерін түсіндіру: асқазанды екі еселі контрастылау, ирригоскопия, контрастты холецистография, ретроградты холангиопанкреатография, эзофагогастро-дуоденоскопия, колоноскопия, ректороманоскопия нәтижелерін түсіндіру. ішперде қуысы ағзаларын УДЗ, АІЖ сілемейлі қабатының зақымдануы кезінде және бауыр патологиясы кезінде гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру, вирусты гепатит маркерлерін анықтауға иммуноферментті талдауды, гепатит вирустарын анықтау үшін полимеразды тізбекті реакцияны, асқазанды, он екі елі ішекті, аш ішекті және тоқ ішекті, өт шығару жолдарын функционалдық зерттеу деректерін, копрология, нәжісті бактериологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
– аурудың рентгенологиялық сатысын анықтай отырып буындар мен омыртқаның қабыну өзгерістерінің жіті фазалық зертханалық маркерлерін (ЖҚТ, СРБ және т.б. бойынша) түсіндіру, магниттік-резонанстық томография, компьютерлік томография, рентгенологиялық зерттеп-қараудың мәліметтерін түсіндіру, синовий сұйықтығын зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
– көмірсу алмасуын зерттеу деректерін түсіндіру: гликемиялық бейін, глюкозуриялық бейін, глюкозаланған гемоглобин, иммунореактивті инсулин, гормоналдық статусты зерттеу (қалқаншабез, бүйрекүсті бездері гормондары, гипофиздің жыныстық, тропты гормондары, гипоталамустың либериндері мен статиндері), эндокрин жүйесінің негізгі синдромдарының зертханалық маркерлері (биохимиялық, иммуноферменттік әдістер), қалқаншабезді, бүйрекүсті бездерін, ұйқыбезді және жыныстық бездерді УДЗ деректерін түсіндіру, эндокрин жүйесі ағзаларын визуализация әдістері (рентген, МРТ, КТ) деректерін түсіндіру4
- несепті зерттеу деректерін түсіндіру, бүйректің функционалдық жай-күйін зерттеу деректері, бүйрек функциясы жеткіліксіздігінің, бүйрек ауруларының негізгі синдромдарының (нефроздық, нефриттік және т.б.) зертханалық маркерлері (биохимиялық, электролиттер, гормондар), визуализация әдістерінің деректерін түсіндіру (УДЗ, рентген, МРТ, КТ), бүйректі гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
- қанның жалпы талдауын, гемограмманы, қанның биохимиялық талдауын түсіндіру (сарысу темірінің көрсеткіштері, ферритин деңгейі, қан сарысуының жалпы темір байланыстыру қабілеті, ұю және қан ұюға қарсы жүйелердің, тамыр-тромбоциттік және коагуляциялық гемостаздың, паракоагуляция өнімдерінің, фибринолиз жүйесінің негізгі көрсеткіштері), миелограмманы, арнайы зертханалық маркерлерді (биохимиялық, электролиттер, ферменттер, типтік емес жасушалар, онкомаркерлер, иммуноглобулиндер, иммундық кешендер, аутоантиденелер, комплемент жүйесі, Кумбстың тікелей және жанама сынамалары) түсіндіру4
Ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету
- жоғарғы тыныс алу жолдарын тазалау әдістері, сұйықтықты аспирациялау, трахеотомия, трахеостомия, жаңа туған нәрестені алғашқы реанимациялау3
- ЭКГ-ні түсіндіру, асқазанды зондпен жуу, тік ішекті саусақпен зерттеу, простатаны саусақпен зерттеу, қуықты катетерлеу4
- ЭКГ жазу, пиклоуметрия жүргізу4
МСАК деңгейіндегі ішкі аурулар
Барлық жас топтарында ішкі ағзалардың неғұрлым жиі кездесетін ауруларын диагностикалау, емдеу және профилактикасы, шұғыл жағдайларды ерте диагностикалау және дәлелді медицина тұрғысынан көмек көрсету
Жөтел
- өкпе гипоплазиясы, бөгде зат, саркоидоз, муковисцидоз2
- бронх демікпесінің жөтел түрі, бронхиолиттер, тонзиллиттер, аденоидтар, көкжөтел3
- тыныс алу ағзаларының ісіктері, гастроэзофаго- рефлюкс ауруы, пневмония, өкпенің созылмалы обструктивті ауруы, өкпе абсцесі, бронхэктаздық ауру, өкпе-бронх жүйесінің туберкулезі, жүрек функциясының жеткіліксіздігі4
- ұстама тәрізді жөтел кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Ентікпе, тұншығу
- бөгде зат, истериялық демікпе2
- тыныс алу ағзаларының ісіктері, гастроэзофаго- рефлюкс ауруы, пневмония, өкпенің созылмалы обструктивті ауруы, өкпе абсцесі, бронхэктаздық ауру, бронх-өкпе жүйесінің туберкулезі, синуситтер, жүрек функциясының жеткіліксіздігі4
- тұншығу кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Артериялық гипертензия
- эссенциалдық артериялық гипертензия4
- бүйрек артериясының фибро-бұлшықет гиперплазиясы, аорта және оның тармақтарының артерииті, бүйрекүсті безінің аденокарциномасы, басқа минералокортикоидтардың гиперсекрециясы, моноаминооксидаза ингибиторлары, аортаның коартациясы, Кон синдромы (бастапқы альдестеронизм), феохромацитома, феохромобластома2
- реноваскулярлық гипертония, глюкокортикоидтардың гиперсекрециясы (Иценко-Кушинг синдромы, Кушингоидты синдром), кортикостероидты преператтарды, жүкті болып қалуға қарсы дәрі-дәрмектерді қабылдау, бүйрек артерияларының атеросклерозы, поликистоз және бүйректің басқа да туа біткен ауытқулары, қалқаншабез гормондарының гиперсекрециясы3
Кеуденің ауыруы
- аорталгия, эпидемиялық миалгия1
- митральды қақпақшаның салбырап түсіп кетуі, құрғақ плеврит2
- миокардит және кардиомиопатия, ревмокардит, климактериялық кардиомиопатия, рефлюкс-эзофагит, асқазанның ойықжара ауруы, холецистит, панкреатит, аорта аневризмасының жарылуы3
- миокард инфарктісі, нейроциркуляторлық дистония, омыртқаның кеуде бөлігінің остеохондрозы, құрсау теміреткі, пневмоторакс, аортаның қатпарлы аневризмасы, стенокардия, ӨАТЭ4
- кеуденің ауыруы кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Жүрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі
- жүрек ісігі, карциноидты ісік, оңжақ жүрекшенің миксомасы, іркілісті кардиомиопатия, фибропластикалық париетальды эндокардит, эндокардиальды фиброэластоз, жүрек амилоидозы1
- өкпе артериясы қақпақшасының жеткіліксіздігі, жүрекше аралық далданың ақауы, митралдық жеткіліксіздік, митралдық стеноз, аорталық стеноз, өкпе артериясы сағасының стенозы, трикуспидалдық жеткіліксіздік, трикуспидалдық стеноз, аорталық жеткіліксіздік, миокардит3
- инфаркттен кейінгі кардиосклероз, созылмалы өкпелік жүрек4
- жүрек функциясының жіті жеткіліксіздігінде емдеуге жатқызуға дейінгі кезеңде шұғыл және жедел шұғыл көмек көрсету4
Лимфа түйіндерінің ұлғаюы
- Сезари синдромы, Брилл-Симмерс, Беркит аурулары1
- ЖИТС, лимфосаркома, мерез, токсоплазмозды лимфаденит2
- жүйелі қызыл жегі3
- туберкулездік лимфаденит, саркоидоз, созылмалы лимфолейкоз, пролимфоцитарлық лейкоз, Т-лимфоцитарлық лейкоз, жіті лимфобласты лейкоз, жіті миелобласты лейкоз, лимфа түйіндеріне қатерлі ісік метастаздары4
Ісіну
- лимфа ісігі, амилоидоз, ішек лимфангиэктазиясы, Спру синдромы1
- бүйрек трансплантациясы, трансплантацияның иммунологиялық проблемалары, реципиентті трансплантацияға дайындау және бүйрек трансплантациясы жасалған пациентті қадағалап-қарау2
- аш ішек ісіктері, Уиппл ауруы3
- жүрек функциясының жеткіліксіздігі, өкпе-жүрек функциясының жеткіліксіздігі, нефроздық синдром, бүйрек функциясының жеткіліксіздігі, диабеттік нефропатия, Квинке ісігі4
Асцит
- мезотелиома, псевдомиксома, констриктивті перикардит, ішек лимфоангиэктазиясы, Уиппл ауруы, Мейгс синдромы1
- панкреатит, микседема, туберкулездік перитонит2
- бауыр ісіктері, обыр метастаздары, бауыр циррозы, нефроздық синдром, жүрек функциясының жеткіліксіздігі4
Аритмиялар
- Вольф-Паркинсон-Уайт синдромы, жүрекше-қарыншаның өткізгіштігінің баяулауы1
- жүрекше экстрасистолиясы, суправентрикулярлық тахикардия3
- жүрекшенің дірілі мен жыпылықтауы, синустық аритмия, қарыншалық экстрасистолия, толық көлденең блокада4
- өмірге қауіп төндіретін аритмиялар кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Жүректегі шуыл
- өкпе артериясының идиопатиялық кеңеюі, ашық артериялық ағын кезіндегі, артериявеноздық аневризма, стеноз және артериялардың дилятациясы, аортаның және оның тармақтарының артерииті кезіндегі систолалық шуыл1
- аорта атеросклерозы, қақпақшалық митралдық жеткіліксіздік, қақпақшалық трикуспидалдық жеткіліксіздік, аорталды стеноз, митралды стеноз, өкпе артериясының стенозы4
Қысқа уақытқа есінен тану
- хирургиялық симпатэктомия, фармакологиялық десимпатизация, жүрек миксомасы, жүректің шар тәрізді тромбы, акинезиялы шағын талма, фокальды талмалар1
- веналардың варикозды кеңеюі, ірі веналардың жылжымалы ісіктермен қысылуы, қан ағымының механикалық кедергілері, плеврогендік шок, кіші эпилепсиялық талма, мидың шайқалуы, истерия, аортаның қатпарлы аневризмасы3
- постуральды гипотония, ортостаздық гипотония, АҚК (айналымдағы қан көлемінің) жіті азаюы, диуретиктік терапия, асциттік сұйықтықты шығару, қуықты босату, эпилепсиялық үлкен талма, жүректің тоқтауы және аритмия4
- қысқа уақытқа есінен танған кезде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Өкпе гипертензиясы
- кеуде ішіндегі қысымның жоғарылауы1
- өкпенің ілкі гипертензиясы3
- өкпе артериясының ұсақ тармақтарының эмболиясы, өкпенің қайталама гипертензиясы4
- өкпе артериясының тромбоэмболиясы кезінде ауруханаға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
Себебі белгісіз қызба
- диафрагмаасты абсцесі, бауырасты абсцесі2
- ісік генезінің қызбасы (бүйрек, бауыр ісіктері, лимфогрануломатоз, лимфосаркома және т.б.), паранефрит, жүйелі қызыл жегі, түйінді периартериит, іш сүзегі, Крон ауруы3
- менингококк сепсисі, безгек, холангит және бауыр абсцесі, іріңдеген бронхоэктаздар, туберкулез, бруцеллез, пиелонефрит, жіті ревматизмдік қызба, ревматоидты артрит, қан және қан өндіретін ағзалардың аурулары, тиреотоксикоз, созылмалы гепатиттер және бауыр циррозы, дәріден болған қызба, сепсис, балалар инфекциялары4
Анемия
- эритроциттер мембранасының аномалиялары, сфероцитоз, эллипсоцитоз, стоматоцитоз, жасушаішілік ферменттердің жеткіліксіздігі, глюкоза-6-фосфатдегидрогеназаның жеткіліксіздігі, пируваткиназаның жеткіліксіздігі1
- гемоглобинопатия, диетада белоктың тапшылығы немесе оны АІЖ арқылы көп жоғалту2
- В12 витамині мен фолий қышқылының тапшылығы немесе олардың метаболизмінің бұзылуы, II транскобаламиннің жеткіліксіздігі, тұқым қуалайтын гемолиздік анемиялар, аплазиялық және гипоплазиялық анемиялар, жүре пайда болған гемолиздік анемиялар, тұқым қуалайтын гемолиздік анемиялар3
- жіті және созылмалы темір тапшылығы анемиясы4
Іштің ауыруы
- хирургиялық, терапевтік, гинекологиялық, урологиялық байқауды немесе емдеуді талап ететін неғұрлым кең таралған интраабдоминалдық аурулардың сараланған диагностикасы4
- хирургиялық, терапевтік, гинекологиялық, урологиялық, неврологиялық байқауды немесе емдеуді талап ететін неғұрлым кең таралған экстраабдоминалдық аурулардың сараланған диагностикасы4
Сарғаю
- ферментопатиялар (глюкоза-6- фосфатдегидрогиназаның, пируваткиназаның, глютатионредуктазаның және т.б. жеткіліксіздігі), гемоглобинопатиялар, мембранопатиялар, орақ тәрізді жасушалы анемия, талассемия, микросфероцитоз және т.б. (овалоцитоз, акантоцитоз, стоматоцитоз), пароксизмалдық түнгі гемоглобинурия, конституциялық сарғаю (Дабин-Джонсон синдромы, Ротор синдромы), Жильбер синдромы, Криглер-Наяйяр синдромы, Люси-Дрисколл синдромы және басқа да гемолиздік емес сарғаю, бауыр артериясының аневризмасы, лимфогранулематоз және т.б.1
- сары қызба, бактериялық гепатиттер (лептоспироз, иерсиниоз), протозойлық гепатиттер (токсоплазмоз, опистрохоз, фасциолез), он екі елі ішектің ісіктері мен дивертикулдары2
- иммундық гемолиздік анемиялар, тұқым қуалайтын (туа біткен) гемолиздік анемиялар, химиялық зақымдар, гемолиздік улар, қорғасын, ауыр металдар, органикалық қышқылдар, паразиттер - безгек және т.б.), бауыр эхинококкозы, өт шығару жолдарының ісіктері мен бітелуі3
- А, В, С, Д, Е вирустық гепатиттері, инфекциялық мононуклеоз, уытты, дәрілік, алкогольдік гепатиттер, бауыр ішіндегі холестаз және бауырдың бастапқы биллиарлық циррозы, бауырдың бастапқы обыры, жүкті әйелдердің сарғаюы, ұйқыбез басының ұлғаюы (обыр, панкреатиттер), өттас ауруы4
Эндокриндік синдромдар
- гипогонадизм, ерте жыныстық даму синдромы, соматогенді нанизм, акромегалия, плюрегландулярлық жеткіліксіздік, АДГ гиперсекреция синдромы, бастапқы гиперальдостеронизм, Педжет ауруы, бастапқы гиперпаратиреоз, гиперкальциемия, гипокальциемия және т.б.2
- қалқаншабез обыры, қанттты емес диабет, Иценко-Кушинг ауруы, акромегалия, гиперпролактинемия, гипопитуитаризм, гипофиз ісіктері, бүйрекүсті безінің жеткіліксіздігі, феохромоцитома3
- қантты диабет, семіздік, диффузды уытты зоб, гипотиреоз, эндемиялық зоб, тиреоидиттер, остеопороз, Кушинг синдромы, аменорея, гирсутизм, мерзімінен бұрын жыныстық жетілу, ер адамның гипогонадизмі, бедеулік, менопауза4
- нефропатияны, ретинопатияны, диабеттік табанды ерте диагностикалау және профилактикасы, науқастарды медициналық оңалту, инсулиндердің дозасын есептеу4
- Диабет мектебінде пациентке диеталық режим ережелерін, гликемияны анықтау және инсулинді қолдану және оны енгізу әдістерін үйрету4
- диабеттік комалар: кетоацидоздық, гиперосмолярлық, лактатацидотикалық, гипогликемиялық, тиреотоксикалық криз, бүйрекүсті кризі, бүйрекүстілік жіті жеткіліксіздік кезінде емдеуге жатқызуға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
- қалқаншабезді пальпациялау, дене салмағының индексін есептеу5
Диарея
- ішектің қабынбалы аурулары, ісік аурулары, энзимопатиялар кезіндегі диарея, ішперде қуысы ағзаларына операциялық араласудан кейінгі диарея, эндокриндік аурулар кезіндегі диарея, ішектің қан тамырлары аурулары кезіндегі диарея3
- функционалдық диарея, инфекциялық, дәрі-дәрмектік диарея, ұйқыбездің сыртқы секрециялық жеткіліксіздігі кезіндегі диарея4
Іш қату
Орталық нерв жүйесінің аурулары, шеткері нерв жүйесінің аурулары, эндокриндік жүйе аурулары2
Тоқ ішек аурулары, метаболизм бұзылыстары, тік ішек аурулары, үйреншікті іш қату, жүкті әйелдердегі іш қату, дәріден іш қату4
Ішкі аурулар клиникасында кеңінен таралған патологияларды зерттеудің зертханалық және аспаптық әдістері
- көрсетімдер, науқасты зертханалық және аспаптық зерттеу әдістерін жүргізуге дайындау, стерналдық пункцияға, трепанобиопсияға көрсетімдер, қарсы көрсетімдер және биопсияның асқынулары, биопсия әдістемесі2
- гемодинамикалық көрсеткіштер (жүрек индексі, солжақ қарыншаның шығарым фракциясы, орталық веналық қысым, өкпе артериясындағы тығындалған қысым)2
- бүйрек биопсиясы, артроскопия3
- кеуде қуысы органдарын көзбен шолып зерттеп-қарау деректерін түсіндіру, сыртқы тыныс алу функциясын зерттеу деректерін – спирометрияны, пикфлоуметрияны түсіндіру, өкпе патологиясы бар науқастың зертханалық әдіспен алынған (гемограмма, биохимиялық талдау, қанның газдық құрамы және т.б.) нәтижелерін түсіндіру, қақырықты, плевралды жалқықты зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
- пациентке дозаланған аэрозольді ингаляторларды, спейсерлер мен небулайзерлерді қолдану техникасын, пикфлоуметрия техникасын және БД және ӨСОА кезінде КШДК мониторингілеуді үйрету4
– миокард некрозының зертханалық маркерлерін, миокард пен эндокардтың қабынбалы ауруларындағы жіті фазалық көрсеткіштерді түсіндіру, жалпы және биохимиялық қан талдауының мәліметтерін түсіндіру: гиперферментемия, гиперлипидемия, гипергликемия, инсулинге резистенттілік, электролиттік баланстың бұзылуы, гиперлипопротеинемия түрлерін анықтау, көмірсуға толеранттылықтың бұзылыстары, натриуретикалық пептид деңгейінің жоғарылауын, D-димерді анықтау, инфекциялық эндокардит, миокардиттер, миокард инфаркті кезінде иммунологиялық қан талдауы нәтижелерін түсіндіру, ЖИА, ТКА мен АКШ кейін, ӨАТЭ жүрек ақауларына операция жасалған науқастарда гемостаз жүйесіндегі бұзылыстарды (РБУ, АЖТУ, плазмадағы фибриногенді, ПТИ, антитромбин III, тромбоциттердің адгезиясы мен агрегациясы, тромбин уақыты, халықаралық стандартталған қатынас) түсіндіру4
- визуализация әдістерінің деректерін түсіндіру (коронарография, эхокардиография, миокард сцинтиграфиясы, магистральдық және перифериялық қан тамырларының УДЗ, МРТ, КТ, ішперде қуысы ағзаларын УДЗ)4
- Жүрек ауруларының ЭКГ-диагностикасы4
- 6 минуттық жаяу жүру сынағы4
- АІЖ визуалды зерттеп-қарау нәтижелерін түсіндіру: асқазан пневмографиясы, париетография, асқазанды екі еселі контрастылау, ирригоскопия, контрастылы холецистография, ретроградты холангиопанкреатография, эзофагогастродуоденоскопия, колоноскопия, ректороманоскопия нәтижелерін түсіндіру, ішперде қуысы ағзаларының УДЗ, КТ, МРТ, АІЖ сілемейлі қабаты зақымдануы кезінде және бауыр патологиясы кезінде гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру, вирустық гепатит маркерлерін анықтауға иммуноферментті талдауды, гепатит вирустарын анықтау үшін полимеразды тізбекті реакцияны, асқазанды, он екі елі ішекті, аш және тоқ ішекті, өт шығару жолдарын функционалдық зерттеу деректерін, копрология, нәжісті бактериологиялық зерттеу деректерін түсіндіру4
- жітіфазалы қабыну өзгерістерінің зертханалық маркерлерін түсіндіру (ҚЖТ және СРБ және т.б. бойынша), иммунологиялық тексеру деректерін (аутоиммунды патологияның биомаркерлері) - аутоантиденелер (АНА, анти-ДНК, а-SCL, АНЦА, а-РНП, РФ, АЦЦП, а-КЛ және т.б.), комплемент, криоглобулин жүйелерін иммунологиялық тексеру деректерін түсіндіру, аурудың рентгенологиялық сатысын анықтай отырып буындар мен омыртқаның МРТ, КТ, УДЗ деректерін түсіндіру, сцинтиграфия, артроскопия, рентгенологиялық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру, синовий сұйықтығын зерттеу деректерін түсіндіру4
- көмірсу алмасуын зерттеу деректерін түсіндіру: гликемиялық бейін, глюкозуриялық бейін, глюкозаланған гемоглобин, С-пептид, иммунореактивті инсулин, гормоналдық статусты зерттеу деректерін (қалқаншабез, бүйрекүсті бездері гормондары, гипофиздің жыныстық, тропты гормондары, гипоталамустың либериндері мен статиндері), эндокрин жүйесінің негізгі синдромдарының зертханалық маркерлері (биохимиялық, иммуноферменттік), қалқаншабезді, бүйрекүсті бездерін, ұйқыбезді және жыныстық бездерді УДЗ деректерін түсіндіру, эндокрин жүйесі ағзаларын визуализация әдістері (рентген, МРТ, КТ, радиоизотопты зерттеу) деректерін түсіндіру4
- несепті зерттеу деректерін түсіндіру, бүйректің функционалдық жай-күйін зерттеу деректері, бүйрек функциясы жеткіліксіздігінің, бүйрек ауруларының негізгі синдромдарының (нефроздық, нефриттік және т.б.) зертханалық маркерлері (биохимиялық, электролиттер, гормондар), бүйректі иммунологиялық зерттеу деректерін түсіндіру - иммуноглобулиндер, иммундық кешендер, аутоантиденелер, комплемент жүйесі, визуализация әдістерінің деректерін түсіндіру (УДЗ, рентген, МРТ, КТ, бүйрек тамырларын радиоизотопты зерттеу, ангиография, допплерография), бүйректі гистологиялық және иммунофлюресценттік зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
- қанның жалпы талдауын, гемограмманы, қанның биохимиялық талдауын түсіндіру (сарысу темірінің көрсеткіштері, ферритин деңгейі, қан сарысуының жалпы темір байланыстыру қабілеті, қанның ұюы және қан ұюға қарсы жүйелердің, тамыр-тромбоциттік және коагуляциялық гемостаздың, паракоагуляция өнімдерінің, фибринолиз жүйесінің негізгі көрсеткіштері), миелограмманы, арнайы зертханалық маркерлерді (биохимиялық, электролиттер, ферменттер, типтік емес жасушалар, онкомаркерлер, иммуноглобулиндер, иммундық кешендер, аутоантиденелер, комплемент жүйесі, Кумбстың тікелей және жанама сынамалары) түсіндіру4
Шұғыл және жедел шұғыл көмек көрсету
- жоғары тыныс алу жолдарын тазалау әдістері, сұйықтықты аспирациялау, трахеотомия, трахеостомия, дефибрилляция3
- ЭКГ түсіндіру, спирометрия жүргізу, асқазанды зондпен жуу, тік ішекті саусақпен зерттеу, простатаны саусақпен зерттеу, қуықты катетерлеу4
Хирургиялық аурулар (ЖПД)
- жіті хирургиялық патология: жіті аппендицит, жіті түйнек, асқынған ойықжара ауруы (қан кету, перфорация, пенетрация, малигнизация, қақпашының стенозы), жұмсақ тіндердің іріңдеу процестері, бүйрек коликасы, зәрдің жіті кідіруі3
- панарицийлерді, паронихияларды ашу, фурункулдарды, гидраденитті, тері және тері асты іріңдерін ашу3
- жұтқыншақтан, сыртқы есту жолдарынан, мұрын қуысынан бөгде заттарды диагностикалау және алып тастау3
- көру ағзасының жарақаты, глаукоманың жіті ұстамасы3
- простатит, простата аденомасы, цисталгия, крипторхизм3
- сүйектердің сынуы, травмалық остеомиелит, шығулар, иықтың әдеттегі шығуы, жалпақ табандық, бұлшықеттік қисық мойын, туа біткен маймақтық, жамбастың туа біткен шығуы, омыртқаның қисаюы3
- қан тамырларының аурулары (жіті флеботромбоздар, тромбофлебиттер, артерия эмболиялары), геморрой, артқы өтістің жарығы, бурсит, тендовагинит; соғылу, жарақаттар, жануарлардың қабуы, үсіктер, күйіктер3
- төменгі жақсүйектің, иық сүйегі басының шығуын түзету, түтікті сүйектердің, бұғананың, омыртқаның сынуы кезіндегі көліктік иммобилизация3
- ашық пневмоторакста герметикалық таңғыш салу, пневмоторакстың кернеуі кезінде плевра қуысына пункция жүргізу, мұрыннан қан кетуді тоқтату (мұрынның алдыңғы тампонадасы)3
- операциялық жарадан тігістерді алу, күйік бетін, жұқпаланған жараларды өңдеу, жұмсақ таңғыштарды салу4
- Мерфи, Кера, Ортнер, френикус-симптом, Щеткин-Блюмберг, Мейо-Робсон, Грот, Айзенберг I, II симптомдарын, көкбауыр және бауырдың бүгілу синдромдарын анықтау4
МСАК деңгейіндегі акушерия және гинекология
-нейроэндокриндік синдромдар, гениталдық туберкулез2
- жүктіліктің патологиялық ағымы, экстрагениталды патология аясында жүктілік, жүктіліктің соңына дейін жетпеуінің негізгі себептері және олардың профилактикасы, босанғаннан кейінгі қабыну аурулары, жыныстық жолмен берілетін инфекциялар3
- етеккір функциясының бұзылуы4
- сыртқы акушерлік тексеру, қынапты екі қолмен зерттеу, ректальдық зерттеу, қынап айналарын енгізу, цервикальды каналдан жағындыларды тексеру және алу, жүктілікті диагностикалау, жатырішілік контрацептивтерді енгізу4
- физиологиялық босануды қадағалап-қарау, босанғаннан кейінгі кезеңнің жай-күйін бағалау4
- акушериядағы және гинекологиядағы емдеуге дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
МСАК деңгейіндегі балалар аурулары
- ДДСҰ ұсынымдарына сәйкес айы-күні жетіп туған және шала туған нәрестенің патологиясы, жаңа туған нәресте кезеңінің ауруларын қадағалап-қарау3
- жүйке-психикалық және физикалық дамуын бағалау, күтімді ұйымдастыру, ДДҰ бағдарламаларына сәйкес дені сау және ауру балаларды ұтымды тамақтандыру, әртүрлі жастағы балаларды динамикалық байқау, иммунопрофилактика, егпелер күнтізбесі3
- синдромдық тәсіл негізінде балалар жасындағы жиі кездесетін ауруларды диагностикалау, емдеу және профилактикасы: темір тапшылығы анемиясы, жіті респираторлық вирустық аурулар, пневмония, жүректің туа біткен ақаулары, несеп жолдарының инфекциясы, гастродуодениттер, жіті ревматизмдік қызба, құрсақтың ішіндегі инфекция4
- әртүрлі жастағы балаларда балалар ауруларын ықпалдастырылған түрде қадағалап-қарау қағидаттары бойынша шұғыл жағдайларда ерте диагностикалау және алғашқы дәрігерлік көмек көрсету және үйде патронажды болудың әмбебап-прогрессивті моделі қағидаты бойынша ерте жастағы балаларға патронаж жүргізу4
- педиатрияда емдеуге жатқызуға дейінгі кезеңде жедел және шұғыл көмек көрсету4
МСАК деңгейіндегі психиатрия, наркология
- МСАК жағдайында психиатриялық және наркологиялық көмекті ұйымдастыру3
- депрессия, шизофрения, невроздар, неврастения, әртүрлі соматикалық аурулар кезіндегі психоздар, психопатия, сексопатологиялық бұзылулар, маскүнемдік, нашақорлық, уытқұмарлық, геронтологиялық аспектілерге байланысты психикалық бұзылулар3
- психиатриядағы және наркологиядағы оңалту, реадаптация, сараптама3
- уақтылы анықтау және шұғыл психиатриялық және наркологиялық көмекті уақтылы көрсету, аталған науқастарды тиісті бейін мамандарына жіберу3
МСАК деңгейіндегі неврология
- негізгі генетикалық негізделген неврологиялық аурулар, жүйке жүйесінің кәсіптік аурулары (діріл ауруы), миофасциалдық синдромдар3
- ми қанайналымының жіті бұзылуы, мидың және оның қабықтарының қабынбалы аурулары, мидың травмалық зақымдануы3
- дисциркуляторлық энцефалопатиялар, перифериялық нерв жүйесінің аурулары, перифериялық нерв жүйесінің вертеброгендік аурулары3
- уақтылы анықтау және шұғыл неврологиялық көмекті уақтылы көрсету, аталған науқастарды тиісті бейін мамандарына жіберу3
- моторлық қасиеттерді зерттеу (қалып, бұлшықет тонусы, контрактура, бұлшық ет атрофиясы), сіңір рефлекстерін зерттеу, сезімталдықты анықтау, үйлестіру қозғалыстарын бағалау4
МСАК деңгейіндегі фтизиатрия
- туберкулездің өкпеден тыс түрлерінің негізгі клиникалық белгілері3
- туберкулез кезінде эпидемияға қарсы іс-шараларды ұйымдастыру3
- туберкулездің иммундық және химиялық профилактикасы. Туберкулез және АИТВ инфекциясы. Туберкулез және қантты диабет. Туберкулез және нашақорлық, туберкулез және маскүнемдік. Туберкулез, жүктілік және ана болу3
- туберкулезге күдікті кезде зерттеп-қарау алгоритмі, тыныс алу ағзаларының туберкулезін диагностикалау, контингенттерді диспансерлік байқау, амбулаториялық жағдайларда туберкулездің химиялық профилактикасын және бақыланатын химиотерапияны жүргізу3
- халық арасында санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізу4
МСАК деңгейіндегі жұқпалы аурулар
- ҚР инфекциялық қызметін ұйымдастыру2
- карантиндік және аса қауіпті инфекциялар, геморрагиялық қызба, кене энцефалиттері кезінде ЖПД өткізетін іс-шаралар3
- жұқпалы ауруларды диагностикалау және емдеу: бруцеллез, жіті ішек инфекциялары, АИТВ инфекциясы, сүзек және паратифоздық аурулар, вирусты гепатиттер, ботулизм, тамшы инфекциялары, безгек, токсоплазмоз, тілме, оба, тырысқақ, құрт және паразиттік инфекциялар, балалар инфекциялары - ауа-тамшылы, экзантемалар, менингококк инфекциясы3
- ДДСҰ-ның диарея (ЖІИ) және жіті респираторлық инфекциялар (ЖРИ) бойынша балалар жасындағы ауруларды интеграциялап қадағалап-қарау жөніндегі бағдарламасы3
- санитариялық-эпидемиологиялық қадағалау өкілдерімен бірлесіп, инфекция ошағында эпидемияға қарсы іс-шаралар жүргізу4
МСАК деңгейіндегі онкология
- ҚР онкологиялық қызметін ұйымдастыру2
- обыр алдындағы астарлас (облигаттық және факультативтік обыр) және обыр процестерін диагностикалау, емдеу және профилактикасы3
- хирургиялық емдеуден, химиялық және сәулелік терапиядан кейін онкологиялық науқастарды оңалту, терминалдық науқастарға паллиативтік және симптоматикалық көмек көрсету (обыр кезінде ауырсыну синдромы және ауырсынуды басу, депрессиялық синдром және оны емдеу әдістері)4
- онкологиядағы есепке алу құжаттамасы. Онкологиялық науқастардың клиникалық топтары. Қатерлі ісіктердің сатылар бойынша (I-IV сатылар) және TNM жүйесі бойынша клиникалық жіктелуі. Онкологиядағы диспансерлеу қағидаттары4
Клиникалық фармакология
- дәрілік заттарды ұтымды тағайындау, атап айтқанда, ұтымды антибиотикотерапия мәселелері4

Ескертпе:

* Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттама
1Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2Симуляциялық орталықтағы техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен дағдыны (емшараны) орындайды
3Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің тікелей бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
4Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің жанама бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды.
Бұйрыққа 2-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша оғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 12-қосымша

"Терапия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – терапевт дәрігері (амбулаториялық-емханалық ұйымдар мен ауылдық елді мекендерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қала үлгісіндегі кенттерде орналасқан ұйымдар үшін)

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы56
1)Міндетті компонент52
"Ішкі аурулар" модулі52
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны:60

"Терапия" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

"Ішкі аурулар" модуліМеңгеру деңгейі*
Пульмонология
Бронхоальвеолярлы лаважға көрсетілімдер мен диагностикалық мәнін айқындау1
Сыртқы тыныс алу функциясын зерттеу деректерін түсіндіру2
Кеуде қуысы ағзаларын бейнелеу деректерін түсіндіру, аталған зерттеудің көрсеткіштері мен жүргізу әдістері, өкпе патологиясы кезінде негізгі Рентген синдромдарын анықтау: күңгірттенуі, ошақты көлеңке, шашыраңқы өзгерістер, өкпе тамырының өзгеруі, өкпе үлгісінің өзгеруі, ағаруы3
Өкпе патологиясы бар науқаста зертханалық зерттеу әдістерінің нәтижелерін түсіндіру3
Плевралық сұйықтықтың жиналуы және пневмоторакс кезінде плевралды пункция3
Бронхопульмональды жүйенің патологиясы бар науқасты тексеру және өкпе зақымдануының негізгі синдромдарын анықтау: жөтел, ентігу, обструктивті, өкпе тінінің (инфильтрат) тығыздануы, өкпенің шашыраңқы зақымдануы, плевралық сұйықтықтың жиналуы, тыныс алу жеткіліксіздігі4
Пульмонологиядағы негізгі синдромдар бойынша сараланған диагностика4
Бронхтар мен өкпенің таралған патологиялық жағдайларын диагностикалау4
Бронхтар мен өкпенің таралған патологиялық жағдайларын емдеу4
Тыныс алу жүйесінің сирек кездесетін ауруларының болуы туралы болжам4
Кеңірдек интубациясы4
Коникотомия4
Пневмоторакс кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Өкпе ісінуі кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Аллергология және иммунология
Спецификалық аллергодиагностика жүргізу қағидаттары мен әдістері (тері, провокациялық тестілер, зертханалық әдістер); спецификалық және спецификалық емес иммунотерапия1
Аллергия, аллергиялық реакциялар респираторлық аллергоздардың – бронх демікпесінің, риниттің, аллергиялық альвеолиттің патофизиологиялық негізі ретінде2
Тамақ аллергиясының және тамақ пен ксенобиотиктерге псевдоаллергиялық реакциялардың даму механизмдері2
Аллергологияда қолданылатын құралдар мен емдеу әдістері (антигистаминдер, қабынуға қарсы препараттар, бронхолитиктер, кортикостероидтар)2
Респираторлық аллергозы бар науқасты зерттеп-қарау және ЛОР ағзалары патологиясының белгілерін анықтау3
Сыртқы тыныс алу – спирометрия функциясын зерттеу деректерін түсіндіру3
Диспансерлеу, еңбекке уақытша жарамсыздық сараптамасы, медициналық-әлеуметтік сараптама3
Аллергологияның негізгі синдромдарының сараланған диагностикасы4
Бронходиляция сынағы4
Пациентке дозаланған аэрозольді ингаляторларды, спейсерлерді және небулайзерлерді қолдану техникасын үйрету4
Пациентке БА және ӨСОА кезінде пикфлоуметрия және мониторинг техникасын үйрету4
Анафилактикалық шок кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Астма мәртебесі, тұншығу ұстамасы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Кардиология
Емдеу құралдары мен әдістері, инвазивті, хирургиялық, кардиоверсия. Кардиологиялық науқастарды оңалту құралдары мен әдістері1
Атеросклеротикалық бляшканы тұрақсыздандыру және коронарлық артерия тромбозының даму механизмдері2
Коронарлық жеткіліксіздік механизмдері және миокардтың ишемиялық зақымдануының салдары2
Артериалық қысымның электрофизиологиялық механизмдері2
Артериалық қысым көтерілуінің негізгі механизмдері2
Қарыншалардың систолалық және диастолалық дисфункциясының механизмдері2
Жүрек клапандарының зақымдануы кезінде гемодинамикалық бұзылулар2
Перикардит кезінде гемодинамиканың бұзылуы2
Өкпе артериялық гипертензиясының механизмдері; тромбоэмболиялық өкпе артериясы кезінде гемодинамикалық және желдету бұзылулары механизмі2
Кардиологиядағы зертханалық-аспаптық зерттеу әдістерінің көрсеткіштері мен диагностикалық құндылығы2
Науқастарды қараудың және емдеуді бақылаудың оңтайлы жеке тактикасын таңдау үшін гемодинамикалық көрсеткіштерді (жүрек индексі, сол жақ қарыншаның шығарылу фракциясы, орталық веноздық қысым, өкпе артериясының кептелу қысымы, артериялық қысым) айқындау және бағалау2
Бейнелеу әдістерінің деректерін түсіндіру (коронарография, эхокардиография, миокард сцинтиграфиясы; магистральдық және перифериялық тамырлардың УДЗ; ішперде қуысы ағзаларының МРТ, КТ, УДЗ)2
Кардиологияда қолданылатын заманауи дәрілік заттардың жіктелуі, фармакодинамикасы, әсер ету механизмдері, тағайындауға көрсетілімдер және қарсы көрсетілімдер; препараттардың жанама әсерлері: антиангинальды, аритмияға қарсы, гипотензивті, гиполипидемиялық, СЖЖ емдеуге арналған препараттар, перифериялық қанайналымына және веноздық қанайналымына әсер ететін препараттар. Қанайналымы ағзаларының ауруларын дәрілік және дәрілік емес емдеудің негізгі қағидаттары2
Жүрек-қантамыр патологиясы бар пациенттерге операция алдындағы зерттеп-қарау және кардиологиялық және кардиологиялық емес операцияларға дайындық жүргізу2
Жалпы және биохимиялық қан талдауының деректерін түсіндіру. Гиперферментемияны; гиперлипидемияны; гипергликемияны, инсулинге төзімділікті, электролиттік баланстың бұзылуын анықтау. Гиперлипопротеинемия типін; көмірсуларға төзімділіктің бұзылуын айқындау; натриуретикалық пептид деңгейінің көтерілуі, D-димерді анықтау3
Инфекциялық эндокардит және сепсис кезінде қанды бактериологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
Инфекциялық эндокардит, миокардит, миокард инфарктісі кезінде қанды иммунологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
ТКА және АКШ, ПЭЛ, ӨАТТ-дан кейін операцияланған жүрек ақаулары бар науқастарда жүректің ишемиялық ауруы кезінде гемостаз жүйесіндегі (АВР, БІТУ, плазма фибриногені, ПТИ, антитромбин III, тромбоциттердің адгезиясы және агрегациясы, тромбин уақыты, халықаралық нормаланған қатынас) бұзылуларды түсіндіру3
Холтер бойынша ЭКГ-ны ұзақ уақыт бойы мониторингтеу, электрофизиологиялық зерттеу, жүректің өңеш арқылы электрлік стимуляциясы, артериялық қысымның тәуліктік мониторингі, велоэргометрия, тредмил, вентрикулография, жүрек және өкпе тамыры қуыстарын катетеризациялау, перикард қуысы мен плевра пункциясы; функционалдық жүктеме сынақтарының нәтижелерін түсіндіру3
Өкпе гипертензиясы бар науқастарда сыртқы тыныс алу функциясын зерттеу нәтижелерін, ангиопульмонография және ӨАТТ бар науқастарда өкпені желдету-перфузиялық сцинитиграфиясын бағалау3
Кардиологиядағы негізгі синдромдар: коронарлық жеткіліксіздік, миокард жеткіліксіздігі, жүрек қызметінің декомпенсациясы, артериялық гипертензия, өкпе артериялық гипертензиясы, тромбоэмболиялық синдром; тұрақты және төмен жүрек шығарымы, метаболикалық, қызбалы және басқалар бойынша сараланған диагностика3
ЖҚЖ патологиясы бар науқастың жалпы функционалдық жай-күйін айқындау, еңбекке уақытша және тұрақты жарамсыздықты сараптау, АЖЖ, АГ, СЖЖ және СЖРА науқастарын бақылау қағидаттары, медициналық-әлеуметтік сараптама, науқастарды медициналық оңалту3
Пароксизмалдық ырғақ бұзылулары кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Жүрек тампонадасы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Кардиологиялық науқасты физикалық зерттеп-қарау4
Жүрек ырғағының бұзылулары синдромдарын анықтау4
Жүректің патологиялық тондары мен шуылдарын анықтау4
Атеросклероздың сыртқы белгілері (ксантомалар, ксантелазмалар, кәрілік корнеальды доғасы, ерте қартаю белгілері)4
Миокард пен эндокардтың қабыну аурулары кезінде қызба типін бағалау. Франк, Габриелли, Потэн, Горнер, Оливер-Кардарелли, "барабан таяқшалары", "сағат шынысы"; Лукин-Либман дақтары, Рот, Ослер түйіндері, тырнақ астындағы сызықтық геморрагиялар симптомдарын анықтау4
СЖЖ белгілері мен сатысын айқындау4
Артериялық қысымның көтерілу дәрежесі, нысаналы ағзалардың зақымдану критерийлері, артериялық гипертензия қауіп факторларының стратификациясы4
Тұрақты кернеу стенокардиясының және тұрақсыз стенокардияның функционалды кластарын айқындау4
Миокард некрозының зертханалық маркерлерін; миокард пен эндокардтың қабыну аурулары кезіндегі жіті фазалық көрсеткіштерді анықтау4
Жүрек ауруларының ЭКГ-диагностикасы4
Жүрек-қантамыр жүйесінің таралған патологиялық жай- күйлерінің диагностикасы4
Қанайналым ағзаларының таралған патологиялық жай-күйлерін емдеу4
Қанайналым ағзаларының сирек кездесетін ауруларының болуы туралы болжам4
Көктамыр пункциясы және дәрі-дәрмек инфузиясын орындау4
ЭКГ-зерттеу4
Фармакологиялық сынамалар4
Жүрек-өкпе реанимациясы4
Электрлік дефибрилляция4
Вагус орталықтарының тітіркенуін рефлекторлық ынталандыру тәсілдері; синокаротидті аймақтың массажы, Вальсальва сынамасы, "сүңгуір ит", көз алмасына қысым4
Артериялық қысымды өлшеу4
Клиникалық өлім кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Ангиноздық мәртебе кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Кардиогендік шок кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Гипертониялық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Синкопальды жай-күй кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Өкпе ісінуі кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Ревматология
Ревматологияда қолданылатын құралдар мен емдеу әдістері – экстракорпоралды, хирургиялық. Науқастарды оңалту құралдары мен әдістері1
Иммундық жүйенің құрылымы, функциясы, иммундық реакцияның дамуы, қабыну ревматикалық аурулардың патофизиологиялық негізі ретінде2
Ревматикалық аурулардың иммуногенетикасы, аутоиммунитет пен иммундық төзімділік туралы заманауи ұсынымдар2
Ревматологияда қолданылатын дәрілік заттардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы жанама әсерлері, қолдануға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер – ҚҚСД, кортикостероидтар, АБҚҚД, иммуносупрессорлық препараттар, иммуномодуляторлар, гипоурикемиялық препараттар, остеопороздың профилактикасы мен емдеуге арналған препараттар2
Иммунологиялық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру (аутоиммунды патологияның биомаркерлері) – аутоантиденелер (АНА, анти-ДНҚ, а-SCL, АНЦА, а-РНП, РФ, ЦЦПА, А-КЛ және басқалар), комплемент жүйесі, криоглобулиндер2
Сүйек-буын жүйесінің патологиясын бейнелеу әдістерін (МРТ, КТ, УДЗ, сцинтиграфия, артроскопия және басқалар) түсіндіру, мұндай зерттеулердің көрсеткіштері, жүргізу қағидалары және диагностикалық құндылығы2
Биопсияға көрсетілімдер, ревматикалық аурулардың морфорологиялық диагностикасы үшін зерттелетін тінді және биопсия орнын таңдау мәні2
Буындар мен омыртқаны рентгенологиялық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру, көрсетілімдер мен жүргізу қағидалары, артрит пен артроздың, остеомиелиттің Р-белгілері, артриттің Р-сатысын айқындау3
Синовиальды сұйықтықты зерттеу деректерін түсіндіру; артроцентезге көрсетілімдер, қарсы көрсетілімдер, жүргізу қағидалары мен әдістемесі3
Диагностикалық (көрсетілімдер, қарсы көрсетілімдер, диагностикалық құндылығы, жүргізу әдістемесі мен қағидалары, асқынулар) және емдеу (көрсетілімдер, препараттар, енгізу техникасы, асқынулар) мақсатында тізе буынының пункциясы3
Жіті подагралық артрит кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Сүйек-буын жүйесінің патологиясы бар науқасты зерттеп-қарау (буын пішінінің өзгеруі, аурушаңдық, пассивті және белсенді қозғалыстардың көлемі, жергілікті температурасы, крепитация, байламдық аппаратының, бұлшықет жай-күйі)4
Симптомдарды анықтау: таңертенгі қимылсыздық, ауырсыну синдромы, тізетобықтың еркін ығысу симптомы, Томайер, Шобер, Отта, Форестье симптомдары; синовит және сакроилеит белгілері4
Жіті фазалық қабынудың зертханалық маркерлерін анықтау (ЖҚТ, СРА және басқалар бойынша)4
Ревматологиядағы негізгі синдромдардың сараланған диагностикасы: монобуындық зақымдану, полибуындық зақымдану, қызбалы синдром4
Ревматологиядағы таралған патологиялық жай-күйлердің диагностикасы (остеоартрит, подагра, ревматоидтық артрит, спондилит, реактивті артриттер, ревматизм, жүйелі васкулиттер, жүйелі қызыл жегі, дерматомиозит, склеродермия және басқалар)4
Ревматологиядағы таралған патологиялық жай-күйлерді емдеу (остеоартрит, подагра, ревматоидтық артрит, спондилиттер, реактивті артриттер, ревматизм, жүйелі васкулиттер, жүйелі қызыл жегі, дерматомиозит, склеродермия)4
Сирек кездесетін ревматологиялық аурулардың болуы туралы болжам4
Гастроэнтерология
Ішектің аутоиммунды ауруларының иммунопатогенезі, бауырдың аутоиммунды патологиясы1
Гастроэнтерологияда қолданылатын емдеу құралдары мен әдістері – экстракорпоралды, хирургиялық (оның ішінде эндоскопиялық және лапароскопиялық). Науқастарды оңалту құралдары мен әдістері1
Бауырды транспланттауға, бауырдың ішінара резекциясына көрсетілімдер, транспланттаудың иммунологиялық проблемалары, рецепиентті транспланттауға дайындау және транспланттаудан/бауыр резекциясынан өткен пациентті бақылау1
Ас қорыту жүйесі ағзаларының қалыпты және патологиядағы анатомиясы, гистологиясы, физиологиясы; жас ерекшеліктері2
АІЖ сілемейлі қабығының иммундық кіші жүйесінің құрылымы, функциясы, асқазан мен ішектің қабыну ауруларының, вирустық гепатиттердің иммунопатогенезі2
Гастроэнтерологияда қолданылатын дәрілік заттардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы, жанама әсерлері, қолдануға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер: асқазан сөлінісінің бөлінуін төмендететін, астропротекторлар, бактерияға қарсы және паразитке қарсы препараттар; АІЖ моторикасына әсер ететін дәрілер, іш өткізетін, пре- және пробиотиктер, диареяға қарсы препараттар, ферменттер, протеолиттік ферменттер ингибиторлары, өт айдататын препараттар, гепатопротекторлар, спазмолитиктер, холелитолитикалық заттар2
Дұрыс тамақтану қағидаттары, жас ерекшеліктері. Әртүрлі патологиялық жай-күйлер кезіндегі диеталық тамақтану. Жасанды тамақтану және парентералды тамақтануға арналған заттар мен қоспалар (препараттар) көрсетілімдер2
Рентгенологиялық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру: асқазан пневмографиясы, париетография, асқазанды қосарлы қарама-қарсы кескіндеу, ирригоскопия, қарама-қарсы холецистография, ретроградтық холангиопанкреатография2
Ішперде қуысы ағзаларының КТ, МРТ деректерін түсіндіру2
Вирустық гепатит маркерлерін, гепатит вирустарын анықтау үшін полимеразды тізбекті реакцияны айқындауға иммуноферментті талдау нәтижелерін түсіндіру3
Асқазанды, он екі елі ішекті, тоқ және жіңішке ішекті, өт шығару жолдарын функционалды зерттеу деректерін түсіндіру3
Нәжісті копрологиялық талдау, бактериологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
Эзофагогастродуоденоскопия, колоноскопия, ректороманоскопия нәтижелерін түсіндіру3
Ішперде қуысы ағзаларының УДЗ деректерін түсіндіру3
Биопсияға көрсетілімдер, биопсияға қарсы көрсетілімдер мен асқынулар, АІЖ мен бауыр ауруларының морфологиялық диагностикасы үшін биопсияның маңызы. АІЖ сілемейлі қабығының зақымдануы және бауыр патологиясы кезіндегі гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
Тамақтану сипатын бағалау, тамақтанудың бұзылуын (шамадан тыс немесе жеткіліксіз); витаминдер мен негізгі микроэлементтердің дефициті мен шамадан тыс болуын анықтау3
Коматозды жай-күйлер кезінде кезек күттірмейтін көмек (бауыр комасы, ұйқы бездік кома)3
Ас қорыту жүйесі аурулары бар науқасты зерттеп-қарау4
АІЖ ауруларының негізгі синдромдарын анықтау: дисфагия, іштің ауыруы, асқазан диспепсиясы, ішек диспепсиясы, сарғаю, асқазан-ішектен қан кету, гепато-спленомегалия, мальабсорбция және басқалар4
Мерфи, Кер, Ортнер, френикус-симптомын, Щеткин-Блюмберг, Мейо-Робсон, Грот, Айзенберг I, II симптомдарын; көкбауыр мен бауырдың иілу синдромы; соқыр ішек синдромдарын анықтау4
Бауыр патологиясына тән синдромдар мен симптомдарды анықтау: холестаз, цитолитикалық, бауыр-жасушалық жеткіліксіздік, порталдық гипертензия, асцит, диффуздық өзгеру, бауырдағы көлемді ісіктер және басқалар.4
АІЖ патологиясы кезінде жалпы және биохимиялық қан талдауы деректерін түсіндіру4
Helicobacter pylori жұқтыруын анықтау және эрадикацияны бақылау4
Гастроэнтерологиядағы негізгі синдромдардың сараланған диагностикасы (оның ішінде хирургиялық және инфекциялық патологиясы бар): ауырсыну, қызбалық, мальабсорбция, цитолитикалық, мезенхималық қабыну, астено-вегетативті, геморрагиялық, холестатикалық, шірік және ашыту диспепсиясы, диарея4
Асқазан-ішек жолының таралған патологиялық жай-күйлерінің диагностикасы4
Ас қорыту ағзаларының таралған патологиялық жай-күйлерін емдеу4
Ас қорыту ағзаларының сирек кездесетін ауруларының болуы туралы болжам4
АІЖ аурулары бар пациенттің тамақтану жоспары (диета бойынша ұсынымдар)4
Ас қорыту жүйесі аурулары бар науқастардың уақытша және тұрақты еңбекке жарамсыздығына сараптама. Науқастар мен реконвалесценттерді оңалту (оның ішінде АІЖ органдарының инфекциялық ауруымен ауырғандарды және АІЖ органдарындағы операциялық араласулар)4
Лапароцентез3
Асқазанды зондпен және зондсыз шаю4
Сифондық және қарапайым клизмалар4
Улану кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
АІЖ-дан қан кету кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Жіті бауыр энцефалопатия кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Бүйрек шаншуы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Гематология
Трансфузиялық иммуногематологияның негіздері- эритроциттердің, тромбоциттердің, лейкоциттердің, нейтрофилдердің, плазмалық ақуыздардың антигендері. Гемокомпонентті және инфузиялық-трансфузиялық терапия жүргізу құралдары, әдістері мен әдістемесі, ерекшеліктері. Кезеңін ескере отырып, көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер1
Гематологияда қолданылатын емдеу құралдары мен әдістері – сәулелік терапия, экстракорпоралды әдістер және басқалар1
Қалыпты және патологиядағы гемостаз жүйесінің механизмдері: гемостаздағы тамыр қабырғасының рөлі; гемостаздағы гемоглобиннің, эритроциттердің, нейтрофилдердің, тромбоциттердің рөлі; гемостаздағы плазмалық механизмдердің қатысуы2
Қан үлгісін, иммунологиялық зерттеп-қарауды, ішкі ағзалардың функционалдық жай-күйін зерттеу деректерін ескере отырып, қан жүйесі ауруларының сараланған диагностикалық белгілері2
Гематологияда қолданылатын препараттардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы, жанама әсерлері, қолдануға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер: анемияға қарсы, гемостатикалық, антитромботикалық, ісікке қарсы препараттар, өсу факторлары, эритропоэтиндер2
Трансфузиялық иммуногематологияның негіздері – эритроциттердің, тромбоциттердің антигендері. Гематологиялық аурулар кезінде гемопоэтикалық дің жасушаларын транспланттауға көрсетілімдер, транспланттаудың иммунологиялық проблемалары, реципиенттерді транспланттауға дайындау және гемопоэтикалық дің жасушаларын транспланттаудан өткен пациентті байқау2
Онкологиялық науқастардағы қан жүйесінің функционалдық жай-күйінің ерекшеліктері2
Бауыр аурулары, алкоголизм, бүйрек аурулары, созылмалы қабынулар (ревматикалық аурулар), инфекциялық аурулар, АИТВ кезіндегі қан жүйесінің функционалдық жай-күйінің ерекшеліктері2
Жүктілік кезінде, хирургиялық науқастарда қан жүйесінің функционалды жай-күйінің ерекшеліктері2
Синдромдарды анықтау және синдромдар бойынша сараланған диагностика: қанау сатысын айқындай отырып, геморрагиялық синдром, анемиялық. ТШҚҰ-синдромы сатысын айқындау2
Ішкі ағзалардың патологиясын бейнелеу әдістерінің деректерін түсіндіру (Р-графия, МРТ, КТ, радиоизотоптық зерттеу, ангиография, тамырлардың доплерографиясы), көрсетілімдер, жүргізу қағидалары және мұндай зерттеулердің диагностикалық құндылығы2
Стернальді пункцияға, трепанобиопсияға көрсетілімдер және нәтижелерді түсіндіру2
Лимфа түйіндерінің биопсиясына көрсетілімдерді айқындау. Гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру2
Көкбауырды ультрадыбыстық зерттеу деректерін түсіндіру3
Стернальді пункция3
Парапротеинемиялық кома кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Жалпы қан талдауын, гемограмманы, қанның биохимиялық талдауын, сарысулық темір көрсеткіштерін, ферритин деңгейін, қан сарысуының жалпы темір байлағыштық қабілетін зерттеу деректерін түсіндіру4
Қан ұю және ұюға қарсы жүйелердің, қанның (тамыр-тромбоциттік және коагуляциялық гемостаз); өнімдер мен аракоагуляцияның, фибринолиз жүйесінің негізгі көрсеткіштерін түсіндіру4
Миелограмма деректерін түсіндіру
Қан өндіру жүйесі ауруларының негізгі синдромдары кезінде спецификалық зертханалық маркерлерді (биохимиялық, электролиттер, ферменттер, атипті жасушалар, онкомаркерлер) анықтау4
Қан жүйесінің патологиясы кезінде иммунологиялық зерттеп-қарау деректерін – иммуноглобулиндер, иммундық кешендер, аутоантиденелер, комплемент жүйесі (әрбір биомаркердің диагностикалық құндылығын білу), Кумбстың тікелей және жанама сынамаларын түсіндіру4
Синдромдарды анықтау: сидеропениялық, цитопениялық, гиперпластикалық, плеторлық4
Лейкоздар кезінде синдромдарды анықтау (гиперпластикалық, геморрагиялық, анемиялық, интоксикациялық, инфекциялық асқынулар; спленомегалия)4
Гематологиядағы таралған патологиялық жай-күйлердің диагностикасы4
Гематологиядағы таралған патологиялық жай-күйлерді емдеу4
Қан өндіру ағзаларының сирек кездесетін ауруларының болуы туралы болжам4
Уақытша және тұрақты еңбекке жарамсыздықты сараптау, жіктеу критерийлері, қан өндіру жүйесі патологиясы бар науқасты бақылау қағидаттары, қан патологиясы бар науқастарды медициналық оңалту4
Пациенттің АВО жүйесі бойынша қан тобын және резус тиістілігін айқындау4
Биологиялық сынама, жеке трансфузияға дейінгі сынама4
Гемокомпонентті және инфузиялық-трансфузиялық терапия4
Гемолитикалық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
ТШҚҰ-синдромы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Анемиялық кома кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Трансфузиядан кейінгі асқынулар: гемотрансфузиялық шок кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Эндокринология
Эндокриндік жүйе ағзаларын бейнелеу (Р-графия, МРТ, КТ, радиоизотоптық зерттеу) әдістерінің деректерін түсіндіру, мұндай зерттеулерді жүргізуге көрсетілімдер, қағидалары және диагностикалық құндылығы1
Қалқанша безінің, бүйрек үсті безінің, ұйқы безінің және жыныс бездерінің ультрадыбыстық зерттеу деректерін түсіндіру: аталған зерттеудің көрсетілімдері мен жүргізу қағидалары, патологияның УЗИ-бейнесі2
Қалқанша безінің жұқа инелі аспирациялық биопсиясының көрсетілімдерін айқындау және осы зерттеудің нәтижелерін бағалау2
Эндокринологиядағы синдромдарды анықтау және сараланған диагностикала: гипогонадизм, ерте жыныстық даму синдромы, соматогендік нанизм, акромегалия, плюрегландулярлық жеткіліксіздік және басқалар2
Эндокринологияда қолданылатын дәрілік препараттардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы, жанама әсерлері, көрсетілімдері мен қарсы көрсетілімдері (пероральды қант төмендететін дәрілер, инсулиндер, алмастыратын терапия препараттары және басқалар)2
Инсулин дозаларын есептеу, инсулин терапиясының техникасы мен асқынулары2
Эндокринологияда қолданылатын емдеу құралдары мен әдістері – сәулелік терапия, радиоактивті йод, инсулиндік помпалар, хирургиялық, физиотерапиялық, курорттық емдеу, фитотерапия және басқалар2
Пальпациялау кезінде қалқанша безі патологиясын анықтау, қалқанша безінің ұлғаю дәрежесін айқындау3
Тиреотоксикалық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Бүйрек үсті безінің кризі кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Көмірсулар алмасуын зерттеу деректерін түсіндіру: гликемиялық бейін, глюкозуриялық бейін, гликозилденген гемоглобин, С-пептид, иммунореактивті инсулин4
Гормоналды мәртебені зерттеу деректерін түсіндіру (қалқанша без, бүйрек үсті безі, жыныстық гормондар; гипофиздің тропты гормондары; либериндер және гипоталамус статиндері)4
Эндокриндік жүйенің негізгі синдромдарының зертханалық маркерлерін (биохимиялық, иммуноферменттік) анықтау4
Эндокринологиядағы негізгі синдромдар бойынша сараланған диагностика: гипо - және гипертиреоз, гипергликемия, гипо-және гиперкортицизм4
1 немесе 2 типті қант диабетімен ауыратын науқастың жалпы функционалдық жай-күйін айқындау, спецификалық асқынуларды тану (нефропатия, ретинопатия, диабеттік табан)4
Эндокринологиядағы таралған патологиялық жағдайлардың диагностикасы4
Эндокринологиядағы таралған патологиялық жағдайларды емдеу4
Сирек кездесетін эндокриндік аурулардың болуы туралы болжам4
Эндокриндік патология кезіндегі уақытша және тұрақты еңбекке жарамсыздықты сараптау4
Қант диабетімен ауыратын науқасты бақылау қағидаттары (диеталық режим, қант төмендететін препараттар, инсулин терапиясы, физикалық белсенділік, гликемияны, АҚ, липидемияны және басқаларды бақылау)4
Эндокриндік патологиясы бар науқастарды медициналық оңалту4
Диабеттік кома кезіндегі кезек күттірмейтін көмек: кетоацидотикалық, гиперосмолярлы, лактатацидотикалық, гипогликтік4
Жіті бүйрек үсті безінің жеткіліксіздігі кезіндегі күттірмейтін жедел көмек4
Нефрология
Бүйрек транспланттауға көрсетілімдер, транспланттаудың иммунологиялық проблемалары, реципиентті транспланттауға дайындау және бүйрек транспланттаудан өткен пациентті бақылау1
Қалыпты және патологиядағы зәр шығару жүйесінің анатомиясы, гистологиясы, физиологиясы; жас ерекшеліктері (балаларда, қарттарда), жүктілік кезіндегі бүйрек функциясының ерекшеліктері2
Негізгі бүйрек синдромдары мен бүйрек ауруларының патогенезі. АГ патогенезі және бүйрек патологиясының дамуындағы АГ рөлі2
Бүйрек ауруларының иммунопатологиясы: антиденеге тәуелді және бүйрек зақымдануының жанама-жасушалық механизмдері2
Диуретиктердің, бактерияға қарсы препараттардың, цитостатиктердің, глюкокортикостероидтардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы, жанама әсерлері, қолдануға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер2
Нефрологияда қолданылатын емдеу құралдары мен әдістері – гемодиализ, перитонеалды диализ, экстракорпоралды, хирургиялық. Гемодиализ жүргізуге көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер2
Бүйрек патологиясы кезінде иммунологиялық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру – иммуноглобулиндер, иммундық кешендер, аутоантиденелер, комплемент жүйесі (әрбір биомаркердің диагностикалық құндылығын білу)2
Бейнелеу әдістерінің деректерін түсіндіру (Р-графия, МРТ, КТ, радиоизотоптық зерттеу, ангиография, бүйрек тамырларының доплерографиясы) бүйрек патологиялары, көрсетілімдер, жүргізу қағидалары жәніе мұндай зерттеулердің диагностикалық құндылығы2
Биопсияға көрсетілімдер, биопсияға қарсы көрсетілімдер мен асқынулар, биопсия әдістемесі, бүйрек ауруларын морфологиялық диагностикалау үшін биопсияның маңызы. шумақтардың зақымдануы кезінде гистологиялық және иммунофлюресцентті зерттеу нәтижелерін түсіндіру2
Бүйректі ультрадыбыстық зерттеу деректерін түсіндіру: мұндай зерттеуді жүргізуге көрсетілімдер мен жүргізу қағидалары, бүйректің даму ауытқуларының, жарақаттардың, ісіктердің, қабыну процестерінің, бүйрек туберкулезінің, нефролитиаздың, гидронефроздың, нефроптоздың УДЗ-бейнесі3
Нефроздық криз кезіндегі күттірмейтін жедел көмек3
Зәрді зерттеу деректерін түсіндіру, протеинурияны бағалау4
Бүйректің функционалдық жай-күйін зерттеу деректерін түсіндіру4
Бүйрек жеткіліксіздігінің зертханалық маркерлерін (биохимиялық, электролиттер, гормондар), бүйрек ауруларының негізгі синдромдарын (нефроздық, нефритикалық және басқалар) анықтау4
Нефрологиядағы негізгі синдромдарды анықтау: гематурия, протеинурия, нефритикалық синдром, нефротикалық синдром, БЖЖ, БСЖ, дизурия, артериялық гипертензия, ауырсыну синдромы, түтікше-интерстициалдық синдром4
Нефрологиядағы негізгі синдромдар бойынша сараланған диагностика4
Нефрологиядағы таралған патологиялық жай-күйлердің диагностикасы4
Нефрологиядағы таралған патологиялық жай-күйлерді емдеу4
Зәр шығару ағзаларының сирек кездесетін ауруларының болуы туралы болжам4
Уақытша және тұрақты еңбекке жарамсыздықты сараптау, созылмалы бүйрек ауруларын жіктеу критерийлері4
Бүйрек патологиясы бар науқасты бақылау қағидаттары (тұз, су ішу режимі, тамақтану, АҚ бақылау, липидемия және басқалар) Бүйрек патологиясы бар науқастарды медициналық оңалту4
Қуықты катетеризациялау4
Бүйрек шаншуы синдромы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Жіті бүйрек функциясының жеткіліксіздігі кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Инфекциялық аурулар
Инфекциялық науқастарда қолданылатын емдеу құралдары мен әдістері – экстракорпоралды, физиотерапиялық2
Аса қауіпті инфекциялардың (оба, туляремия, күйдіргі, геморрагиялық қызба, бруцеллез) жағдайын стандартты айқындау2
Инфекциялық аурулардың иммунопрофилактикасы (вакциналар, вакцинациялау жүргізу қағидалары, вакцинациялауға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдер, асқынулар. Ұлттық егу күнтізбесі, эпидемиялық көрсетілімдер бойынша вакцинациялау)2
Инфекциялық аурулар ағымының жас ерекшеліктері2
Ең жиі кездесетін инфекциялық аурулар кезінде нысаналы эпиданамнез жинау3
Қоздырғышты (бактериологиялық, вирусологиялық және басқалар) анықтауға бағытталған зерттеу нәтижелерін түсіндіру. III3
Патогенге антиденелерді (ПГАР, КБР, ИФТ және басқалар) анықтауға бағытталған зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
Инфекциялық ауру анықталған кезде қажетті эпидемияға қарсы іс-шаралар жүргізу3
Синдромдар және олардың комбинациясы: диарея, сарғыштық, лимфаденопатия, гепатоспленомегалия, геморрагиялық синдром, ангиноздық, буындық, экзантемасы және энантемасы4
Гемограмманы, биохимиялық зерттеулерді түсіндіру; биологиялық материалдарды талдау (зәр, нәжіс, ликвор, синовиальды сұйықтық, сүйек кемігі және басқалар)4
Инфекциялық аурудан кейін реконвалесцентті диспансерлік бақылауды және оңалтуды ұйымдастыру және жүргізу4
Инфекциялық-токсикалық шок кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Гиповолемилық шок кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Фтизиатрия
089е, 058е нысандарын толтыру, тапсыру мерзімдері, сипаттамасы1
Халықтың әртүрлі топтарында (балалар, жасөспірімдер, ересектер, тәуекел топтары) туберкулездің бастапқы және қайталама профилактикасы. БЦЖ-профилактикасы2
Туберкулез скринингі. Туберкулезге қарсы қызметті ұйымдастыру және оның құрылымы2
Туберкулезбен ауыратын науқастарды анықтаудағы терапевт дәрігердің рөлі. Пациентте туберкулезге күдік туындаған кезде терапевт дәрігердің тактикасы2
Балалардағы, жасөспірімдердегі және ересектердегі туберкулезді анықтау және диагностикалау әдістері. Туберкулезбен ауыратын науқастардың типтерін айқындау2
Халықаралық стандарттарды ескере отырып, туберкулезбен ауыратын науқастарды емдеудің негізгі қағидаттары мен әдістері. Туберкулезбен ауыратын науқастардың санаттары, емдеу схемасы. Туберкулезге қарсы препараттар, фармакокинетикасы, жанама әсерлері және оларды жою. Емдеуді бақылау. Туберкулезді емдеу критерийлері. ТМБ дәрілік төзімділігі2
Туберкулезге қарсы іс-шараларды ұйымдастыру. Контингенттерді диспансерлік байқау. Есептік-есеп беру құжаттамасы. Туберкулездің профилактикасы әдістері2
Кеудеішілік лимфа түйіндерінің ұлғаю синдромындағы сараланған диагноз2
Өкпедегі ошақты өзгерістер синдромы кезінде, өкпенің шашыраңқы зақымдану синдромы, плевралық сұйықтықтың жиналуы синдромы, өкпенің дөңгелек көлеңке синдромы, өкпе тінінің бұзылуы, пневмоторакс кезіндегі сараланған диагноз2
ТБ 01, ТБ 05, ТБ 06, ТБ 15 толтыру2
Соматикалық аурулармен бірге тыныс алу ағзаларының туберкулезі (қант диабеті, асқазан және 12-елі ішектің ойық жарасы, өкпенің спецификалық емес аурулары, алкоголизм, нашақорлық, АИТВ-инфекциясы және ЖИТС)4
Жүкті әйелдерде және босанғаннан кейінгі кезеңдегі туберкулез. Туберкулезді анықтау кезінде иммуносупрессивті терапия алатын науқастарды бақылау бойынша ұсынымдар және қайталама профилактика4
Өкпе және өкпеден тыс туберкулезбен ауыратын науқасты зерттеп-қарау, негізгі белгілерді анықтау4
Диагностикалық құндылығын ескере отырып, туберкулезбен ауыратын науқасты зертханалық-аспаптық зерттеп-қарау жоспары және алынған деректерді түсіндіру (гемограмма, биохимиялық талдау, қақырықты ТМБ, ДСТ, рентгенограмма, КТ, МРТ, УДЗ, спирография, плевралық сұйықтықтың жиналуы, люмбальды пункция)4
Манту сынамасы4
Тыныс алу ағзалары туберкулезімен ауыратын науқастарда өкпеден қан кету кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Неврология
Неврологиядағы негізгі синдромдардың даму механизмдері және оларды анықтау қағидаттары: сезімталдықтың бұзылуы, қозғалыс бұзылулары, гиперкинездер, акинетика-ригидтік синдромы, мишықтық атаксия, жұлынның, ми бағанының зақымдануы, гипоталамус-гипофиз жүйесінің зақымдануы, вегетативті бұзылулар; үлкен жарты шар қыртысының зақымдану синдромдары2
Неврологиялық практикада қолданылатын препараттардың жіктелуі, әсер ету механизмі, фармакокинетикасы, жанама әсерлері, көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдері: нейролептиктер, транквилизаторлар, құрысуға қарсы, седативті және нейростимуляторлар, ми қанайналымын және метаболизмді жақсартатын, ауырсынуды басу үшін қолданылатын миорелаксанттар, антидепрессанттар2
Мидың ісінуі/домбығуы. Ісіну нұсқалары. Емдеу қағидаттары. Интракраниальды қысымның бұзылуы. Ми тінінің ығысуы және сыналануы2
Сананың бұзылуы. Сананың бұзылу деңгейлерінің жіктелуі. Әртүрлі этиологиядағы комалар (органикалық, метаболикалық). Кома нәтижелері. Соматикалық патология кезіндегі комалар: бастапқы церебральды, эндокриндік аурулар кезінде, улы, электролиттердің, судың жоғалуына байланысты газ алмасу бұзылулары кезінде2
Ауырсыну психофизиологиялық жай-күй ретінде. Нейропатиялық және ноцицептивті ауырсыну. Диагностика, емдеу2
Нерв жүйесінің патологиясы кезінде бейнелеу әдістерінің (эхоэнцефалография, УДЗ-доплерография, Р-графия, ангиография, КТ, МРТ, ПЭТ) деректерін түсіндіру, мұндай зерттеулерге көрсетілімдер, жүргізу қағидалары және диагностикалық құндылығы2
Пациентті неврологиялық қарап-тексеру. Сананы бағалау, жалпы ми симптомдарын, жоғары нерв функциясының жай-күйін анықтау3
Бас сүйек-ми нервтерін, қозғалтқыш сферасын, сезімтал сфераны, вегетативті жүйені зерттеу3
Когнитивті функцияларды бағалау және бұзылуларды анықтау3
Гипо және гипервитаминоздар, эндокриндік аурулар, интоксикация кезіндегі неврологиялық көріністерді анықтау3
Неврологиялық патологиясы бар науқасты оңалту3
Нерв жүйесінің патологиясы бар науқастың жалпы функционалдық жай-күйін айқындау3
Уақытша және тұрақты еңбекке жарамсыздық сараптамасы3
Синкопальды жай-күйдің сараланған диагностикасы3
Тыныс алудың неврогендік бұзылулары кезінде сараланған диагностика3
Мидың ісінуі/домбығуы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек3
Ми қанайналымының жіті және созылмалы бұзылуларының неврологиялық көріністерін анықтау4
Сөйлеу функциясы бұзылуларын анықтау4
Менингит синдромдарын анықтау4
Үстіртін және терең сезгіштікті зерттеу4
Бұлшықет күшін, бұлшықет тонусын зерттеу4
Сіңір және үстіртін рефлекстерді зерттеу4
Қозғалыс үйлесімділігін зерттеу4
Бас сүйек-ми нервтерінің функциясын зерттеу4
Менингит белгілерін анықтау4
Сана дейгейін айқындау4
Неврологиялық патологиясы бар науқасты диспансерлік байқауды ұйымдастыру және оны жүргізу4
Жұлын пункциясының, ликворды зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
Бас сүйек-ми травмасы кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Ми қанайналымының жіті бұзылулары кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Құрысулар кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Миастениялық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Холинергиялық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Симпатоадренальды криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Вегитоинсулярлық криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Гипертензиялық-гидороцефальды криз кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Невралгиялар және түбіршіктің ауырсыну синдромдары кезіндегі кезек күттірмейтін көмек4
Психиатрия және наркология
Психикалық-талдамалық бағдарланған психотерапия. Когнитивті мінез-құлық психотерапиясы. Қысқа мерзімді психотерапия. Ерлі-зайыптылық және отбасылық терапия. Топтық психотерапия. Релаксация тренингі. Электроқырысу терапиясы. I1
Суицидтік мінез-құлық пен науқастарды қадағалап-қараудың қауіп факторлары. Агрессивті науқастарды қадағалап-қараудың клиникалық сипаттамасы. Қатерлі нейролептикалық синдром. Емдеуге төзімді депрессия. Семіздік1
Шизофрения және шизоаффективті бұзылулар1
Психикалық және мінез-құлықтық бұзылушылықтардың оныншы қайта қараудағы ауруларының халықаралық сыныптамасы. II2
Психикалық және мінез-құлықтық бұзылушылықтарды диагностикалаудың жобаланған әдістері. Нейропсихологиялық тестілеу. Өз бетінше толтырылатын сауалнамалар, диагностикалық шкалалар. Стандартталған психиатриялық сұхбат және оның клиникалық сұхбаттан айырмашылығы. Психиатриядағы диагностиканың аспаптық әдістері. II2
Психикалық және мінез-құлықтық бұзылушылықтарға байланысты науқастар мен олардың жақындарының психологиялық және әлеуметтік проблемалары. Әлеуметтік оңалту мәселелері. II2
Депрессияны дәрі-дәрмекпен емдеу. Антипсихотикалық препараттар. Көңіл-күй тұрақтандырғыштары (нормотимиктер). Мазасыздыққа қарсы препараттар (анксиолитиктер). Седативті/гипнозды дәрілер. Стимуляторларды психиатриялық практикада қолдану. Дәріаралық өзара іс-қимыл2
Сергектік және ұйқы физиологиясы, ұйқының бұзылуы2
Ұйқының бұзылуы, созылмалы ауырсыну синдромы, жыныстық дисфункциясы, семіздігі бар науқастарды зертеп-қарау3
Жобаланған әдістердің деректерін, нейропсихологиялық тестілеуді, өздігінен толтырылатын сауалнамаларды түсіндіру3
Бастапқы психиатриялық сұхбат. Психикалық мәртебесін зерттеу4
Стандартталған психиатриялық сұхбат4

Ескертпе:

*Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттамасы
1Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2Дағдыны (емшараны) симуляциялық орталықта техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен орындайды
3Дағдыны (емшараны) денсаулық сақтау ұйымында оқытушының / тәлімгердің тікелей бақылауымен орындайды
4Дағдыны (емшараны) денсаулық сақтау ұйымында оқытушының / тәлімгердің жанама бақылауымен орындайды
Бұйрыққа 3-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 13-қосымша

"Хирургия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – хирург дәрігер (амбулаториялық-емханалық ұйымдар мен ауылдық елді мекендерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қала үлгісіндегі кенттерде орналасқан ұйымдар үшін)

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы56
1)Міндетті компонент52
"Хирургиялық аурулар" модулі52
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны:60

Үлгілік бағдарламаның мазмұны және "Хирургия" мамандығы бойынша практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

"Хирургиялық аурулар" модуліМеңгеру деңгейі*
Хирургиялық инфекциялар және амбулаториялық хирургия
Хирургиялық науқастарды диспансерлеу, медициналық құжаттаманы ресімдеу2
Амбулаториялық және стационарлық хирургиялық көмекті ұйымдастыру2
Жара инфекциясының профилактикасы қағидаттары2
Фурункул және фурункулоз, тілме қабынуы, эризипелоид3
Карбункул, гидраденит, абсцесс, целлюлит3
Паронихий. Кіріп кеткен тырнақ3
Қол басының жайылмалы іріңдігі, панариций3
Остеомиелит3
Іріңді медиастинит. Біріншілік және екіншілік медиастинит3
Өкпе абсцессі, гангренозды абсцестер және өкпе гангренасы. Плевра эмпиемасы3
Хирургиялық сепсистің ерекшеліктері. Септикалық шок3
Перитонит. Перитониттің жіктелуі, патогенезі, клиникасы және диагностикасы. Операциядан кейінгі перитонит ерекшеліктері. Науқастың операция алдындағы дайындығы. Таралған перитонитті емдеу ерекшеліктері, ішперде қуысын дренаждауға көрсетілімдер. Ішперде қуысын декомпрессиялау әдістері. Кешенді емдеудегі антибиотиктер мен детоксикация әдістерінің рөлі. Перитониттің қателіктері мен асқынулары. Ішперде қуысының санациясы, заманауи аспектілер3
Сепсистің жіктелуі, этиопатогенезі, клиникасы, диагностикасы. Абдоминалды сепсис. Септикалық шок. Сепсис иммунологиясы. Сепсисті кешенді емдеу қағидаттары. Сепсисті хирургиялық емдеу3
Шұғыл операциялық араласуларға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдерді айқындау3
Гемотрансфузияға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдерді айқындау3
Іріңді жаралар мен абсцестерді дренаждау3
Ішперде қуысының лапароскопиялық санациясы3
Ішперде қуысының абсцестерін емдеу3
Ішперде артындағы кеңістік абсцестерін және кисталарын емдеу3
Остеомиелиттерді емдеу3
Трофикалық жараларды емдеу3
Қайталама тігістерді қолдану3
Ішперде қуысының тампондарын, дренаждарын орнату және алып тастау3
Үстірт орналасқан қатерсіз өсінділерді алып тастау3
Медициналық құжаттаманы ресімдеу4
Хирургиялық науқастарды зерттеп-қараудың қажетті аспаптық және зертханалық әдістерін тағайындау4
Эндоскопиялық, рентгенологиялық ультрадыбыстық зерттеу әдістерінің, МРТ, КТ нәтижелерін түсіндіру4
Маститті ашу4
Плевралды пункция4
Таңу кезінде іріңді жаралар мен қуыстардың санациясы4
Жараларды микробиологиялық және цитологиялық зерттеу үшін материал алу4
Жұмсақ тіндердің іріндерін ашу4
Оберст-Лукашевич және Усольцева бойынша өткізгіш анестезия4
Тырнақ пластинкасын алып тастау4
Шұғыл хирургия
Жіті панкреатит. Хирургиялық емдеу түрлері2
Холецистэктомия2
Ішек түйнегі, хирургиялық емдеу2
Асқазан мен он екі елі ішектің перфоративті жарасы2
Ойық жаралы этиологияның асқазан-ішектен қан кетуі2
Жарықтың қысылуы2
Мезентериялық қанайналымының жіті бұзылуы2
Іш травмалары2
Ішкі ағзалардың жыртылуы, гемоперитонеум, ішперде қуысының жарақаттарын диагностикалау және көмек көрсету негіздері. Зертханалық және аспаптық диагностика әдістері2
Жіті гинекологиялық және урологиялық аурулары бар кезінде жіті хирургиялық аурулардың сараланған диагностикасы. Жіті гинекологиялық және урологиялық аурулар кезіндегі шұғыл көмек көрсету алгоритмі2
Жіті панкреатит кезінде емдеу тактикасын таңдау2
Жіті холецистит кезінде емдеу тактикасын таңдау2
Ішек түйнегі кезінде хирургиялық тактиканы таңдау2
Холангиография2
Паранефральды, вагосимпатикалық блокада және бауырдың дөңгелек байламының блокадасы3
Диагностикалық лапароскопия3
Жіті аппендицит кезінде операцияда көмек көрсету3
Ішек резекциясы кезінде операцияда көмек көрсету3
Жіті холецистит кезінде операцияда көмек көрсету3
Жіті панкреатит кезінде операцияда көмек көрсету3
Ішектің перфоративті жарасы кезінде операцияда көмек көрсету3
Ішперде қуысы ағзаларының жіті хирургиялық ауруларын сараланған диагностикалау әдістері3
Аппендэктомия3
Қысылған шап жарығы кезінде жарық кесу3
Перфоративті жараны тігу3
Жіті аппендицитті диагностикалау4
Жіті панкреатитті диагностикалау4
Жіті холециститті диагностикалау4
Жіті ішек түйнегін диагностикалау4
Асқазан мен он екі елі ішектің перфоративті жарасын диагностикалау4
Пилородуоденальды стенозды диагностикасы4
Өңеш-асқазан-ішектен қан кетуді диагностикалау4
Қысылған жарықты диагностикалау4
Мезентериялық қанайналымының жіті бұзылуын диагностикалау4
Қабырғаның, төс сүйегінің сынуын диагностикалау4
Ішперденің алдыңғы қабырғасының атыс және шаншып-кесілген жарақатын диагностикалау4
Фистуллография4
Науқастарды операцияға дейінгі дайындау және операциядан кейінгі бақылау әдістері4
Сифондық клизма4
Блэкмор зондын орнату4
Лапароцентез4
Жоспарлы хирургия
Ішперде қуысы ағзаларының хирургиялық ауруларымен ауыратын науқастарды диагностикалау мен емдеудің хаттамалары мен стандарттары2
Жарықтар. Сыртқы, ішкі. Туа біткен шап жарығы кезінде операция техникасының ерекшеліктері. Шап, кіндік жарығы және іштің ақ сызығының жарығы кезінде пластикалық әдістерді таңдау. Сан жарығы кезіндегі операция ерекшеліктері. Операциялар түрлері және орындау техникасы2
Геморрой. Емдеу, геморрондектомия түрлері2
Жіті және созылмалы парапроктит. Этиопатогенез, жіктелуі, диагностикасы, клиникасы. Хирургиялық емдеуге көрсетілімдер. Абсцесс оқшаулануына байланысты операция техникасы2
Спецификалық емес жаралы колит. Емдеу алгоритмі. Аурудың асқынуы. Операциялық емдеуге көрсетілімдер, операция түрін таңдау2
Крон ауруы. Аурудың асқынуы. Операциялық емдеуге көрсетілімдер, операция түрін таңдау2
Жіңішке және тоқ ішектің дивертикулярлық ауруы. Тоқ ішектің зақымдануы кезіндегі ауру ағымының ерекшеліктері. Аурудың асқынуы. Емдеу тактикасы. Хирургиялық емдеу жүргізуге айғақтар2
Механикалық сарғаю. ЭРХПГ диагностикадағы рөлі. Хирургиялық тактика. Паллиативтік және радикалды операциялардың түрлері. Механикалық сарғаюдың асқынуларын емдеу. Холедохотомия, дуоденотомия, анастомозға көрсеткіштер. Өт жолдарын дренаждау көрсеткіштері, дренаждау әдістері. Себебіне байланысты гепатодуоденалды аймақтағы атипияға және ауытқуларға байланысты өт жолдарын ревизиялау ерекшеліктері. Эндоскопиялық папиллосфинктеротомия2
Ішкі ағзалардың паразиттік зақымдануы. Хирургиялық емдеуге көрсеткіштер, емдеудің ашық және жабық әдістері. Ішкі ағзалардың паразитарлық ауруларын емдеудің жаңа технологиялары2
Бауыр циррозы. Асцитпен асқынған бауыр циррозын емдеудің қазіргі заманғы әдістері. Консервативті терапия. Хирургиялық емдеуге көрсеткіштер2
Қалқаншабез аурулары. Уытты зоб клиникасы және емдеу. Операцияға көрсеткіштер мен қарсы көрсеткіштер. Тиреотоксикозбен ауыратын науқастарды операцияға дайындау2
Аяқ-қолдардың жіті және созылмалы ишемиясы. Ауру сатылары және зақымдану сипаты. Диагностикалық бағдарлама және емдеу тактикасы. Консервативті емдеу қағидаттары. Операция алдындағы ангиография. Хирургиялық емдеу2
Варикоз ауруы. Аяқ-қол веналарының жіті тромбофлебиті. Созылмалы веналық жеткіліксіздік2
Өкпе артериясының тромбоэмболиясы. ӨАТЭ, топикалық диагностика. Хирургиялық тактика. Хирургиялық емдеу әдісін таңдау. Тромболитикалық терапия. Эмболияның қайталануын профилактикалау2
Гастроэзофагорефлюкс ауруы, кардия ахалазиясы. Емдеу тактикасы. Хирургиялық емдеуге көрсеткіштер2
Ішек жыланкөзінің әртүрлі түрлерін диагностикалау. Жоғары ішек жыланкөздері ағынының ерекшеліктері. Су-электролит және ақуыз алмасуының бұзылуы. Морфологиялық ерекшеліктері мен жыланкөздің түріне байланысты консервативті емдеудің негізгі әдістері. Ішек жыланкөздері кезіндегі емдеу тактикасы. Хирургиялық емдеуге көрсеткіштер, операция алдындағы дайындық2
Жіңішке ішектің жыланкөздерін жабу әдістері. Тоқ ішек жыланкөздері. Диагностика, операция алдындағы дайындық, тоқ ішек жыланкөздерін жабу әдістері, операциядан кейінгі бақылау. Ішек жыланкөздерін емдеудегі тактикалық, диагностикалық және техникалық қателер, жасанды жыланкөздер - стомалар орнату кезіндегі асқынулар2
Асқазан және ұлтабардың ойықжарасын диагностикалау4
Механикалық сарғаюды диагностикалау4
Гипо- және гипертиреозды диагностикалау4
Веналардың варикозды кеңеюін, аяқ-қолдардың терең веналарының тромбофлебитін диагностикалау4
Паренхималы ағзалардың паразиттік ауруларын диагностикалау4
Геморрой, парапроктит, спецификалық емес ойықжаралы колит, Крон ауруы, жіңішке және тоқ ішектің дивертикулярлық ауруларының диагностикасы4
Гастроэзофагеалдық рефлюкс ауруын және кардия ахалазиясын диагностикалау4
Ішек жыланкөздерін диагностикалау, ащыішек пен тоқішек жыланкөздері арасындағы дифференциалды диагностика4
Типтік аппендектомия4
Асқынбаған жарықтар кезіндегі жарықты алып тастау4
Асқазан-ішек жолдарының операцияларына көмектесу4
Гепатобилиарлы аймақтағы операцияларға көмектесу4
Қантамырларына операция жасауға көмектесу4
Қалқаншабезге операция жасау кезінде көмектесу4
Эндоскопиялық операциялар кезінде көмектесу4
Торакалды хирургия
Кеуде жарақаттары2
Перикард пен жүректің зақымдануы2
Өңештің зақымдануы2
Плевро-пульмоналды шок2
Ішкі қан кету2
Кеңірдек-өңеш жыланкөзі2
Кеуде жарақаттары кезіндегі клиникалық және аспаптық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру4
Пневмоторакстың әртүрлі түрлеріне клиникалық және аспаптық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру4
Перикард және жүрек аурулары кезіндегі клиникалық және аспаптық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру4
Өңештің зақымдануы кезіндегі клиникалық және аспаптық зерттеп-қарау деректерін түсіндіру4
Пневмоторакс, гемоторакс кезінде шұғыл көмек көрсету4
Қабырғааралық нервілерді блоктау4
Плевра қуысының пункциясы4
Торакоцентез4
Бюлау бойынша плевра қуысын дренаждау4
Жараларды бастапқы хирургиялық өңдеу4
Кеуде қуысына операция жасауға көмектесу4
Травматология және ортопедия
Жұмсақ тіндердің жарақаты2
Бассүйек-ми жарақаты2
Кеуде қуысының жарақаттары2
Аяқ-қол сүйектерінің сынуы мен шығуы2
Омыртқа жарақаттары2
Жамбас сүйектерінің сынуы2
Көп жарақаттар2
Ұзақ қысу синдромы, позициялық қысылу синдромы2
Күйіктер2
Үсіктер2
Сүйектердің ығысусыз сынуында гипс таңғышын салу4
Бұғана сынуы кезінде таңғышты салу4
Омыртқа жарақаттары кезінде алғашқы дәрігерлік көмек көрсету4
Күю және үсу кезінде жараны өңдеу4
Офтальмология, отоларингология
Қабақ ауруы2
Көру ағзасының жарақаттары2
Ағзаның жалпы аурулары кезіндегі көз белгілері2
Сыртқы және ортаңғы құлақтың жарақаттары мен бөгде денелері2
Сыртқы және ортаңғы құлақтың қабыну аурулары2
Ортаңғы құлақтың созылмалы қабынуы. Отогендік бассүйекішілік асқынулар2
Құлақтың іріңсіз аурулары2
Мұрын жарақаттары және бөгде денелері2
Мұрын қуысы мен мұрын маңындағы қуыстардың аурулары2
Жұтқыншақтың жарақаттары және бөгде денелері2
Жұтқыншақтың жіті және созылмалы аурулары2
Көмейдің жарақаттары және бөгде денелері2
Көмейдің жіті аурулары2
Көз жарақатын алғашқы өңдеу4
Құлақ, жұтқыншақ және кеңірдек жарақаттарын алғашқы өңдеу4
Паратонзиллярлық абсцессті ашу4
Мұрын қуысының алдыңғы және артқы тампонадасы4
Мұрын фурункулын, гематоманы, мұрын қалқаншасының абсцессін ашу4
Гаймор қуысын пункциялау4
Трахеотомия және трахеостомия4
Урология
Урологиялық ауруларды диагностикалау. ЖНТ-дағы өзгерістерді түсіндіру, несептің себіндісі, ПСА және т.б. Аспаптық әдістер: УДЗ, шолу урографиясы, КТ, цистоскопия4
Жіті урологиялық аурулар кезінде шұғыл көмек көрсету: несептің жіті іркілуі, бүйрек шаншуы, бүйректің, несепқуықтың, үрпінің жіті жарақаты, аталықбездің бұралуы, парафимоз және баланопостит3
Хирургиялық практикадағы урологиялық аурулар. Уретралық катетер, цистостома. Урологиялық науқастарды операцияға дейін дайындау және операциядан кейінгі емдеу3
Несеп шығару жолдарының инфекциялары. Цистит, пиелонефрит, уретрит3
Қатерсіз және қатерлі ауруларды диагностикалау (қуықасты безінің аденомасы (ҚБҚГ). Қуықасы безі, несепқуық, бүйрек обыры)2

Ескертпе:

*Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттама
1.Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2.Симуляциялық орталықтағы техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен дағдыны (емшараны) орындайды
3.Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің тікелей бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
4.Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің жанама бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
Бұйрыққа 4-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 14-қосымша

"Акушерия және гинекология" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – акушер-гинеколог дәрігер (амбулаториялық-емханалық ұйымдар және ауылдық елді мекендерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қала үлгісіндегі кенттерде орналасқан ұйымдар үшін)

№ р/сПәндердің / модульдердің атауыКредит саны
1Бейіндік пәндер циклі56
1)Міндетті компонент52
"Акушерия" модулі28
"Гинекология" модулі24
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны:60

"Акушерия және гинекология" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

"Акушерия" модуліМеңгеру деңгейі *
Ұрпақты болу денсаулығы. Отбасын жоспарлау
Репродуктивтік денсаулық. Репродуктивтік құқық. Сексуалдық құқық2
Репродуктивтік құқықтар мен репродуктивтік денсаулықты сақтау саласындағы халықаралық және ұлттық құқықтық құжаттар2
Ана өлімін азайтудағы репродуктивтік денсаулықты сақтаудың рөлі2
Контрацептивтік құралдарды жіктеу. Контрацепцияның қазіргі заманғы әдістері2
Контрацепция әдістерінің қолайлылығының медициналық өлшемшарттары және оларды қолдану жөніндегі практикалық ұсынымдар (ДДСҰ). Әртүрлі жас топтарындағы контрацепция: аборт жасалған әйелдерде, босанған әйелдерде (босанғаннан кейін), қатері жоғары топтағы әйелдерде2
Жыныстық жолмен берілетін аурулар (ЖЖБА). Отбасын жоспарлау қызметіндегі инфекциялардың профилактикасы2
Дәрі-дәрмектік аборт. Көрсетілімдер. Шарттар. Консультация2
Акушериялық-гинекологиялық көмекті ұйымдастыру
ҚР-да акушериялық-гинекологиялық көмекті ұйымдастыру жүйесі2
ҚР-да акушериялық-гинекологиялық көмек көрсету кезеңдері2
Әйелдер консультациясы мен стационар қызметінің негізгі көрсеткіштері.2
Жүкті әйелдерді диспансерлеу2
ҚР-да перинаталдық көмекті өңірлендіру2
Босану клиникасы2
Жаңа туған нәрестелерді емізу мәселелері2
Жүктілік патологиясы2
Дәлелді медицина негізінде экстрагениталды патологияның ұрықтың жай-күйіне әсері2
Босанғаннан кейінгі кезеңнің физиологиясы және патологиясы
Босанғаннан кейінгі кезеңдегі патология тактикасын диагностикалау және анықтау (хориоамнионит, босанғаннан кейінгі эндометрит, акушерлік перитонит, инфекциялық-уытты шок, тромбоэмболиялық асқынулар, босанғаннан кейінгі мастит)2
Репродуктивтік денсаулық. Отбасын жоспарлау
Отбасын жоспарлау бойынша пациенттерге алғашқы және қайта консультация беру4
Акушериялық-гинекологиялық көмекті ұйымдастыру4
Есепке алу-есептік құжаттаманың негізгі нысандарын ресімдеу4
АХЖ-10 жіктемесіне сәйкес диагноздарды ресімдеу4
Әйелдер консультациясы мен стационар қызметінің көрсеткіштерін есептеу4
Жүкті әйелдерді диспансерлеуді жүргізу4
Ана мен перинаталдық өлімді азайту мақсатында санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізу4
Босану клиникасы
Ішкі және сыртқы акушериялық зерттеу әдістемесін қолдану.4
Босанудың 3-кезеңін жүргізу3
Жатырдың айналуы, себептері және шұғыл көмек3
Ұрық жамбасымен келген жағдайдағы босандыру3
ҚР ДСМ негізгі клиникалық хаттамаларына сәйкес бала жолдасымен байланысты және босанғаннан кейін ерте кезеңдегі қан кетумен қарсы күресу әдістерін қолдану3
Акушерлік қан кетулер кезінде шұғыл көмек көрсету3
Ішке қан кету, гемодинамиканың бұзылуы, гемостаздың бұзылуы кезінде диагностикалау және көмек көрсету3
Қан жоғалтудың орнын толтыру қағидаттарын қолдану. Гемотрансфузия. Жатырдан қан кетуді тоқтатудағы қазіргі технологиялар3
Геморрагиялық шок, ДВС-синдромы кезінде диагностикалау және көмек көрсету3
Ананың босану жарақатын диагностикалау3
Қасаға жігінің ажырауын диагностикалау және тактиканы анықтау3
Босану қызметінің аномалиясы кезінде диагностикалау және тактиканы анықтау3
Клиникалық тар жамбас кезінде диагностикалау және көмек көрсету3
ҚР ДСМ негізгі клиникалық хаттамаларына сәйкес физиологиялық босандыру жүргізу4
Партограмманы ресімдеу, жатырдың жиырылу қызметін және құрсақтағы ұрықтың жай-күйін бағалау4
Жамбас пен ұрық басының өлшемдерінің сәйкестігін анықтау4
Босандыру барысында ұрықтың жай-күйін бағалау4
Кесарь тілігі операциясына қойылатын көрсетілімдерді анықтау4
Қан жоғалту дәрежесін, жүкті босанатын әйелдердің, босанған әйелдердің жағдайын бағалау4
Мерзімінен бұрын босануды диагностикалау және тактикасын анықтау4
Ұрық қабының жарылуын диагностикалау4
Жүктілік патологиясы
Жүктілік кезінде гипертензиялық жағдайларды диагностикалау3
Жүрек-қантамыр жеткіліксіздігі кезінде диагностикалау және терапия жүргізу3
Тыныс алу жеткіліксіздігі кезінде диагностикалау және терапия жүргізу3
Бүйрек функциясының жеткіліксіздігін диагностикалау3
Бауыр функциясының жеткіліксіздігін диагностикалау3
Жүктіліктің ерте және кеш патологиясының белгілерін анықтау (үзілу қаупі, преэклампсия, дамымайтын жүктілік және т.б.)4
Жүктілікті үзуге медициналық құжаттаманы ресімдеу4
Жүктілікті үзу, мерзімінен бұрын босану қаупін анықтау4
Жүкті әйелдерді зерттеп-қарау4
Экстрагенитальды патология, жүкті әйелдердің құсуы және гипертензиялық жай-күй кезінде мерзімінен бұрын босандыруға көрсетімдерді негіздеу4
Жүкті әйелдердің құсуын анықтау. Жүкті әйелдердің құсуының жеңіл түрі кезінде терапия жүргізу4
Жүктілікке, босануға және босанғаннан кейінгі кезеңге байланысты гипертензиялық жағдайларды анықтау4
Жүкті әйелдердің экстрагениталды ауруларын анықтау4
Жүректің туа біткен және жүре пайда болған ақауларын, жүктілік кезіндегі ревматизмді анықтау4
Қантты диабетті, гестациялық қантты диабетті анықтау4
Жүктілік кезінде бүйректің созылмалы және жіті ауруларын, гестациялық пиелонефритті анықтау4
Жүктілік кезінде жалғыз бүйректің болуын анықтау4
Жүктілікке байланысты бауыр ауруларын, жүктілік кезіндегі гепатиттерді анықтау4
Жүктілік кезінде өттас ауруын анықтау4
Жүктілік кезінде өкпе ауруларын анықтау4
Жүктілік кезінде туберкулезді анықтау4
Жүкті әйелдердің жұқпалы ауруларын анықтау: тұмау, қызамық, токсоплазмоз, бруцеллез, цитомегаловирусты инфекция, гениталдық герпес4
Жүктілік кезінде хирургиялық ауруларды анықтау. Аппендицит, холецистит, панкреатит, іштүйнек. Хирургиялық араласуға арналған көрсетімдерді анықтау4
Жүктілік, босану, босанғаннан кейінгі кезеңде ЖИТС/АИТВ анықтау4
Жүктілікті көтере алмауды диагностикалау, ИЦЖ4
Мерзімінен артық көтерудің шынайы түрін және мерзімі ұзартылған жүктілікті диагностикалау4
Көп ұрықты жүктілікті диагностикалау4
Ұрықтың құрсақта өсуінің тежелуін диагностикалау.4
Босанғаннан кейінгі кезеңнің физиологиясы және патологиясы4
Босанғаннан кейінгі физиологиялық кезеңді қадағалап-қарау4
Бұтаралықтың жарақаты бар, Кесарь тілігі операциясынан кейін босанған әйелдерді қадағалап-қарау4
Бала жолдасымен байланысты және босанғаннан кейін ерте кезеңдегі қан кетумен қарсы күресу әдістерін қолдану.4
Бала жолдасының ажырау кезеңін қадағалап-қараудың күте тұру және белсенді тактикасын қолдану4
Ананың іріңді-сепсистік асқынуларының профилактикасын жүргізу4
Сүт бездері проблемалары бойынша босанатын әйелдерге консультация беру4
Емшектің жарылуы, лактостаз кезінде диагностикалау және көмек көрсету4
Босанғаннан кейінгі кезеңнің физиологиясы және патологиясы
ЖІС енгізу және алып тастау3
Жатырішілік құралдарды қолдану3
Ұрпақты болу денсаулығы. Отбасын жоспарлау4
"Гинекология" модулі
Гинекологиялық эндокринология
Гинекологиядағы функционалдық диагностика әдістері2
Етеккір циклінің нейрогуморалдық реттелуі2
Аменорея. Аменорея және гипоменструальдық синдром2
Жатырдан дисфункционалды қан кету2
Ювенильдік қан кетулер2
Ұрпақты болу кезеңіндегі қан кетулер. Климактериялық кезеңдегі қан кетулер2
Нейроэндокриндік гинекологиялық синдромдар (поликистозды анабез синдромы, адреногениталды синдром, етеккір алды синдромы, кастрациядан кейінгі синдром, климактериялық синдром)2
Гинекологиялық аурулар
Ішкі жыныс ағзаларының қабынбалы аурулары (эндометрит, миометрит, параметрит, сальпингоофорит, пельвиоперитонит)2
Бедеу неке. Бедеу жұптың себептері және зерттеп-қарау алгоритмі. Түтікшелік және эндокриндік бедеулікті диагностикалау және емдеу әдістері. Бедеулікті емдеудегі заманауи репродуктивтік технологиялар2
Түтікшелік бедеулікті диагностикалау және емдеу әдістері2
Бедеуліктің эндокриндік формасын диагностикалау және емдеу2
Ауруханадан тыс аборт2
Гинекологиялық науқастарды диспансерлеуді жүргізу4
Амбулаториялық науқастарды емдеу әдістері мен қағидаттарын жүргізу4
Гинекологиялық ауруларды азайтуға бағыталған санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізу4
Гениталдық туберкулезді диагностикалау4
Әйелдердің жыныс ағзаларының сепсистік этиологиядағы қабынбалы ауруларын диагностикалау4
Вульвитті, вагинитті, вагинозды диагностикалау4
Жатырдан тыс жүктіліктің барлық түрлерін диагностикалау4
Іштеспе кезіндегі сараланған диагностика.4
Зерттеп-қараудың қосымша әдістерінің (УДЗ, ГСГ, компьютерлік томография, ядролық-магниттік резонанстық томография), зертханалық зерттеу әдістерінің көрсеткіштерінің (жағындының микроскопиясы, гистологиялық зерттеу нәтижесі және т.б.) нәтижелерін түсіндіру4
Жыныстық жолмен берілетін ауруларды (ЖЖБА) диагностикалау. Әйелдерді профилактикалық қарап-тексеру кезінде венерологиялық ауруларды диагностикалау4
Дәрі-дәрмекпен түсік түсіру үшін консультация жүргізу, көрсетімдерді анықтау4
Әйелдің физикалық дамуын, әртүрлі жас топтарындағы әйел организмінің функционалдық жағдайын бағалау4
АХЖ-10 жіктемесіне сәйкес диагноздарды ресімдеу4
Жіті аппендицитпен, жіті пиелонефритпен және іштүйнекпен қатар жүрген гинекологиялық ауруларға сараланған диагностика жүргізу4
Арнайы гинекологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру (инфекцияланған аборттың ауырлық дәрежесі, қабыну процесінің таралу дәрежесі)4
Қалқаншабез, бүйрекүсті безі функциясының бұзылуымен, гипофиз аденомасымен, поликистозды анабез синдромымен, адреногениталдық синдроммен байланысты эндокриндік патологияның сараланған диагностикасын жүргізу4
Функционалдық диагностика тестілерінің нәтижелерін түсіндіру4
Эндометрия биоптатының қырындысын гистологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
Бассүйекті және мен түрік ершігін рентгенологиялық зерттеу нәтижелерін, гормоналдық зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
Жатырдың, қосалқылардың, анабездің қабыну процестерін диагностикалау4
Жатырдың және қынаптың спецификалық емес қабыну процестерін диагностикалау4
Жатырдың және қынаптың спецификалық қабынуын диагностикалау4
Онкогинекология
Онкогинекологиялық анамнезді жинау.10
Мақсатты биопсияны жүргізу.5
Гистерэктомия, сальпингоофорэктомия кезіндегі ассистенция.3
Жатыр мойны обырына скрининг жүргізу.5

Ескертпе:

* Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттама
1Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2Симуляциялық орталықтағы техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен дағдыны (емшараны) орындайды
3Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің тікелей бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
4Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің жанама бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды.
Бұйрыққа 5-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 15-қосымша

"Педиатрия" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – педиатр дәрігері (амбулаториялық-емханалық ұйымдар мен ауылдық елді мекендерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қала үлгісіндегі кенттерде орналасқан ұйымдар үшін)

№ р/сПәндердің / модульдердің атауыКредит саны
1Бейінді пәндер циклі56
1)Міндетті компонент52
"Балалар аурулары" модулі52
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны:60

"Педиатрия" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

"Балалар аурулары" модуліМеңгеру деңгейі *
Амбулаториялық-емханалық педиатрия
Инфекция ошақтарында эпидемияға қарсы жұмыс жүргізу2
Перинаталдық және неонаталдық күтімді жақсартуға бағытталған ұлттық стратегияның ережелерін клиникалық практикада талдау және қолдану3
2 айға дейінгі дені сау нәрестені БЖАИЖ бойынша бағалау және жіктеу3
2 айдан 5 жасқа дейінгі дені сау баланы БЖАИЖ бойынша бағалау және жіктеу3
2 айға дейін науқас нәрестені БЖАИЖ бойынша бағалау және жіктеу.3
2 айдан 5 жасқа дейінгі науқас баланы БЖАИЖ бағалау және жіктеу3
Дені сау және ауру балаларға диспансерлеуді жүргізу3
Еңбекке уақытша жарамсыздыққа сараптама және медициналық-әлеуметтік сараптама жүргізу3
Білім беру мекемелерінде балалар мен жасөспірімдерге медициналық көмек көрсету3
Психологиялық-медициналық-педагогикалық консультацияға көрсетілімдерді анықтау3
Учаскелік дәрігердің жұмыс жоспарын құру3
Медициналық құжаттаманы ресімдеу3
Нәтижелерді түсіндіру: - қанның жалпы талдауы - несеп талдауы - қанның биохимиялық талдауы - ЭКГ нәтижелері - ағзаларды рентгенологиялық зерттеу нәтижелері - ағзаларды УДЗ нәтижелері - магниттік-резонанстық және компьютерлік томографиялық зерттеулердің нәтижелері
3
3
3
3
3
3
3
Емханада дәрігерлік қабылдау өткізу4
Науқастан анамнез жинау және белгілі бір патология үшін жетекші факторларды бөлу4
Әртүрлі жас топтарындағы даму салалары бойынша балалар денсаулығының жай-күйіне кешенді бағалау жүргізу4
Тәуекел тобындағы балаларды сауықтыру жөніндегі іс-шараларды жүргізу4
Науқасты стационарға жатқызу қажеттілігін немесе оны үйде қалдыру мүмкіндігін анықтау4
Болжау және көмек көрсету:
- пневмония асқынған кезде4
- бронх демікпесінің ұстамасы кезінде4
- тыныс алудың жіті жеткіліксіздігі кезінде4
- жүрек функциясының жіті жеткіліксіздігі кезінде4
- бүйрек функциясының жіті жеткіліксіздігі кезінде4
- бауыр функциясының жіті жеткіліксіздігі кезінде4
- улану кезінде4
- ішектен қан кеткенде4
- ми зақымданған кезде4
- жіті ішек инфекциясы кезінде4
- өкпе ісінгенде4
- ми ісінгенде4
- көмей ісінгенде4
- вакцинациядан кейінгі асқынулар кезінде4
Инфекциялық аурулардың спецификалық және спецификалық емес профилактикасын жүргізу4
Рецептілерді жазып беру4
Иммундауға көрсетілімдер мен қарсы көрсетілімдерді ескере отырып, ұлттық иммундау схемасына сәйкес балаларды вакцинациялауды жүргізу4
Балаларға санитариялық-ағарту және гигиеналық тәрбие жұмыстарын жүргізу4
Жаңа туған нәрестеге алғашқы патронаж жүргізу4
Емшек сүтімен қоректендірудің және қосымша тамақтандырудың сапасын, тамақтанудың мәртебесін анықтау (баланың жасы мен бойына шаққандағы салмағын есептеу), салмақты қосу мониторингін, балалардың тамақтануын есептеу4
БЖАИЖ бойынша дамыту мақсатында күтім жасау және тамақтандыру проблемалары бойынша анаға консультация беру4
Балаларға алғашқы бес жылында патронаждық қызмет көрсетудің әмбебап-прогрессивті моделін (ПӘПМ) жүргізу әдістемесін меңгеру3
Балалар пульмонологиясы
Шағымдарды жинау4
Тыныс алу жүйесін физикалық зерттеп-қарау4
Тыныс алудың ауыр жеткіліксіздігі бар балаларды физикалық зерттеп-қарау4
Медициналық ақпараттық жүйеде зерттеп-қарау (емдеу) жоспарын жасау3
Ауру тарихын ресімдей отырып, пульмонологиялық науқастарға жетекшілік ету3
Плевра пункциясын жүргізу2
Бронходилятациялық сынама жүргізу3
Кеуде қуысы ағзаларының рентгенографиясы мен КТ нәтижелерін бағалау3
Спирография нәтижелерін бағалау3
Пульстық оксиметрия жүргізу4
Плевралық жалқықты, бронхтардың жуынды суларын, қақырықтың микроскопиясын, қақырықтың бактериологиялық зерттеуін талдау нәтижелерін бағалау3
Дозаланған аэрозоль препараттарымен, спейсер, небулайзер арқылы ингаляциялау4
Пикфлоуметрия жүргізу, нәтижелерді бағалау4
Балалар кардиологиясы
Шағымдарды жинау, ауыру және өмір анамнезі4
Жүрек-қантамыр жүйесін физикалық тексеру4
Медициналық ақпараттық жүйеде зерттеп-қарау (емдеу) жоспарын жасау3
Капиллярлық толымын бағала4
Артериялық қысымды өлшеу4
Пульстық оксиметрия жүргізу4
ЭХОКГ нәтижелерін түсіндіру2
Жүректің қан тамырларының УЗДГ нәтижелерін түсіндіру2
Ауыру тарихын ресімдей отырып, кардиологиялық науқастарға жетекшілік ету3
АҚ тәуліктік мониторингін бағалау3
Электрокардиограммаға талдау жүргізу3
Функционалдық жүктеме сынамаларын жүргізу3
Бастапқы вегетативтік тонусты зерттеу. Керд және Хильдебрант индекстерін есептеу3
Вегетативтік қамтамасыз етуді зерттеу әдістемесі. Ортостатикалық сынаманы орындау техникасы және оның нәтижелерін түсіндіру3
Жүрек-қантамыр патологиясы бар "Балалардың ауруларын интеграциялап қадағалап-қарау" бағдарламасы бойынша науқас баланы қадағалап-қарау тактикасын бағалау, жіктеу және анықтау4
Базалық жүрек-өкпе реанимациясы (BLS)3
Медициналық ақпараттық жүйеде зерттеп-қарау (емдеу) жоспарын жасау4
Балалар ревматологиясы
Шағымдарды жинау, ауру және өмір анамнезі4
Ақпараттандырылған келісімді алу4
Медициналық ақпараттық жүйеде зерттеп-қарау (емдеу) жоспарын жасау3
Терінің, оның қосалқыларының және сілемейлі қабықтарының жай-күйін бағалау4
Қозғалыстардың үйлесімділігін зерттеу4
Буындар функциясын физикалық зерттеу2
Ауырсынуды бағалау4
ЭХОКГ нәтижелерін түсіндіру2
Кеуде қуысын рентгенографиялау, ангиография, буындарды рентгенологиялық, магниттік-резонанстық және компьютерлік томографиялық зерттеу кезінде алынған нәтижелерді түсіндіру2
Буындарды ультрадыбыстық зерттеу кезінде алынған нәтижелерді түсіндіру2
Ауру тарихын ресімдей отырып, ревматологиялық науқастарға жетекшілік ету3
Тірек-қимыл аппаратын зерттеу: буындардың барлық топтарын пальпациялау, Ричи индексін, DAS-индексін анықтау3
Қанның биохимиялық талдауының көрсеткіштерін бағалау (СРБ, белок фракциялары, КФК, ЛДГ, АСЛ-О, ревмофактор, LE-жасушалар, АНФ, ІНФ-альфа, коагулограммалар (ХҚҚ)3
Балалар гематологиясы
Шағымдарды жинау, ауыру және өмір анамнезі4
Ақпараттандырылған келісімді алу4
Терінің, оның қосалқыларының және сілемейлі қабықтарының жай-күйін бағалау4
Миелограмма көрсеткіштерін бағалау2
Ауру тарихын ресімдей отырып, гематологиялық науқастарға жетекшілік ету3
Перифериялық қан көрсеткіштерін бағалау: гемоглобин, қанның формалық элементтерінің құрамы, лейкограммалар, ЭШЖ3
Перифериялық қанның жағындысы бойынша эритроциттердің морфологиялық өзгерістерін түсіндіру (анизоцитоз, пойкилоцитоз, гипо-және гиперхромия, макро және микроцитоз, микросфероцитоз және эритроциттер формасының басқа да өзгерістері)3
Қан ұйындысының ретракциясын талдау нәтижелерін бағалау3
Эритроциттердің осмостық резистенттілігінің нәтижелерін бағалау3
Сарысу темiрiнiң, ферритин деңгейiнiң, қан сарысуының жалпы темiр байланыстыру қабiлетiнiң және т.б. көрсеткiштерiн бағалау3
Скринингілік және кеңейтілген коагулологиялық зерттеп-қарау нәтижелерін түсіндіру3
Сүйек кемігінің ағынды цитометриясының нәтижелерін бағалау2
Алмастыру және гематрансфузиялық терапияға көрсетімдерді анықтау2
Неонатология
Кіндік тамырының катетеризациясы3
Ауру тарихын рәсімдей отырып, дені сау және ауру нәрестелерге жетекшілік ету4
Жаңа туған нәрестені перзентхана залында қарап-тексеру және ана мен бала бірге болатын палаталарда күтім жасау4
Жаңа туған нәрестенің физикалық дамуын бағалау4
Жаңа туған нәрестенің рефлекстерін бағалау4
Жаңа туған нәрестені зонд арқылы тамақтандыру4
Мерзіміне жетіп туған нәрестелер және мерзімінен бұрын туған нәрестелерге тамақтанудың есебін жүргізу4
Жаңа туған нәрестеге фототерапия жүргізу4
Қуықты катетерлеу3
Гестациялық жасын анықтау4
Лактация және емшек сүтімен қоректендіру бойынша консультация4
Қанның және несептің жалпы талдауының, копрограмманың, коагулограмманың, қанның биохимиялық талдауының, ликвордың нәтижелерін түсіндіру4
Жаңа туған нәрестелерді аспаптық зерттеу нәтижелерін түсіндіру4
Нәрестеге маска, мұрын канюлалары арқылы оксигенотерапия4
Шала туған баланы күту үшін кювезді пайдалану4
Жаңа туған нәрестеге люмбалдық пункция жүргізу3
Крамер бойынша тері жамылғысының сарғыштық дәрежесін бағалау4
Жаңа туған нәрестенің тыныс алуының бұзылу дәрежесін бағалау4
Балалар нефрологиясы
Шағымдарды жинау, ауыру және өмір анамнезі4
Хабардар етілген келісімді алу4
Терінің, оның қосалқыларының және сілемейлі қабықтарының жай-күйін бағалау4
Бүйрек және зәр шығару жолдары ауруларымен ауыратын науқастарға жетекшілік ету3
Жалпы несеп талдауын түсіндіру3
Нечипоренко сынамасын түсіндіру3
Тәуліктік протеинурияға несеп талдауын түсіндіру3
Уроцитограмманы түсіндіру3
Несептің бактериологиялық зерттеулерін түсіндіру3
Қанның биохимиялық талдауын түсіндіру (жалпы белок, фракциялар, креатинин, несепнәр, холестерин, СРБ, АСЛО, электролиттер, қышқыл-негіздік жай-күйі, бета-2 микроглобулин, С3 комплементі және т.б.)3
Несептің биохимиялық талдауын түсіндіру3
Зимницкий сынамасын түсіндіру3
Реберг сынамасын түсіндіру3
Функционалдық бүйрек резервін зерттеу (ФБР)3
Бүйрек функциясын бағалау: бүйрек функциясы сақталған немесе бұзылған, бүйрек функциясының жіті жеткіліксіздігі, бүйректің созылмалы ауруы, бүйрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі3
Бүйректі рентгенологиялық және компьютерлік томографиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру. Бүйректі ультрадыбыстық зерттеу нәтижелерін түсіндіру3
Экскреторлық урография, микциялық цистография, компьютерлік томография, магниттік-резонанстық диагностика деректерін түсіндіру3
Бүйрек биопсиясының нәтижелерін түсіндіру3
Уродинамика зерттеулерінің нәтижелерін түсіндіру3
Қыздың қуығына катетеризация жүргізу3
Реналдық артериялық гипертензия кезінде шұғыл көмек көрсету3
Балалар гастроэнтерологиясы
Шағымдарды жинау, ауыру және өмір анамнезі4
Ақпараттандырылған келісімді алу4
Гастроэнтерологиялық жүйенің жай-күйін бағалау4
Ас қорыту жүйесін физикалық зерттеп-қарау4
Ауру тарихын рәсімдей отырып, гастроэнтерологиялық науқастарға жетекшілік ету3
Асқазанды жуу3
Фиброэзофагогастродуоденалды зерттеу деректерін түсіндіру3
Өңеш-асқазан рН-метриясының тәуліктік мониторингі деректерін түсіндіру3
Қанның биохимиялық көрсетілімдерін (бауыр сынамалары, холестерин, глюкоза, ферменттер, билирубин) түсіндіру3
Дисбактериозға нәжісті талдау деректерін түсіндіру3
Копрограмма деректерін түсіндіру3
Ішперде қуысы ағзаларын УДЗ нәтижелерін, рентгенологиялық, КТ, МРТ зерттеулерінің нәтижелерін түсіндіру3
Хеликобактериялық инфекцияға зерттеу нәтижелерін (уреазды, тыныс алу тестілері, серологиялық әдістер, ПТР, бактериологиялық және гистологиялық әдістер) түсіндіру3
Ішперде қуысы ағзаларын ультрадыбыстық зерттеу деректерін түсіндіру3
ИФТ, ПТР (гельминтоздар, протооздар) нәтижелерін түсіндіру3
Морфологиялық зерттеу нәтижелерін түсіндіру (бауыр мен АІЖ сілемейлі қабығының биопсиясы)3
Балалар эндокринологиясы
Ауру тарихын рәсімдей отырып, эндокринологиялық науқастарға жетекшілік ету3
Глюкометрді пайдалана отырып гликемия деңгейін анықтау және нәтижені бағалау3
Ацетонурияға талдау нәтижесін анықтау және бағалау3
Қалқаншабезді пальпацияциялау3
Эндокриндік жүйе ағзаларының УДЗ, рентгенографиясы, компьютерлік томографиясы, МРТ көрсеткіштерін бағалау3
Гормоналдық спектрдің көрсеткіштерін бағалау: - қандағы: еркін трийодтиронин, жалпы тироксин; ТТГ антиденелері, кортизол, кортикостерон, альдостерон, адреналин, норадреналин; паратгормон; ТТГ, пролактин, инсулин, глюкагон, СТГ, ЛГ, ФСГ, ПГ, АКТГ, АДГ, тестостерон, эстрадиол, ренин, прогестерон, кальцитонин, серотонин, гистамин; - несептегі: адреналин, норадреналин, альдостерон, дофамин, жалпы, еркін кортизол, эстриол, эстрагендер, метаболиттер: 17-КС, 17-ОКС3
Қалқаншабездің жіңішке инемен пункциялық аспирациялық биопсиясының нәтижелерін бағалау3
Балалар неврологиясы
Мидың УДЗ, рентгенография, компьютерлік томография, МРТ көрсеткіштерін бағалау2
Ми тамырларының ультрадыбыстық допплерографиясының деректері бойынша мидағы қан ағынының көрсеткіштерін бағалау2
Электроэнцефалография деректерін бағалау2
Ликворограмма деректерін бағалау2
Мүмкіндігі шектеулі баланың оңалту әлеуетін бағалау2
Сананың бұзылу деңгейін бағалау2
Ауыру тарихын рәсімдей отырып, науқастарға жетекшілік ету3
Бір жасқа дейінгі, ерте жастағы балалардың психологиялық-сөйлеу функцияларының деңгейін анықтау3
Бір жасқа дейінгі балалардың моторлық даму деңгейін анықтау3
Бір жасқа дейінгі балалардың сезімтал саласына зерттеу жүргізу3
Көз түбінің деректерін бағалау3
Балалар фтизиатриясы
Инфекциялық және паразиттік аурулар, улану туралы шұғыл хабарламаның нысандарын толтыру, алғаш рет анықталған белсенді туберкулез диагнозы бар науқас туралы хабарлама, белгіленген мерзімде СЭБ-ға беру және олардың сипаттамасы1
ТБ 014/е, ТБ 015/е, ТБ 016/е, ТБ 017/е, ТБ 018/е, ТБ 081/е толтыру2
Тәуекел топтарында туберкулин диагностикасын жүргізу, нәтижелерін бағалау және балаларды фтизиатрға тексеруге жіберу2
БЦЖ вакцинациялауға, довакцинациялауға және ревакцинациялауға балаларды іріктеуді жүргізу, иммундаудың тиімділігін бағалау2
Туберкулезбен сырқаттанудың тәуекел топтарында туберкулезге химиялық профилактиканы жүргізу3
Туберкулезбен ауыратын науқасты зертханалық-аспаптық зерттеп-қарау жоспарын жасау және алынған деректерді (гемограмма, биохимиялық талдау, қақырықты ТМБ, ДСТ-ға зерттеу) түсіндіру3
Кеуде қуысы ағзаларының рентген-томограммаларын түсіндіру, өкпе патологиясы кезінде негізгі рентгенологиялық синдромдар мен симптомдарды анықтау3
Визуализация әдістерінің деректерін (МРТ, КТ, бронхоскопия, бронхография) түсіндіру, гистологиялық зерттеуге (биопсия) көрсетімдерді анықтау.3
Тыныс алу ағзаларының туберкулезі кезінде сыртқы тыныс алу функциясын зерттеуді - спирометрияны түсіндіру.3
Тыныс алудың обструктивті, рестриктивті және аралас түрлерін және оның дәрежесін анықтау3
Туберкулезге күдікті науқасты зерттеп-қарауды жүргізу4
Балалар арасында туберкулезбен сырқаттанудың қатер тобын анықтау және қалыптастыру4
Плевралық пункциядан кейін экссудат көрсеткіштерін түсіндіру. Плевралық пункция жүргізуге көрсетімдерді, қарсы көрмсетімдерді және қағидалары мен әдістемесін білу4
Люмбалдық пункциядан кейін ликворограмма көрсеткіштерін түсіндіру. Жұлын пункциясын жүргізуге көрсетімдерді, қарсы көрсетімдерді және қағидалары мен әдістемесін білу4
Тыныс алу органдары туберкулезімен ауыратын науқастарға өкпе қан кетуі кезінде шұғыл көмек көрсету4
Спонтанды пневмоторакс кезінде шұғыл көмек көрсету4
Балалардың жұқпалы аурулары
Ауру тарихын рәсімдей отырып, науқастарға жетекшілік ету3
Эпидемиологиялық анамнезді қоса алғанда, инфекциялық аурумен ауыратын науқастан анамнез жинау3
Инфекциялық аурумен ауыратын науқасты емдеуге жатқызу қажеттілігін немесе оны үйде қалдыру мүмкіндігін анықтау3
Зертханалық зерттеу нәтижелерін бағалау, адекватты этиотроптық терапия тағайындау, нақты инфекциялық аурулар кезінде антибиотиктердің (химиопрепараттардың) бір реттік, тәуліктік және курстық дозаларын анықтау, адекватты дезинтоксикациялық терапияны анықтау, енгізілетін венаішілік ерітінділердің құрамын анықтау және көлемін есептеу3
Гиповолемиялық, инфекциялық-уытты шоктар, көмейдің ісінуі, мидың ісінуі кезінде госпиталға дейінгі және госпитальдық кезеңдерде қажетті дәрігерлік көмек көрсету3
Бактериологиялық, вирусологиялық, серологиялық, биохимиялық және басқа да зерттеулер жүргізу үшін науқастан материал алуды жүзеге асыру (қаннан, құсық массасынан, асқазанды шайған судан, нәжістен, өттен сынама алу және себінді жасау, жұтқыншақтан сілекей мен мұрыннан шырыш алу және себу)3
Асқазанды жуу3
Люмбалдық пункция жүргізуге көрсетімдерді анықтау, нәтижелерді түсіндіру3
ДДСҰ/ БЖАИЖ бағдарламасы бойынша ішек инфекциялары кезінде оралдық регидратация жүргізу3
Ішперде қуысы мен ішперде артындағы кеңістіктің УДЗ аспаптық деректерін бағалау; өкпе, бассүйек рентгенографиясын ба,алау3
Инфекциялық аурулар кезінде шұғыл жағдайлар мен асқынулардың бар-жоғын анықтау4
Нечипоренко бойынша қанның жалпы талдауының, несептің жалпы талдауының, несептің талдауының, копрограмманың деректерін бағалау; нәжістің, қанның, несептің, ликвордың бактериологиялық себіндісін; нәжісті УПФ және дисбактериозға талдау; қанның биохимиялық талдауы, серологиялық зерттеулер, ИФТ, ПТР4
Ауру ағымының ауырлығын бағалау және аурудың нәтижесін болжау4
Балалар хирургиясы
Ауру тарихын рәсімдей отырып, науқастарға жетекшілік ету3
Әртүрлі патологиялық жағдайларда зертханалық деректерді түсіндіру3
Қаңқалық, қосамжарласқан жарақат бар деген күдік болса, науқасты қарап-тексеру3
Диагностика алгоритміне сәйкес науқасты қарап-тексеру жүргізу3
Жүргізілген зерттеп-қарауды, балалардағы қаңқа жарақатының рентгендік диагностикасын бағалау3
УДЗ, рентгенография, компьютерлік томография, эндокриндік жүйе органдарының МРТ көрсеткіштерін бағалау3
Асқазан-ішек жолдары дамуының туа біткен кемістігіне күдік болса, науқасты зерттеп-қарау нәтижелерін бағалау3
Несеп-жыныс жүйесінің туа біткен патологиясына күдік болма, науқасқа тексеру жүргізу. Диагностика алгоритміне сәйкес науқасқа урологиялық тексеру жүргізу3
Жүргізілген урологиялық зерттеп-қарау (урография, цистография және т.б.) түсіндіру3
Тоқ ішектің даму кемістігіне күдік болса, науқасты зерттеп-қарауды жүргізу. Сифонды клизма. Ирригография3
Гиршнрунг ауруы кезінде ирригография нәтижелерін түсіндіру3
Аноректальды мальформациялары бар науқастарды зерттеп қарау нәтижелерін түсіндіру3
Аноректальды мальформациялары бар науқасты қарап-тексеру3
Кіндікбау дамуының аномалиясы бар науқасты зерттеп-қарауды жүргізу3
Кіндікбау дамуының аномалиясы бар науқастарды зерттеп-қарау нәтижелерін түсіндіру3
Ішперде қуысы ағзаларының жіті хирургиялық патологиясына күдік болса, науқасты қарап-тексеру4
Жіті хирургиялық патологиясы бар науқастың зертханалық деректерін түсіндіру4
Асқазан-ішек жолдары дамуының туа біткен кемістігіне күдік болса, науқасты қарап-тексеру4
Іріңді-қабынбалыу ауруымен ауыратын науқастың зертханалық көрсеткіштерін түсіндіру4
Жедел кезек күттірмейтін медициналық көмек
Тіршілік әрекетін қалпына келтіру әдістері. ауруханаға дейінгі кезеңде BLS, ACLS, PALS4
Жоғарғы тыныс алу жолдарындағы бөгде заттар. Геймлих тәсілі. Демікпелік мәртебені тоқтату4
Тыныс алу жолдарын ашық ұстау техникасы: тыныс алу маскасын және Амбу қапшығын пайдалануда қол құралы. Оттекпен емдеу және ингаляциялық терапия жүргізу4
Аяқ-қолдың сынуы. Көліктік иммобилизация. Мойын жағасын салу4
Геморрагиялық және жарақаттық шоктардың қарқынды терапиясы4
ЖМК кезеңіндегі ауырсыну синдромының терапиясы4
Термиялық жарақаттар кезінде шұғыл медициналық көмек көрсету4
Күйік шогының қарқынды терапиясы4
Сыртқы қан кетуді тоқтату4
Жиі кездесетін комалардың сараланған диагностикасы (диабеттік, гипогликемиялық, гиперосмолярлық, гиперлактацидемиялық, ацетонемиялық, уремиялық, бауыр, уытты комалар, гипоксиялық, су-электролиттік). Глазго комының шкаласы бойынша есті анықтау3
Балалардағы анафилактикалық шокты тоқтату4
Педиатр практикасындағы диагностиканың сәулелік әдістері
Балаларда рентгенографияға, УДЗ, КТ, МРТ көрсетімдер мен қарсы көрсетімдерді анықтау3
Нақты патология кезінде оңтайлы сәулелік әдісті таңдау3
Пациентті рентгенологиялық зерттеулерге дайындау3
Балалардың пневмониясы кезінде кеуде қуысы ағзаларының рентгенограммаларын түсіндіру4
Көкірекортаның аурулары (ісіктер, кисталар, төсасты зобы) кезіндегі суреттерді түсіндіру4
Радиологиялық бейнелердегі (ЖІТ, аппендицит, ӨТА) АІЖ кезек күттірмейтін патологиясының сәулелік белгілерін анықтау3
Гепатобилиарлық жүйенің қабынбалы аурулары кезінде УДЗ және МРТ/КТ деректерін түсіндіру3
Рентгенологиялық бейнелерде жамбас буындары дисплазиясының сәулелік белгілерін анықтау4
Зәр шығару жүйесі патологиясының сәулелік белгілерін (даму аномалиялары, бүйрек кистасы, уропатия) УДЗ және рентген-контрастты зерттеулерде анықтау3
Көптілділікті (қаз/ағыл/орыс. тілдерде) ескере отырып, тақырыптық жоспарға сәйкес презентациялар мен клиникалық кейстерді құру3
Радиологиялық деректер негізінде диагностикалық тактиканы талқылауға қатысу3

Ескертпе:

*Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттама
1Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2Симуляциялық орталықтағы техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен дағдыны (емшараны) орындайды
3Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің тікелей бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
4Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің жанама бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды.
Бұйрыққа 6-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғары білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 16-қосымша

"Балалар хирургиясы" мамандығы бойынша интернатураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік – балалар хирург-дәрігері (амбулаториялық-емханалық ұйымдар және ауылдық елді мекендерде, оның ішінде аудан орталықтарында, сондай-ақ қала үлгісіндегі кенттерде орналасқан ұйымдар үшін)

№р/сПәндердің / модульдердің атауыКредит саны
1Бейіндік пәндер циклі56
1)Міндетті компонент52
"Балалар хирургиясы" модулі52
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау4
Жиыны60

"Балалар хирургиясы" мамандығы бойынша үлгілік бағдарламаның мазмұны және практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

"Балалар хирургиясы" модуліМеңгеру деңгейі*
Урология мен жоспарлы хирургия
Гидронефроз. Зерттеу әдістері. Дифференциалдық-диагностикалық өлшемшарттар. Операциялық емдеудің мерзімдері мен көрсетілімдері3
Бүйрек аномалиясы: айқаспалы дистопия, бүйректің бірігуі, бүйректің кистозды аурулары, бүйректің және несепағардың қосарлануы. Сараланған диагностика. Алдын ала қойылған диагноз2
Асқазан-ішек жолдарының полипоздарын диагностикалау мен емдеудің жаңа әдістері2
Көкбауырдың оқшауланған және аралас хирургиялық аурулары. Диагностика2
Жасанды өңеш жасау - пластика түрлері (төс алдындағы өңеш және төс артындағы өңеш, кеуде ішіндегі пластика және т.б.). Күйіктен кейінгі контрактураларды емдеу көрсетімдері мен әдістері1
Жоспарлы хирургияны ұйымдастыру. Балалар хирургиясындағы деонтология. Балалар хирургі ұстанымы бойынша баланың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері. Балалар хирургиясында операциялық араласудың жалпы қағидаттары. Балалар хирургиясында құжаттаманы жүргізу. Регламенттеуші құжаттар3
Абдоминалдық эндовидеохирургия. Жабдық. Құралдар. Шап жарығын, варикоцелені, бауыр эхинококкэктомиясын эндовидеохирургиялық емдеу әдістемесі. Асқынулар. Профилактика1
Қуықтың аномалиялары: қуық экстрофиясы, дивертикул, уретра клапандары, инфравезикальды обструкция. Диагностикасы, операциялық емдеу мерзімдері3
Энтеростома және колостома. Салуға және жабуға көрсетімдер. Мерзімдері. Тәсілдері1
Кіндіктің туа біткен жыланкөздері (өттүтіктің және қуықтүтіктің даму аномалиялары)3
Аноректальды даму кемістіктері. Диагностикасы. Емдеу1
Туа біткен кисталар мен мойын жыланкөздері, жармалық венаның флебэктазиясы. Дифференциалдық-диагностикалық өлшемшарттар. Операциялық емдеудің мерзімдері мен көрсетілімдері3
Диафрагмалық жарықтар. Диагностикасы. Емдеу1
Порталдық гипертензия синдромы. Этиологиясы. Клиникалық формалары. Диагностикасы. Дифференциалды диагностика. Хирургиялық емдеуге көрсетілімдер. Операциялық араласу тәсілдері1
Ішперденің қынап өсіндісінің аномалиялары (шап жарығы, атабез қабығының шемені, атабез кистасы) және атабездің төмен түсуі (крипторхизм). Операциялық емдеудің мерзімдері мен көрсетімдері. Емдеудегі жаңа технологиялар1
Терінің және жұмсақ тіндердің қатерсіз ісіктері: лимфангиомалар, гемангиомалар, пигментті дақтар3
Өт шығару жолдарының хирургиялық патологиясы1
Ұйқыбездің хирургиялық патологиясы1
Қуық-несепағар рефлюксімен және созылмалы пиелонефритпен асқынған несепағар сағасының туа біткен және жүре пайда болған жеткіліксіздігі. Дифференциалдық-диагностикалық критерийлер. Консервативті және операциялық емдеуге көрсетілімдер. Қазіргі емдеу әдістері3
Несептас ауруының дифференциалдық-диагностикалық критерийлері: бүйректегі, несепағардағы тас, қуықтағы, уретрадағы тастар. Операциялық және консервативтік емдеуге көрсетілімдер. Қазіргі емдеу әдістері3
Гиршпрунг ауруы: Дифференциалдық-диагностикалық өлшемшарттар. Консервативті және операциялық емдеуге көрсетілімдер1
Бауыр мен өкпенің эхинококкозы. Дифференциалдық-диагностикалық критерийлер. Консервативті және операциялық емдеуге көрсетімдер. Қазіргі емдеу әдістері1
Тератомалар және дермоидті кисталар. Этиология. Клиника. Дифференциалдық диагностика. Емдеу1
Хирургиялық техника, түйіндер, тігістер4
Жоспарлы хирургиядағы операция алдындағы және операциядан кейінгі емдеу ерекшеліктері4
Дифференциалдық-диагностикалық критерийлер. Операциялық емдеудің мерзімдері мен көрсетімдері4
Мегадолихосигманы диагностикалаудың қазіргі заманғы әдістері және емдеудің ұтымды тактикасы4
Эписпадия. Гипоспадия. Диагностикасы, операциялық емдеу мерзімдері1
Варикоцеле. Диагностика. Операциялық емдеудің көрсетілімдері мен мерзімдері. Қазіргі емдеу әдістері4
Іштің ортаңғы сызығының жарығы. Құрсақ жарығы. Диагностика. Емдеу4
Кезек күттірмейтін хирургия
Перитонит. Балалардағы перитониттің даму себептері. Қазіргі заманғы жіктеу. Хирургиялық емдеу тактикасы. Емдеудегі жаңа технологиялар. Балалардағы пельвиоперитониттерді диагностикалау және емдеу әдістерінің ерекшеліктері. ілкі перитониттердің пайда болу себептеріне қазіргі көзқарас. Ілкі перитонит диагнозы қойылған науқастарды емдеудің қазіргі заманғы тәсілдері. Криптогенді перитонит. Этиология. Патогенез. Диагностика. Емдеу2
Гиршпрунг ауруы кезіндегі шұғыл хирургиялық көмектің көрсетілімдері мен көлемі2
Асқазан мен он екі елі ішектің асқынған ойықжара ауруы. Клиника. Диагностика. Хирургиялық тактика2
Порталдық гипертензия синдромы. Өңештің варикозды кеңейген веналарынан қан кету. Клиника. Диф. диагностикасы. Операциялық емдеуге көрсетілімдер. Операциялық араласу тәсілдерін білу2
Шұғыл хирургия жағдайында балаларға көмек көрсетуді ұйымдастыру. Балалар жасындағы хирургиядағы қазіргі аспаптық әдістердің диагностикалық және емдік маңыздылығы (КТ, МРТ, УДЗ, эндовидеохирургия)3
Балалардың ішперде қуысын санациялаудың, дренаждаудың қазіргі заманғы тәсілдері1
Аппендикулярлық инфильтрат. Жіктемесі, клиникасы, диагностикасы, хирургиялық тактика1
Меккел дивертикулының асқынған формаларын диагностикалау. Хирург тактикасы1
Ішперде қуысындағы операциядан кейінгі асқынулар: абсцестер, инфильтраттар, ішек жыланкөздері1
Өкпе абсцессы. Клиникасы, диагностикасы. Хирургиялық тактика. Емдеу1
Пиоторакспен және пиопневмоторакспен ауыратын науқастарды қадағалап-қараудың диагностикалық және емдеу тактикасы3
Холецистит. Этиология. Патогенез. Клиника. Диагностика. Контрасты рентгенологиялық зерттеу. Қазіргі емдеу әдістері. Хирургиялық емдеуге көрсетілімдер. Эндовидеохирургиялық холецистэктомия1
Асқазан-ішектен қан кету. Этиология. Жіктелуі. Клиника. Диагностика. Консервативті және операциялық емдеу әдістері. АІЖ жоғарғы бөліктерінен қан кетулерді дифференциалды диагностикалау, емдеу (порталдық гипертензия, асқазанның және он екі елі ішектің ойықжара ауруы). АІЖ төменгі бөліктерінен қан кетулерді дифференциалды диагностикалау, емдеу (тік ішектің полипі, Меккелдің дивертикулы, геморрой, анустың жарылуы)1
Ішперде қуысының қуыс ағзасының зақымдануы кезіндегі клиника, диагностика және емдеу. Ішіне кірген жарақат1
Дифференциалды диагностика, ішекті инвагинациялау кезіндегі хирургиялық тактика. Ішекті лапароскопиялық дезинвагинациялау. Көрсетілімдер. Әдістеме1
Обтурациялық түйнек Копростаз. Құрттан болған бітеліс. Рентгенологиялық зерттеу деректері. Обтурациялық ішек түйнегі кезіндегі хирургиялық тактика1
Балалардың жіті ішек түйнегі2
Странгуляциялық түйнек. Операциядан кейінгі странгуляциялық бітелу. Клиникасы, диагностикасы, рентгендік диагностикасы. Хирургиялық емдеу1
Динамикалық бітелу. Динамикалық және механикалық түйнектің себептері, клиникасы, диагностикасы, сараланған диагностикасы. Консервативті емдеу. Хирургиялық тактика3
Жабыспалы ішек түйнегінің пайда болу себептері. Науқаста жабыспалы ішек түйнегіне күдік болған жағдайдағы емдеу-диагностикалық іс-шаралар1
Бауырдың эхинококк кисталарының асқынған түрлері. Клиникасы, диагностикасы. Шұғыл көрсетілімдер, емдеу қағидаттары. Бауыр эхинококкозының асқынған түрлерін емдеудегі жаңа технологиялар1
Жіті панкреатит. Клиника. Диагностика. Дифференциалды диагностика. Хирургиялық тактика1
Паренхиматоздық ағзалардың зақымдануымен қоса жүретін ішперде қуысы ағзаларының жабық жарақаты. Клиникасы, диагностикасы. Емдеудің дәстүрлі және эндовидеохирургиялық әдістері2
Қуыс ағзаның зақымдануымен қоса жүретін ішперде қуысы ағзаларының жабық жарақаты. Клиника, диагностика. Емдеу әдістері. АІЖ-дағы бөгде заттар. Клиникасы, диагностикасы. Дифференциалды диагностика. Хирургиялық тактика2
Тік ішектің төмен түсуі, парапроктит. Клиникасы, диагностикасы. Консервативті және операциялық емдеу1
Көптеген жарақаты бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы2
Балалардағы жіті аппендициттің ерекшеліктері. Құрт тәрізді өсіндінің анатомиялық орналасу түрлері (клиникасы, диагностикасы). Дифференциалды диагностика. Хирургиялық тактика. Емдеу. Жіті аппендицит диагнозы бар науқастарды қарап-тексеру және зерттеп-қарау әдістемесі. Жіті аппендицитті емдеудегі эндовидеохирургия. Асқынулар3
Қысылған жарықтар: ішпердеішілік, шап, сан және т.б. Клиника. Диагностика. Балалардағы қысылған жарықтарды дифференциалды диагностикалау. Әртүрлі орналасқан қысылған жарықтарды операциялық емдеу әдістері3
Бассүйекішілік ауыр зақымдануы бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Іріңді-қабынбалы аурулары бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы4
Жоғарғы зәр жолдарының жарақаты бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Төменгі зәр жолдарының жарақаты бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Электрден болған жарақаты бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Үсік шалған науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Өңештің химиялық күйігі. Өңештің химиялық күйігі бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Сіңірлері мен тамыр-нерв өрімдері зақымданған науқастарды диагностикалауқ және емдеу тактикасы3
Үсік шалған науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Өкпенің іріңдеген эхинококк ауруын емдеу қағидаттары, диагностикасы, клиникасы3
Бауыр эхинококк ауруын емдеу қағидаттары, диагностикасы, клиникасы3
Инфекцияланған күйік кезінде науқастарды қадағалап қарау тактикасы3
Ішперде қуысы ағзаларының лапаротомиясы мен ревизиясына көрсетілімдер3
Іріңді хирургия
Іріңді медиастиниттер. Анатомиялық ерекшеліктері. Этиологиясы. Патогенезі. Клиникалық көріністер. Диагностикасы. Емдеу. Асқынулардың профилактикасы және емдеу. Балалардағы парапроктиттер. Балалардағы бұтаралықтың және аноректальды аймақтың АФЕ. Этиологиясы. Патогенезі. Жіктелуі. Клиникалық көріністері. Диагностикасы. Емдеу. Ықтимал асқынулар және олардың профилактикасы1
Балалардағы жіті гематогенді остеомиелит. Балалардағы сүйектердің АФЕ. Этиологиясы. Патогенезі. Жіктелуі. Клиника. Дифференциалды диагностика. Емдеу. Асқынулар3
Балалардағы іріңді артриттер. Клиникасы. Диагностикасыы. Емдеу3
Дуглас кеңістігінің ішекаралық диафрагмаасты абсцесстері. Этиология. Патогенезі. Клиника. Диагностика. Емдеу. Консервативтік және операциялық араласуға көрсетілімдер. Асқынулар3
Паранефриттер, ішперде артындағы флегмона. Этиологиясы. Клиникасы. Диагностикасы. Операциялық араласу техникасы, ішперде қуысының абсцесстерін дренаждау әдістемесі3
Іріңді хирургиялық инфекция. Этиологиясы, Патогенездің қазіргі заманғы мәселелері, Диагностика. Емдеу принциптері4
Терінің және тері асты талшығының жіті іріңді аурулары. Лимфаденит. Аденофлегмона. Фурункул. Көршиқан. Жұмсақ тіндердің флегмонасы. Клиникасы және патоморфологиялық өзгерістер. Диагностика. Ықтимал асқынулар. Жалпы және жергілікті емдеу. Тілме қабынбасы. Этиологиясы, клиникалық көріністер, емдеу, профилактикасы, асқынулар4
Созылмалы остеомиелит. Остеомиелиттің типтік емес формалары. Клиникасы. Диагностикасы. Емдеу4
Остеомиелиттің типтік емес формалары3
Қайталама тігістер. Іріңді жараларды емдеу кезінде антисептик құралдарды таңдау. Физиотерапиялық емдеу әдістері4
Қолдың іріңді аурулары. Панарициялар. Жіктеу, диагностикасы, ауырсынуды басу әдістері, қолға іріңнің таралу жолдары, физиотерапиялық емдеу әдістері. Қол флегмонасы. Диагностика. Емдеу4
Торакальды хирургия
Өкпе секвестрациясы, туа біткен кисталар, туа біткен үлестік эмфизема. Консервативті және операциялық емдеу3
Өңеш пен асқазанның жарақаттары: бөгде заттар, Меллори-Вейс синдромы3
Өңеш дамуының кемістіктерін диагностикалау мен емдеудің қазіргі заманғы қағидаттары (өңештің атрезиясы, трахеоөңештің жыланкөзі)3
Өңеш дамуының кемістіктерін диагностикалау мен емдеудің қазіргі заманғы қағидаттары (ахалазия, кардия халазиясы, туа біткен қысқа өңеш, дивертикул және өңештің қосарлануы)3
Балалардың кеуде ағзаларын зерттеудің және диагностикалаудың жаңа әдістері. Балалардағы өкпенің даму кемістіктерін дифференциалды диагностикалау (агенезия, аплазия, гипоплазия). Консервативті және операциялық емі3
Туа біткен диафрагмалық жарықтар. Клиникасы, диагностикасы, емдеу3
Балаларда өкпенің созылмалы қабынбалы аурулары. Бронхоэктазия, балалардағы осы патология клиникасының, диагностикасының, емдеудің ерекшеліктері3
Кеуденің травмалары мен жарақаттары. Травмалық асфиксия, өкпенің соғылуы. Жарақаттық диафрагмалық жарықтар. Кеуде қуысының жаралануы (ішіне кірген, ішіне кірмеген). Клиникасы, диагностикасы, кезек күттірмейтін терапия, емдеу қағидаттары. Өңеш күйігі мен оның асқынуларын диагностикалаудың қазіргі заманғы әдістері мен емдеу қағидаттары3
Балаларды өкпенің және плевраның жіті іріңді-қабынбалы аурулары (өкпе-плевралық асқынулар). Клиникасы, диагностикасы. Осы ауруларды кешенді консервативті және шұғыл емдеу3
Балаларда өкпенің және плевраның жіті іріңді-қабынбалы аурулары (плевралдық асқынулар). Клиникасы, диагностикасы. Осы ауруларды кешенді консервативті және шұғыл емдеу3
Балаларда медиастиниттерді диагностикалау мен емдеудің негізгі әдістері3
Емханадағы балалар хирургиясы
Емхананың хирургиялық кабинетінің жұмысын ұйымдастыру. Регламенттеуші құжаттар. Диспансерлік байқаудың қағидаттары және оны ұйымдастыру4
Балалардың жарақаттануы және оның профилактикасы4
Жұмсақ тіндердің зақымдануы. Тері мен жұмсақ тіндердің қатерсіз ісіктері4
Тірек-қимыл аппаратының аурулары бар балаларды амбулаториялық жағдайда оңалту қағидаттары4
Ұзын түтікшелі сүйектердің сынуы: сүйекқапастының шытынауы, остеоэпифезиолиздер4
Кәріжілік басының таюы. Қолдың ұсақ буындарының жарақаттық шығуы4
Асқазан-ішек жолындағы бөгде заттар4
Тілме қабынбасы. Панарициялар. Омфалиттер. Қысқа жүгеншік. Дермоидты кисталар4
Жұмсақ тіндердің абсцестері мен флегмоналары. Лимфадениттер, лимфангоиттер, аденофлегмоналар. Фурункулдар, карбункулдар4
Жіті ұма синдромы. Фимоз. Орхоэпидидимит. Орхит. Атабездің жарақаты4
Травматология және ортопедия
Сирақ сүйектерінің сынуын емдеу тактикасы. Консервативті және операциялық емдеу әдістеріне көрсетімдер: Илизаров аппаратын салуға, қаңқаны созуға, жабық репозицияға көрсетімдер3
Сан сүйегінің сынуы, біліктілігі, емдеу тактикасы. Сан мойнының сынуы, клиника, диагностика, емдеу тактикасы, операциялық емдеу көрсетімдері3
Сирақ сүйектерінің буын ішіндегі, сан сүйегінің эпифиздерінің сынықтары, артроскопиялық диагностика және емдеу3
Балалардағы жамбас сүйектерінің сынуы. Жіктелуі. Жамбас сүйектерінің асқынған сынықтары кезіндегі шокқа қарсы іс-шаралар3
Аяқ басының сүйектерінің сынуы. Клиника. Диагностика. Емдеу3
Омыртқаның жарақаттық зақымдануы. Мойын, кеуде және бел бөліктеріндегі жарақат кезіндегі клиникалық көріністің ерекшеліктері. Жұлыны зақымданған науқастарды емдеу тактикасы3
Сүйектердің патологиялық сынуы. Аяқ басының сынуы. Диагностика. Емдеу3
Бассүйек-мидың қатар келген жарақаты. Бассүйек-мидың қатар келген жарақаттары кезіндегі хирургиялық тактика3
Күйік ауруы. Жіктелуі. Патогенез, патогенетикалық емдеу. Терінің терең зақымдануы кезінде ерте және кейінге қалдырылған некрэктомияға көрсетілімдер3
Аралас жарақат, хирургиялық тактика. Қаңқаның аралас зақымдануы. Түсінік. Хирургиялық тактика3
Қосарласқан жарақат, хирургиялық тактика. Түсінік. Клиника. Диагностика. Хирургиялық тактика3
Аяқ пен қолдың ашық сынықтары бар науқастарды диагностикалау және емдеу тактикасы3
Балалардағы қисық мойынды генезіне байланысты хирургиялық емдеудің қазіргі заманғы әдістері, операциялық емдеуге жасына қарай көрсетімдер, болжам3
Кеуденің құйғы тәрізді деформациясын диагностикалау мен емдеудің қазіргі заманғы әдістері. Қаңқаның жүйелі аурулары. Жіктеу, диагностика. Емдеу принциптері3
Сүйектердегі дисплазиялық процестер. Жалпы мәліметтер. Хондродистрофия. Остеоплазиялар. Гиперстоздар. Балалардағы остеохондропатиялар. Аурулардың этиологиясы, патогенезі, неғұрлым жиі кездесетін жері, консервативті емдеу, хирургиялық емдеуге көрсетімдер3
Дене мүсіні туралы түсінік, патологиялық мүсін түрлері, емдеу, профилактика. Сколиоздар - патологиялық мүсіннің ауыр түрі ретінде. Этиология. Жіктелуі. Емдеу әдістері. профилактика. Кифоз3
Балаларға ортопедиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру. Ортопедиялық патологиясы бар балаларды зерттеп-қарау әдістемесі. Балалардағы ортопедиялық ауруларды этиологиялық және анатомиялық факторлар бойынша жіктеу, оларды балалардың анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері тұрғысынан емдеу қағидаттары4
Балалар жарақаты. Емхана және стационар жағдайында жарақат алған балаларды емдеудi ұйымдастыру4
Балалардағы бассүйек-ми жарақаты. Жіктелуі, диагностика, хирургиялық тактика. Ерте жастағы балалардың бассүйек-ми жарақаттарының ерекшеліктері. Мидың жарақаттық ауруы4
Иық сүйегінің сынуы. Жіктелуі. Дифференциалды диагностика. Емдеу тактикасы4
Білек сүйектерінің сынуы. Жіктелуі. Дифференциалды диагностика. Шынтақ буыны сүйектерінің жарақаттары. Емдеу тактикасы. Монтеджи, Галлеаци сынықтары кезіндегі емдеу тактикасы4
Жарақаттық шығулар4
Қол басы мен саусақтардың даму ауытқуларын жіктеу, операциялық емдеу мерзімдерінің жасына қарай көрсетімдері. Синдактилия. Полидактилия. Қолдың туа біткен жарылуы. Туа біткен саусақтарының болмауы. Саусақтардың туа біткен контрактуралары. Қол басы буынының туа біткен деформациялары4
Туа біткен маймақтықты емдеудің қазіргі әдістері. Операциялық емдеу көрсетімдері. Операциялық емдеу мерзімдері4
Балалардағы жамбас буындарының туа біткен патологиясын ерте диагностикалау және консервативті емдеу әдістері. Профилактика және диспансерлеу. Ұршықтың туа біткен шығуы бар балаларды емдеудің хирургиялық әдістері. Операция алдындағы дайындық және операциядан кейінгі оңалту, болжам4
2 жастан асқан балаларда ұршықтың туа біткен шығуы. Клиника. Диагностика. Профилактика және диспансерлеу. Емдеудің хирургиялық әдістері4
Соха Vara. Этиология, патогенез. Клиника, дифференциалды диагностика. Хирургиялық емдеу әдістері4
Соха Valga. Этиология, патогенез. Клиника, дифференциалды диагностика. Хирургиялық емдеу әдістері4
Жаңа туған нәрестелер хирургиясы
Жаңа туған нәрестелерге хирургиялық көмек көрсетуді ұйымдастыру. Перзентхана дәрігерінің тактикасы. Тасымалдауды ұйымдастыру. Жаңа туған нәрестелердің туа біткен даму кемістіктерін зерттеп-қараудың қазіргі әдістері мен операциялық араласу мерзімдері. Жаңа туған нәрестелердің қарқынды терапиясының ерекшеліктері4
Бет скелетінің даму кемістіктері: макроглоссия, колобома, Пьер-Робин синдромы, ранула, жоғарғы және төменгі еріннің қоянжырығы, таңдайдың жырығы1
Ми скелеті мен омыртқаның даму кемістіктері мен аурулары (бассүйек-ми жарығы, гидроцефалия, краниостеноз, жұлын жарығы). Клиника, диагностика, емдеу1
Жаңа туған нәрестелердің туылу барысындағы жарақаты. Этиология, жарақаттар ағымының ерекшеліктері. Клиника, диагностика, емдеу тактикасы, туылу барысындағы жарақаттардың салдары1
Эмбриондық жарықтар, гастрошизис. Клиника, емдеу. Жарықтың көлеміне және ішперде қуысының толық дамымауына байланысты эмбриондық жарықтарды емдеудің қазіргі заманғы әдістері1
Өттүтіктің және қуық тұтігінің аномалиясы. Өт жолдарының даму кемістіктерін дифференциалды диагностикалау және емдеу тактикасы. Өт жолдарының даму кемістіктерін дифференциалды диагностикалау және емдеу тактикасы. Клиника. Диагностика. Диф.диагностика. Тактика1
Тоқ ішектің даму кемістігі. Аноректальды кемшіліктер1
Жаңа туған нәрестелерде перитониттерді диагностикалау мен емдеудің қазіргі заманғы қағидаттары3
Нәрестелерде туа біткен жоғары іштүйнектің клиникасының, диагностикалаудың және емдеудің ерекшеліктері3
Нәрестелерде туа біткен төмен іштүйнектің клиникасының, диагностикалаудың және емдеудің ерекшеліктері. Туа біткен пилоростенозды диагностикалау мен емдеудің қазіргі әдістері3
Жаңа туған нәрестелерде терісінің және тері шелмайының іріңді-қабынбалы ауруларын емдеудің қазіргі заманғы қағидаттары3

Ескертпе:

*Практикалық дағдыларды, манипуляцияларды, емшараларды меңгеру деңгейлері

Меңгеру деңгейіСипаттама
1Дағдының/емшараның қалай орындалатынын біледі және түсінеді
2Симуляциялық орталықтағы техникалық бөлімде оқытушының басшылығымен дағдыны (емшараны) орындайды
3Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің тікелей бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды
4Денсаулық сақтау ұйымында оқытушының/тәлімгердің жанама бақылауымен дағдыны (емшараны) орындайды.
Қазақстан Республикасының Денсаулық сақтау министрі 2025 жылғы 30 қыркүйектегі № 100 Бұйрыққа 7-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 2-1-қосымша

"Аллергология және иммунология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар аллерголог- иммунолог дәрігері

№ р/сПәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейіндік пәндер циклі138
1)Міндетті компонент134
"Балалардың амбулаториялық-емханалық клиникалық иммунологиясы және аллергологиясы-1"70 (*)
"Балалардың стационардағы клиникалық иммунологиясы және аллергологиясы-2"64
2)Тандау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны140

*Ескертпе:

Резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы медициналық ұйымдар бойынша бөліністе көрсетілген

Көшпелі практика – 3 ай (18 кредит) көлемінде облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында өткізіледі

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

№ р/сДиагностикалауға және емдеуге жататын кең таралған аурулар мен жағдайлардың тізбесі
1.Аллергиялық ринит
2.Бронх демікпесі
3.Демікпе статусы
4.Поллиноз
5.Экзогенді аллергиялық альвеолит
6.Есекжем
7.Ангио ісіну
8.Атопиялық дерматит
9.Тағамдық аллергия
10.Жәндіктерге аллергия
11.Латекс аллергиясы
12.Жанаспалы аллергиялық дерматит
13.Асқазан-ішек жолдарының аллергиялық аурулары
14.Аллергиялық гастроэнтероколит
15.Бейспецификалық ойықжаралы колит
16.Дәрілік аллергия
17.Артюсоподты реакция
18.Сарысу ауруы
19.Стивенс-Джонс синдромы
20.Уытты эпидермальды некролиз (Лайелл синдромы)
21.Көп түрлі экссудаттық эритема
22.Анафилактикалық шок
23.Ферментопатиялар
24.Аллергиялық бронхөкпелік аспергиллез
25.Өкпенің эозинофилиясы
26.Аллергиялық конъюнктивит
27.Біріншілік және екіншілік иммундық тапшылықтар

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

№ р/сОперация/емшара/техникаДағдылар саны
1.Аллергологиядағы және иммунологиядағы арнайы зертханалық зерттеулерді түсіндіреді100
2.Аллергологиядағы және иммунологиядағы аспаптық зерттеу және бақылау әдістерінің деректерін түсіндіреді (спирография, пикфлоуметрия)100
3.Өмірге қауіп төнген жағдайларда шұғыл аллергологиялық көмек көрсету: анафилактикалық шок, көмей ісінуі, жедел уытты-аллергиялық реакция, демікпе статусы15
4.Тері, тері ішілік және қоздырғыштық, аппликациялық, прик-тесттер, тамшылап енгізу, арнайы сынақтар жүргізу50
5.Диагностика және емдеу үшін аллергендер өсір; диагностика үшін гистаминді және аллергияның басқа медиаторларын дайындау50
6.Аллерген спецификалық иммунотерапия жүргізу10
7.Тері, тері ішілік және қоздырғыштық, аппликациялық, прик-тест, тамшылап енгізу, ерекше сынамалар жүргізу50
8.Аллерген спецификалық иммунотерапия жүргізу10
9.Аллергологиядағы арнайы зертханалық зерттеулерді түсіндіру100
10.Аллергологиядағы (спирография, пикфлоуметрия) зерттеу мен байқаудың аспаптық әдістерінің деректерін түсіндіру100

Дәрігер-резиденттің клиникалық практикасының ұзақтығы медициналық ұйымдар бөлінісінде

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, КБАА төмен емес) – 1 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 8-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 3-1-қосымша

"Анестезиология және реаниматология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар анестезиолог және реаниматолог дәрігері

№ р/сПәндердің/модульдердің атауыКредит саны
1Бейіндік пәндер циклі138
1)Міндетті компонент134
Педиатрияда және неонатологияда анестезиологиялық қамтамасыз ету64
Педиатрия мен неонатологиядағы қарқынды терапия70
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

№ р/сДиагностикалауға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жағдайлардың тізбесі
1.ОНЖ зақымдануы кезіндегі қарқынды терапия
2.Тыныс ағзаларының аурулары кезіндегі қарқынды терапия
3.Жүрек-қантамыр ауруларының қарқынды терапиясы
4.АІЖ аурулары кезіндегі қарқынды терапия
5.Балалардың жұқпалы аурулары кезіндегі қарқынды терапия
6.Бүйрек аурулары кезіндегі қарқынды терапия
7.Жіті улану кезіндегі қарқынды терапия
8.Жарақаттар кезіндегі қарқынды терапия
9.Күйік кезіндегі қарқынды терапия
10.ОНЖ зақымдануы кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
11.Тыныс ағзаларының аурулары кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
12.Жүрек-қантамыр аурулары кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
13.АІЖ аурулары кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
14.Балалардың жұқпалы аурулары кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
15.Бүйрек аурулары кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
16.Жарақаттар кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету
17Күйік кезінде анестезиологиялық қамтамасыз ету

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

№ р/сОперация/емшара/техникаДағдылардың саны
1.Балаларға ингаляциялық анестезия жасау20
2.Балаларға венаішілік анестезия жасау20
3.Балаларда жұлын пункциясын жасау (диагностикалық)1
4.Балаларда эпидуральды кеңістікті катетерлеу2
5.Балаларға аумақтық анестезиясын жасау2
6.Балаларда кеңірдекті интубациялау40
7.Балаларда мұрын-кеңірдекті интубациялау2
8.Балаларға коникотомия жасау1
9.Балаларға трахеостомия жасау1
10.Балаларға тыныс маскасымен ықтиярсыз вентиляция жасау40
11.Балаларға көмей маскасын қою5
12.Балаларға экстубация жасау40
13.Балалар мен жаңа туған нәрестелердің респираторлық терапиясы (өкпені жасанды желдету, режимдер, рекрутмент маневрін жүргізу)40
14.Балаларда өкпені инвазиялы емес жасанды желдету5
15.Балаларда орталық веналарды катетерлеу (оның ішінде ультрадыбыстық бақылау)15
16.Балаларда перифериялық веналарды катетерлеу15
17.Балаларда артерияны пункциялау5
18.Балалардың орталық венозды қысымын өлшеу15
19.Балаларға назогастральді зондты қою20
20.Балаларға зәр шығару катетерін қою10
21.Балаларда қан тобын, резус факторын анықтау, донор мен реципиент қанының үйлесімділігіне сынама жүргізу10
22.Балаларда электрокардиография жазбасы10
23.Балаларға базалық жүрек-өкпе реанимациясын жасау5
24.Балаларға кеңейтілген жүрек-өкпе реанимациясын жасау5
25.Балалар кардиоверсиясын жүргізу1
26.Аумақтық анестезия2
27.Аралас (қосарлас) анестезия10
28.Мұрын-кеңірдек интубациясы2
29.Бір өкпелік және әртүрлі өкпелік интубация3
30.Артерияны катетерлеу және артериялық қысымды инвазиялы мониторингілеу5

Резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы медициналық ұйымдар бөлінісінде

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, КАА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 9-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 7-1-қосымша

"Гастроэнтерология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілігі: балалар гастроэнтеролог дәрігері

№ р/сПәндердің / модульдердің атауыКредит саны
1Бейіндік пәндер циклі138
1)Міндетті компонент134
"Стационардағы балалар гастроэнтерологиясы" 1-модулі50
Амбулаториялық-емханалық балалар гастроэнтерологиясы20
"Стационардағы балалар гастроэнтерологиясы" 2 -модулі *54
Гепатология10
2)Таңдау компоненті4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны140

Ескертпе:

*Көшпелі практика көлемі – 2 ай (12 кредит) ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, КБАА төмен емес), 3 ай (18 кредит) облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында өткізіледі.

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

№ р/сДиагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жағдайлардың тізбесі
1.Асқорыту ағзалары ауруларының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері және семиотикасы
2.Балалардағы асқорыту ағзаларының зақымдануының негізгі синдромдарының сараланған диагнозы (Қайталанатын абдоминалдық ауырсыну синдромы. Қайта құсу және құсу синдромы. Іш қату синдромы. Қайталанатын диарея синдромы. Мальабсорбция синдромы. Асқазан-ішектен қан кету синдромы)
3.Жаңа туған нәрестелердің, емшектегі балалардың және ерте жастағы балалардың асқорыту ағзаларының функционалдық бұзылулары (0-3 жас). Нәрестелердің регургитациясы. Нәрестелердің руминация синдромы. Нәресте іш түйілуі. Функционалдық диарея. Нәрестелік дисхезия. Іш қатулар
4.Балалар мен жасөспірімдердің (4-18 жас) асқорыту ағзаларының функционалдық бұзылулары. Функционалдық диспепсия, билиарлық ауырсыну, тітіркенген ішек синдромы
5.Өңеш дамуының кемістігі (атрезия, стеноз, өңештің қосарлануы). Өңештің туа біткен стенозы. Туа біткен қысқа өңеш Өңешті екі еселеу. Кардияның туа біткен халазиясы
6.Гастроэзофагеалдық рефлюкс ауруы. Баррет өңеші. Диафрагманың өңеш саңылауының жарығы
7.Өт шығару жүйесінің функционалдық бұзылулары
8.Созылмалы гастрит және гастродуоденит
9.Асқазан мен он екі елі ішектің ойықжара ауруы
10.Өт шығару жолдарының даму ақаулары. Өт қабының даму кемістігі. Өт жолдарының даму ақаулары
11.Жіті холецистит. Созылмалы калькулезді емес холецистит
12.Холангиттер (инфекциялық факторлардың әсерінен, ілуі склероздану)
13.Өттас ауруы
14.Ұйқыбез дамуының ақаулары. Ұйқыбездің туа біткен аурулары
15.Жіті, созылмалы панкреатит
16.Муковисцидоз
17.Ішектің даму кемістігі
18.Дисахаридтерге, моносахаридтерге, амин қышқылдарына, майларға, минералдар мен витаминдерге төзбеушіліктен туындаған сіңіру бұзылыстары)
19.Целиакия
20.Ойықжаралы колит. Крон ауруы
21.Экссудативті энтеропатия. Жұқа ішектің иммунопролиферативтік ауруы. Қысқа ішек синдромы. Антибиотиктен болған диарея
22.Созылмалы вирусты В, С, Д гепатиттері
23.Бауырдың аутоиммунды зардапталуы: аутоиммунды гепатит, ілкі билиарлы холангит, ілкі склерозды холангит
24.Бауырдың дәріден зардапталуы
25.Зат алмасу бұзылыстары: Вильсон-Коновалов ауруы, гемохроматоз, альфа-1-антитрипсин тапшылығы
26.Бауыр циррозы
27.Тұқым қуалайтын гипербилирубинемия
28.Асқазан-ішек жолдарының паразиттік инвазиялары: лямблиоз описторхоз. Фасциолиоз. Энтеробиоз. Аскаридоз. Трихоцефалоз. Дифилоботрия. Таениаз және цистицеркоз. Тениаринхоз. Гименолепиаз. Эхинококкоз
29.Балалар мен жасөспірімдерге гастроэнтерологиялық көмек көрсетудің ерекшеліктері. Гастроэнтерологиялық аурулары бар балаларды зерттеп-қарау және емдеу хаттамалары. Асқорыту ағзаларының аурулары бар балаларды диспансерлік байқау. Асқорыту ағзаларының аурулары бар балаларды санаторийлік-курорттық емдеу
30.Асқорыту жүйесін зерттеудің эндоскопиялық әдістері. ЭГДС. Ректоманоскопия. Колоноскопия. Лапароскопия. Бейне капсулалық эндоскопия. Баллонды энтероскопия. Тоқ ішектің сілемейлі қабатының биопсиясын морфологиялық зерттеу
31.Асқазан-ішек жолдарының сәулелік диагностикасы. Рентгенологиялық зерттеу, КТ, ас қорыту ағзаларының МРТ
32.АІЖ визуалды диагностикасы. АІЖ ағзаларын ультрадыбыстық зерттеу
33.Асқорыту ағзаларының аурулары кезінде нутритивті қолдау. Тағаммен емдеу. Емдеу үстелдері

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

№ р/соперация / емшара / техникаДағдылардың саны
1.Асқорыту ағзалары ауруларымен ауыратын пациенттерді клиникалық қарап-тексеру100
2.Балаларға инвазиялы араласуға байланысты ақпараттандырылған келісімді ресімдеу100
3.Бауыр циррозы кезінде нутритивті қолдауды есептеу5
4.Мальабсорбция синдромы кезінде нутритивті қолдауды есептеу (ішектің қабынбалы аурулары, созылмалы панкреатит, целиакия және т.б.)30
5.Ішектің қабынбалы ауруларының ауырлық индексін есептеу: ойықжара колиті, Крон ауруы10
6.Асқазан-ішек жолдарының жоғарғы бөліктерінен қан кету қаупін есептеу50
7.Бауыр циррозы кезіндегі болжамдық индекстерді есептеу15
8.Тік ішекті саусақпен тексеру30
9.Назогастрастральды, назоеюнальды зондты енгізу/шығару20
Клиникалық тәлімгердің басшылығымен орындау
10.Балалардың ішегін ультрадыбыстық диагностикалау30
11.Балалардағы бауыр және көк бауыр тамырларының допплерографиясы50
12.Құсу және диарея синдромының ауыр түрімен ауыратын балаға инфузиялық терапияны есептеу5
13.Балалардағы диагностикалық эзофагогастродуоденоскопия30
14.Диагностикалық және емдік колоноскопия жүргізу кезінде эндоскопист дәрігерге ассистенттік ету, колоноскопия сапасының критерийлерін түсіндіру30
15.Эндоскопиялық гемостазды жүзеге асыру кезінде эндоскопист дәрігерге көмек көрсету2
16.Диагностикалық ректоскопия/сигмоидоскопия10
17.Пациентті бауыр трансплантациясына дайындау жоспарын әзірлеу2
18.Балалар мен ересектердегі ойықжара колиті, Крон ауруы, асқынған ішек аурулары бар пациенттерді гендік-инженерлік терапияға дайындау жоспарын әзірлеу2
19.Балалардағы өңештің варикозды-кеңейтілген тамырларынан қан кетуді қоса алғанда, асқазан-ішектен қан кетуді дәрі-дәрмекпен тоқтату техникасы2
20.Гепатоцеллюлярлық карциномаға және холангиокарциномаға зерттеулерді қоса алғанда, бауырды зерттеудің компьютерлік томографиясы, магниттік-резонанстық томографиясы нәтижелерін түсіндіру50
21.Ұйқыбезді зерттеудің компьютерлік томографиясы, магниттік-резонанстық томографиясын, магнитті-резонансты энтерографиясын түсіндіру (Кембридж өлшемшарттарын пайдалану)10
22.Магниттік-резонанстық холангиопанкреатографияны түсіндіру, созылмалы панкреатит кезінде Розмонт өлшемшарттарын пайдалану10
23.Капсулалық эндоскопия: пациентті дайындау емшарасы, нәтижелерді түсіндіру2
24.Асқорыту ағзаларының аурулары кезінде цитологиялық және гистологиялық көріністі түсіндіру100

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, КБАА төмен емес) – 2 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 10-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 11-1-қосымша

"Жақсүйек-бет хирургиясы (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар жақсүйек-бет хирург дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Ауыз қуысы хирургиясы25
Жақсүйек-бет аймағының іріңді хирургиясы22
Жақсүйек-бет аймағының травматологиясы16
Жақсүйек-бет аймағының туа біткен және жүре пайда болған ақаулары мен деформациялары16
Жақсүйек-бет аймағын қалпына келтіру және реконструктивті хирургиясы25
Жақсүйек-бет аймағының ісіктері5
Нейрохирургия3
Анестезиология және реанимация4
Оториноларингология5
Сәулелік диагностика4
Клиникалық фармакология4
Офтальмология5
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Жергілікті анестезия кезінде және одан кейінгі асқынулар: естен тану, коллапс, анафилактикалық шок
2.Тіс жұлу операциясы кезінде және одан кейінгі асқынулар
3.Периоститтер
4.Альвеолиттер
5.Ауыз қуысы ағзаларының абсцесстері
6.Ауыз қуысы ағзаларының жарақаттық зақымданулары
7.Самайлық-төменгі жақсүйек буынның дисфункциясы
8.Бет нервісі аурулары мен зақымданулары
9.Жоғарғы жақсүйекке жақын кеңістіктердің одонтогендік абсцессі және флегмондары
10.Төменгі жақсүйекке жақын кеңістіктердің одонтогендік абсцессі және флегмондары
11.Жақсүйек-бет аймағының лимфадениттері. Аденофлегмона
12.Жақсүйек-бет аймағының фурункулы
13.Жақсүйек-бет аймағының карбункулы
14.Одонтогенді жоғарғы жақсүйек синуситі
15.Жақсүйек сүйектерінің остеомиелиттері
16.Сиалодениттер
17.Сиалоздар
18.Сілекей тас ауруы
19.Ауыз қуысында және жақсүйек-бет аймағындағы спецификалық инфекциялардың көріністері: туберкулез, мерез, актиномикоз, адамның иммун тапшылығы вирусы
20.Самайлық-төменгі жақсүйек буынның артриттері
21.Самайлық-төменгі жақсүйек буынның артроздары
22.Самайлық-төменгі жақсүйек буынның анкилоздары
23.Жақсүйек-бет аймағының іріңді-қабыну ауруларының асқынулары: сепсис, медиастинит, кавернозды синус тромбозы, мидың абсцессі, іріңді менингит
24.Жақсүйек-бет аймағының жұмсақ тіндерінің жарақаттық зақымдануы: жаралар, күйіктер, беттің үсуі
25.Жақ сүйектерінің жарақаттық зақымдануы: жақсүйек-бет аймағының сынуы, шығуы, аралас зақымдануы
26.Жабық бассүйек-ми жарақаты: шайқалу, соғылу, ми гематомасы
27.Жақсүйек-бет аймағының жарақаттарының асқынулары: шок, асфиксия, қан кету
28.Құлақтың, тамақтың, мұрынның қабыну аурулары және жарақаттық зақымдануы
29.Жақсүйек-бет аймағының жұмсақ тіндерінің ақаулары мен деформациялары
30.Бас-жақсүйек қаңқасының дамуындағы ақаулар мен деформациялар
31.Самайлық-төменгі жақсүйек буынның ақаулары мен деформациялары
32.Құлақ және мұрынның ақаулары мен деформациясы
33.Жақсүйек-бет аймағының жұмсақ тіндерінің ісіктері
34.Жақ сүйектері мен самайлық-төменгі жақсүйек буынның ісіктері
35.Сілекей бездерінің ісіктері
36.Жақсүйек-бет аймағының одонтогенді ісіктері

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Жергілікті анестезия45
2.Уақытша тістерді жұлу операциясы40
3.Тұрақты тістерді жұлу операциясы20
4.Френуллопластика операциясы20
5.Альвеолопластика операциясы10
6.Вестибулопластика операциясы10
7.Гаймор қуысы сағасының пластикасы15
8.Периостотомия40
9.Остеоперфорация5
10.Іріңді лимфаденитті дренаждау20
11.Абсцессті дренаждау20
12.Флегмонаны дренаждау15
13.Карбункулды дренаждау5
14.Абсцесс қайнауын дренаждау10
15.Гайморотомия10
16.Іріңді сиалоаденитті дренаждау2
17.Тіске шендеуіш салу10
18.Жараларды хирургиялық өңдеу20
19.Екі жақсүйекті шина салу10
20.Жоғарғы жақсүйектің сынуы кезіндегі остеосинтез операциясы3
21.Төменгі жақсүйектің сынуы кезіндегі остеосинтез операциясы10
22.Төменгі жақсүйек буын өсіндісінің сынуы кезіндегі остеосинтез операциясы3
23.Жақ сүйектерінің дұрыс бітпеген сынықтарға остеосинтез операциясы2
24.Сүйек пластикасы2
25.Компрессиялық-дистракциялық аппаратты салу1
26.Жергілікті тіндермен пластика15
27.Қоректендіруші аяққа кесіндімен пластика5
28.Бос тері кесіндісімен пластика3
29.Жақсүйек-бет аймағы жұмсақ тіндерінің қатерсіз ісіктерін алып тастау10
30.Жақ сүйектерінің қатерсіз ісіктерін алып тастау3

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Бұйрыққа 11-қосымша
Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 12-1-қосымша

"Инфекциялық аурулар (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар инфекционист-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы балалар инфекциялық аурулары модулі-170
Стационардағы балалар инфекциялық аурулары модулі-234
Емханадағы балалар инфекциялық аурулары модулі30
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Ішсүзек
2.Сальмонеллез
3.Шигеллездер
4.Эшерихиоздар
5.Тағамдық токсикоинфекциялар
6.Вирустық гастроэнтериттер
7.Менингококк инфекциясы
8.Тұмау және басқа да жіті респираторлық вирустық инфекциялар. Коронавирус инфекциясы
9.Хламидиоздар
10.Микоплазмоз
11.Энтеровирусты инфекция
12.Желшешек
13.Қызылша
14.Қызамық
15.Жәншау
16.Дифтерия
17.Көкжөтел
18.Паротит инфекциясы
19.Инфекциялық мононуклеоз
20.Герпес вирустық инфекциялар
21.Аурухана ішілік инфекциялар
22.А және Е вирусты гепатиттер
23.В, С, Д вирусты гепатиттері
24.В, С, Д созылмалы вирусты гепатиттер
25.Адамның иммун тапшылығы вирусы
26.Бруцеллез
27.Листериоз
28.Лептоспироз
29.Иерсиниоз
30.Ботулизм
31.Тырысқақ
32.Сібір ойықжарасы
33.Туляремия
34.Оба
35.Геморрагиялық қызбалар
36.Кене энцефалиті
37.Кене боррелиозы (Лайм ауруы)
38.Кене бөртпе сүзегі
39.Безгек
40.Лейшманиоз
41.Қызылша (Рожа)
42.Эризипелоид
43.Сіреспе
44.Құтыру
45.Лямблиоз
46.Амебиаз
47.Токсоплазмоз
48.Гельминтоздар
49.Инфекциялық аурулар клиникасындағы кезек күттірмейтін жағдайлар: инфекциялық-уытты шок, гиповолемиялық шок, ыдыраған тамырішілік ұю синдромы, бауыр функциясының жіті жеткіліксіздігі, миының ісінуі, тыныс алу функциясының жіті жеткіліксіздігі, бүйректің жіті зақымдануы, анафилактикалық шок
50.Инфекциялық ауруларға қарсы вакцинамен алдын алу
51.Геморрагиялық қызбалар

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Инфекциялық аурулармен ауыратын пациенттерді клиникалық қарап-тексеру100
2.Спецификалық иммуноглобулиндерді, сарысуларды (адами, гетерогенді) енгізу5
3.Жұтқыншақтан және мұрыннан жағындылар, жұтқыншақтан шайындылар алу20
4.Жағынды-қан мен қалың тамшы препараттарын дайындау және микроскопиялау10
5.Инфекциялық аурулармен ауыратын пациенттердің инфузиялық терапиясы50
6.Пероральды және венаішілік тәсілмен регидратация50
7.Бронх обструкциясы кезінде ингаляция жүргізу техникасы10
8.Жұлын пункциясын жүргізу техникасы5
9.Өмірге қауіп төндіретін жағдайларда: инфекциялық-уытты шок, гиповолемиялық шок, ыдыраған тамырішілік ұю синдромы, бауыр функциясының жіті жеткіліксіздігі, миының ісінуі, тыныс алу функциясының жіті жеткіліксіздігі, бүйректің жіті зақымдануы, анафилактикалық шок20
Интерпретация жасау
10.Зертханалық зерттеулердің нәтижелері100
11.Инструменталды зерттеулердің нәтижелері100
12.Инфекциялық аурулар кезінде дәрі-дәрмектік емес терапияны тағайындау (режим, емдік тамақтану)100
13.Инфекциялық аурулар кезінде дәрі-дәрмектік терапия тағайындау100
14.Эпидемияға қарсы шараларды анықтау30
15.Санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізу30
16.Инфекцияға қарсы бақылау жүргізу30
17.Диспансерлеу (оның ішінде оңалту) жоспарын әзірлеу20
18.Медициналық құжаттаманы ресімдеу100

Клиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 12-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 13-1-қосымша

"Кардиология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар кардиолог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Жүректің электрофизиологиясы12
Инвазивті емес кардиоваскулярлық визуализация20
Стационардағы кардиология56
Амбулаториялық-емханалық кардиология22
Қарқынды кардиология16
Интервенциялық кардиология8
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Балалардың жүрек-қантамыр жүйесінің анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері. Жүрек-қантамыр жүйесінің бейімделу кезеңдері
2.Балалардағы ерекшеліктері бар кардиохирургиялық препараттардың клиникалық фармакологиясы
3.Балалардағы туа біткен және жүре пайда болған кардит
4.Балалардағы туа біткен жүрек және қантамыр ақаулары
5.Балалардағы жүре пайда болған жүрек ақаулары
6.Жүрек қақпақшасы аппаратының даму аномалиялары. Балалардағы жүрек қақпақшаларының ауруы
7.Балалардағы кардиомиопатия
8.Балалардағы артериялық гипо- және гипертензия
9.Жүрек ырғағының қарыншаүстілік бұзылуы
10.Жүрек өткізгіштігінің бұзылуы
11.Жүрек ырғағының қарыншалық бұзылуы
12.Жүрекше фибрилляциясы (дірілдеуі)
13.Балалардың кенеттен жүрек өлімі
14.Балалардағы кардиалгия
15.Синкопе
16.Перикард аурулары
17.Балалардағы инфекциялық эндокардит
18.Өкпе артериясының тромбоэмболиясы
19.Өкпе гипертензиясы
20.Қолқа аурулары
21.Перифериялық артерия аурулары
22.Балалардағы жіті жүрек-қантамыр жеткіліксіздігі. Өкпенің кардиогендік ісінуі
23.Жүрек функциясының жіті жеткіліксіздігі. Кардиогенді шок
24.Жүрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі
25.Балалар кардиологиясындағы генетикалық синдромдар
26.Балалардағы кардиоренальды синдром
27.Ағза аурулары бар балалардағы жүрек-қантамыр жүйесінің патологиялары (жүйке-бұлшықет және лизосома аурулары және басқа да жинақтаушы аурулары)
28.Соматикалық және эндокриндік аурулары бар балалардағы жүрек-қантамыр жүйесінің патологиялары
29.Жүрек ісіктері
30.Жүрек және спорт
31.ЭхоКГ негіздері, электрокардиография және кардиологияның стресс-тестілерін холтерлік мониторингілеу
32.Кардиоваскулярлық аурулары бар балаларды оңалту (операциялық араласудан, девайстарды имплантациялаудан және жүректі трансплантациялаудан кейін)

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
Өз бетінше орындау және түсіндіру:
1.Стандартты 12-арналы электрокардиография және қосымша электрокардиография тіркемелері100
2.Артериялық қысымның тәуліктік және үй мониторингі60
3.6-минуттық серуендеу тесті40
4.Тобық-иық индексін өлшеу40
5.Электрокардиографияны холтерлік мониторингілеу60
6.Трансторакалды эхокардиография100
7.Жүрек-өкпе реанимациясы20
8.Электрлік кардиоверсия және дефибриляция20
Тәлімгердің бақылауымен орындау:
9.Жүктемелік электрокардиографиялық тестілеу50
10.Стресс-эхокардиография60
11.Веналық және артериялық тамырлардың пункциясы20
12.Вегетативті сынамаларды жүргізу және бағалау (ортостатикалық сынама, бақыланатын тыныс алу, Вальсальва сынамасы, Вальсальваның түрлендірілген сынамасы)20
Көрсеткіштерді, қарсы көрсеткіштерді түсіндіру анықтау және өткізуді ұйымдастыру:
13.Перикардиоцентез3
14.Коронарография30
15.Терішілік арасулар50
16.Компьютерлік томография, магнитті резонансты томография, мультиспиральді томография25
17.Қантамырларын доплерографиялық зерттеу30
18.Уақытша электрокардиостимуляторды импланттау10

Клиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 1 (6)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Бұйрыққа 13-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 18-1-қосымша

"Неврология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар невролог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы неврология модулі, балалар-170
Стационардағы неврология модулі, балалар-250
Амбулаториялық-емханалық неврология, балалар14
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Транзиторлы ишемиялық шабуылды қоса алғанда, мидың ишемиялық инсульті
2.Мидың геморрагиялық инсульті
3.Жұлын инсульті
4.Балалардағы эпилепсия және эпилепсиялық энцефалопатиялар
5.Балалар мен жасөспірімдерде сананың пароксизмалды бұзылуы
6.Обструктивті ұйқы апноэ синдромы
7.Орталық нерв жүйесінің демиелинизациялайтын зақымданулары және ювенильді шашыраңқы склероз және жіті шашыраңқы энцефаломиелит
8.Көлденең миелит
9.Жіті қабыну полинейропатиясы
10.Гийен-Барре синдромы
11.Созылмалы қабыну демиелинизациялайтын полиневропатия
12.Радикулопатия, плексопатия, мононевропатия
13.Дорсопатия
14.Балалардағы менингококк және басқа бактериялық менингиттер
15.Туберкулез менингиті
16.Вирустық энцефалиттер (герпетикалық және кене энцефалиттері, сондай-ақ басқа) перинаталдық және постнаталдық
17.Нейробруцеллез және нейросифилис
18.Нейроборрелиоз (Лайм ауруы)
19.Жіті склероздаушы панэнцефалиттер (қызылша мен қызамық фонында)
20.Балалардағы вакцинациядан кейінгі энцефаломиелит
21.Тұқым қуалайтын дискинетикалық нейродегенеративтік жай-күй (Вильсон-Коновалов ауруы, Паркинсон ауруы ювенильді, торсионды дистония, эссенциалдық тремор)
22.Стрептококкпен байланысқан педиатриялық аутоиммунды бұзылу (ревматикалық кіші хорея)
23.Митохондриялық энцефалопатиялар (Лея энцефалиті, MELAS, MERRF)
24.Тұқым қуалайтын лейкодистрофиялар және ганглиозидоздар
25.Орталық нерв жүйесінің зақымданған жинақталудың тұқым қуалайтын аурулары
26.Миастения және туа біткен миастениялық синдромдар
27.Томсен миотониясы
28.Дюшен, Беккер бұлшықет дистрофиясы
29.Туа біткен миопатиялар (немалин, орталық өзек ауруы және т.б.)
30.Кульберг-Веландер, Вердниг-Гоффманның жұлын амиотрофиясы
31.Шарко-Мари-Тутаның невральды амиотрофиясы және басқа да туа біткен невропатиялар
32.Бас ауруы және бас сақинасы
33.Полинейропатиялар, радикулопатиялар, плексопатиялар, мононевропатиялар
34.Ми дамуының туа біткен кемістігі (гидроцефалия, микро-және анэнцефалия, шизэнцефалия)
35.Spina bifida қоса алғанда, жұлынның туа біткен және аралас кемістігі
36.Нерв жүйесінің перинаталдық зақымданулары (гипоксиялық, инфекциялық, уытты және травматикалық)
37.Церебралды сал ауруы
38.Нерв жүйесінің ісіктері
39.Нейрофиброматоз, Реклингаузен синдромы
40.Коматозды жай-күй, түрлері, сананың қысылу дәрежесі
41.Ми өлімі, диагностикалау өлшемшарттары
42.Вильсон Коновалов ауруы
43.Вернике энцефалопатиясы, орталық понтиялық миелинолиз
44.Нерв жүйесінің прионды аурулары
45.Мультифокалдық нейропатия
46.Дамудың органикалық және тұқым қуалайтын кідіруі (аутистикалық-ұқсас синдромдар)
47.Ми мен жұлынның жарақаттан кейінгі зақымданулары
48.Гидроцефалия
49.Балалардағы шұғыл нейрохиругиялық құралдың айғақтары, жіті бассүйекішілік гипертензия, мидың жарылуы қаупі
50.Балалардағы нейрохирургиялық жай-күй, мидың көлемді ісіктері

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
Түсіндіреді:
1.Жаңа туған нәрестелер мен 1 жасқа дейінгі балаларға арналған шкалаларды қоса алғанда, жасына сәйкес (0-ден 18 жасқа дейін) нейропсихологиялық зерттеу әдісі арқылы сана деңгейін анықтау, когнитивтік функцияларды зерттеу100
2.0-ден 18 жасқа дейінгі балалардың бұлшықет тонусын, рефлекторлық сферасын, бассүйек-ми нервтерінің функцияларын, қозғалыс үйлесімділігін, сезімталдығын зерттеу100
3.Балаларда люмбалдық пункция, ликвородинамикалық сынама жүргізу техникасы мен әдістемесі20
4.Балалардың ми мен жұлын компьютерлік-томографиялық зерттеу нәтижелері50
5.Балалардың ми мен жұлын және бұлшықеттерінің МРТ зерттеу нәтижелері50
6.Церебралдық ангиографияның нәтижелері (МРТ және қарама-қарсы)10
7.Электроэнцефалография нәтижелері30
8.Электромиография мен электронейромиогафияда бұлшықеттер мен нервтердің электроқозғыштығының нәтижелері20
9.Балалардың көз түбін және көру өрісін зерттеу нәтижелері40
10.1,5 жасқа дейінгі балаларға арналған экстракраниалды брахиоцефалиялық тамырлар мен мидың ультрадыбыстық доплерографиялық зерттеуінің нәтижелері
11.Өмірге қауіп төндіретін жағдайларда шұғыл неврологиялық көмек көрсету: балаларда мидың ісіну және домбығу синдромы20
Өз бетінше орындау:
12.Сана деңгейін анықтау, зерттеудің нейропсихологиялық әдісін қолдана отырып, когнитивті функцияларды зерттеу100
13.Бассүйек-ми нервтерінің, бұлшықет тонусының, трофиканың, күштің, рефлекторлық сфераның, сезімталдықтың, қозғалыстарды үйлестірудің функцияларын зерттеу100
14.Жұтыну тестінің скринингін жүргізу техникасы мен әдістері20
15.PedNIHSS шкалалары бойынша инсульттың ауырлығын анықтау – инсульттың педиатриялық шкаласы, Балалар инсультының нәтижесін бағалау шкаласы (PSOM - Pediatric Stroke Outcome Measure) және оларды түсіндіру20
16.Глазго кома шкаласы бойынша сана деңгейін бағалау20
17.GMFCS, MACS, EDACS жіктеу жүйелерін пайдалана отырып, церебралдық сал ауруы бар балалардың функционалдық мәртебесін бағалау10
18.Шашыраңқы склероздың диагностикалық өлшемшарттарын анықтау (Куртцке шкаласы (EDSS), McDonaldW.I өлшемшарттары)10
19.Миастенияның диагностикалық өлшемшарттарын анықтау (протеин сынамасын жүргізу техникасы мен әдістері)10
20.Хаммерсмит бойынша балалардың неврологиялық мәртебесін бағалау10
21.Хаммерсмит бойынша 2 жасқа дейінгі балалардың неврологиялық мәртебесін бағалау20
22.Тесттерді пайдалану 6 минутпен жүру, Скотт Вьюнс шкаласы, баспалдақпен көтерілу тесті, Говерес, CHOP-INTEND, HINE түрлендірілген тест, CMARULM бар пациенттерге арналған Хаммерсмит10
23.Қызмет етудің халықаралық жіктелімін пайдалану10

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 14-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 21-1-қосымша

"Нефрология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар нефролог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы неврология модулі, балалар82
Амбулаториялық-емханалық нефрология10
Интервенциялық нефрология12
Диализ терапиясы17
Бүйрек трансплантациясы13
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Жіті және созылмалы патология кезіндегі сулы-электролитті және қышқылды-негізгі бұзылулар. Бүйректің рөлі. Осмореттеу. Гипонатриемия, гипернатриемия. Гипокалиемия, гиперкалиемия. Гиповолемия, гиперволемия. Метаболикалық және респираторлық ацидоз және алкалоз. Аралас қышқылды-негізгі баланс
2.Бастапқы тубулопатиялар: Гипофосфатемиялық мешел (фосфат-диабет), Проксималды реналды тубулярлық ацидоз (II тип). Фанкони синдромы (Де Тони-Дебре), Бүйректік глюкозурия. Дент ауруы, Барттер синдромы, Гителман синдромы, Дистальді бүйректік тубулярлық ацидоз (I тип), Псевдогипоальдостеронизм, Нефрогенді қант диабеті, Лиддл синдромы, глицинурия, цистинурия. Қайталама тубулопатиялар: оксалатты, уратты нефропатия
3.Несеп шығару жүйесінің туа біткен ауытқулары (CAKUT): бүйрек ауытқулары (агенезия, гипоплазия, дисплазия, дистопия, таға тәрізді бүйрек, бүйректің қосарлануы, жылауықтық, бүйректің мультикистозы)
4.Несепағардың ауытқулары (туа біткен гидронефроз/бүйрек түбегі мен несепағар сегментінің обструкциясы, мегауретерлік/несепқуық-несепағар рефлюкс, бүйректің қосарлануы)
5.Несепқуық пен үрпі ауытқулары (несепқуықтың экстрофиясы, үрпінің артқы қақпақшасы, үрпі атрезиясы)
6.Синдромдық CAKUT: бүйрек колобома синдромы, 17q12 делеция синдромы, бүйрек жылауығы және қант диабеті синдромы (RCAD), Фрейзер синдромы, Таунс-Брок синдромы және бронхио-ото-бүйректік синдромы
7.Несеп шығару жолдарының инфекциялары. Жіктелім. Жергілікті және жүйелік НЖЖ. Жіті цистит, уретрит, пиелонефрит, уросепсис. Емдеу. Ішек дисфункциясы. Симптомсыз бактериурия
8.Несеп шығарудың бұзылуы және несеп жолдарының дисфункциясы. Несеп жолдарының күндізгі дисфункциясы. Нейрогенді қуық. Моносимптомды түнгі энурез. Жоғарғы несеп шығару жолдарының кеңеюі (ЛНС және ПМС обструкциясы). Көпіршікті-несепағар рефлюксы
9.Жіті және созылмалы тубулоинтерстициалды нефрит. Себептері: дәрі-дәрмектер, инфекциялар. Увеитпен тубулоинтерстициалды нефрит. Диагностикалау. Емдеу
10.Гломерулярлық аурулар, бастапқы. Нефротикалық синдром (идиопатикалық). Жіктелім. Патогенез. Минималды өзгеріс ауруы. Патогенез. Стероидтарға сезімтал және стероидтарға төзімді нефротикалық синдром. нұсқа. Фокалды-сегменттік гломерулосклероз (балалар). IPNA ұсыныстары. KDIGO. Ересек өмірге көшу. Терапевт пен ересек нефрологтың бірлескен кеңесі
11.Мембраналық нефропатия. Себептер. Анти-PLA2R деңгейлеріне негізделген пациентті бақылау алгоритмі. Бүйрек функциясының үдемелі жоғалу қаупін бағалаудың клиникалық өлшемшарттары. Тәуекелді бағалау бойынша емдеу және динамикадағы мониторинг
12.Туа біткен және инфантильді нефротикалық синдром. Себептер генетикалық және генетикалық емес. Диагностика. Генетикалық және морфологиялық нұсқалары. Терапия стратегиясы. Бүйрек трансплантациясының ерекшеліктері
13.Тез үдемелі гломерулонефрит. Нефритикалық, нефротикалық-нефриттік синдром. Иммундық кешенді гломерулонефрит, Гудпасчер синдромы, АНЦА васкулиті
14.Инфекциямен байланысты шумақтық аурулар. Жіті инфекциядан кейінгі гломерулонефрит. Инфекциялық эндокардит, шунтты нефритпен ауыратын балалардағы бүйректің зақымдануы. IgA нефропатиясы. IgA нефритпен васкулит
15.Иммуноглобулин және комплемент-зақымданудың мембранопролиферативтік бейіні бар жанама гломерулярлық аурулар. Иммунокомлекстік гломерулонефрит. С3 гломерулопатия. Тығыз депозиттер ауруы. Диагностика. Терапия
16.Фибриллярлық иммунотактоидты гломерулонефрит. Себебі. Патогенез. Диагностика. Емдеу
17.Қайталама гломерулярлық аурулар: люпус-нефрит. Патоморфологиялық сыныптар. АНЦА-ассоциацияланған гломерулонефриттер. Моноклоналды гаммапатиялар кезінде бүйректің зақымдануы. В, С гепатиті, АИТВ инфекциясы, вирустық және паразиттік аурулар кезінде бүйректің зақымдануы
18.Тұқым қуалайтын бүйрек аурулары: Альпорт синдромы, жұқа базальды мембрана ауруы, отбасылық амилоидоз, Фабри ауруы, генетикалық нефротикалық синдром, генетикалық тубулоинтерстициалды ауру
19.Балалардағы жылауықтық аурулары. Бүйректің аутосомды-рецессивті көп жылауықтығы. Балалардағы бүйректің аутосомды-доминантты көп жылауықтық ерекшеліктері. Бүйрек жылауығымен қоса болатын синдромдар. Нефронофтиз. Медулярлық жылауық ауруы. Медулярлық кеуекті бүйрек. Туберозды склероз және бүйрек жылауығы
20.Тубулопатиялар: бастапқы және қайталама. Мешел: Х-тіркелген гипофосфатемиялық мешел, диагностика, емдеу. Кальципендік- Д-витаминіне тәуелді, Д-витаминіне тапшы мешелдер дифференциалды диагноз, гипофосфатазия және басқалар
21.Проксималды бүйректік ацидоз (II тип). Аминоацидурия, цистинурия. Бүйректік глюкозурия. Де Тони-Дебре Фанкони синдромы. Бастапқы Фанкони. Цистиноз. Лоу синдромы, тирозинемия, Дент ауруы
22.Барттер, Гительман, Лиддл синдромы. Бүйректік дисталды ацидоз (I тип). Псевдогипоальдостеронизм. Нефрогенді қант диабеті
23.Балалардағы нефролитиаз және нефрокальциноз. Генетикалық және зат алмасу механизмдері. Бастапқы гипероксалурия. Екінші гипероксалурия. Цистинурия және цистин тастары. Күлгін тастар. Инфекциялық тастар. Идиопатиялық гиперкальциурия
24.Тромботикалық микроангиопатиялар. Бастапқы тромбоздық микроангиопатиялар: шига токсинімен байланысты гемолитикалық уремиялық синдром (STEC-ГУС), пневмококкты ГУС
25.Комплемент-жанама гемолитикалық-уремиялық синдром. Тромботикалық тромбопеникалық пурупура. Диагностиканың күрделілігі. Терапия
26.Қайталама тромботикалық микроангиопатиялар: дәрілік препараттармен индукцияланған, инфекциядан кейінгі, сүйек кемігін транспланттаудан кейінгі, сәулелік терапия, жүктілік, жүйелі аурулар (жүйелі қызылжегі, антифосфолипидтік синдром, васкулиттер), ісіктер, қатерлі артериялық гипертензия). Дифференциалды диагностика алгоритмі, ТМА терапиясының қағидаттары
27.Балалардағы артериялық гипертензия. Себептері. Реноваскулярлық гипертензия. Диагностика өлшемшарттары. Балалардағы АГ жіктелуі. Балалардың бүйрек функциясының созылмалы жеткіліксіздігі кезінде АГ
28.Бүйректердің қатты зақымдануы. RIFLE, KDIGO жіктелуі. Бүйректің жіті ауруы. Жаңа туған нәрестелердің бүйректерінің жіті зақымдануының себептері. Бүйрек алмастыру терапиясы (перитонеалдық диализ, гемодиализ, гемодиафильтрация). Дәрі-дәрмек алмасу ерекшеліктері. Гепатореналды синдром
29.Бүйректің созылмалы ауруы. Балалардағы жіктелуі және себептері. Патогенез. Клиникалық және метаболикалық бұзылулар. Балалардағы нутритивті мәртебе. Өсудің бұзылуы. Ақуыз-энергетикалық жетіспеушілік. Бүйректік анемия. Бүйректің созылмалы ауруы кезіндегі минералдық-сүйек бұзылулары. Метаболикалық ацидоз. Созылмалы бүйрек функциясының жеткіліксіздігін ерте диагностикалау мәселелері. Диспансерлеу
30.Созылмалы бүйрек функциясының жеткіліксіздігі бар балаларды бақылау, әлеуметтендіру. Анемияны емдеу, темір тапшылығын түзету. Ақуыз-энергетикалық жетіспеушіліктің алдын алу және емдеу. Балалардағы АГ мониторингі және емдеу. Ацидозды емдеу. Өсу гормоны - көрсеткіштерді анықтау және төмен бойлықты емдеу. Бүйрек алмастыру терапиясына дайындық. Әдісті таңдау. Балалар мен отбасы мүшелерін оқыту
31.Гемодиализ, балалардағы ерекшеліктері. Гемодиализ терапиясының қағидаттары. Қантамырларына кіру: уақытша және тұрақты. Диализдің адекваттылығын бақылау. Гемодиализдің, гемодиофильтрацияның асқынулары: тромбоз, қантамырларына кіру инфекциялары. Мәселені шешу қағидаттары
32.Перитонеалдық диализ. ПД қолданудың артықшылықтары мен шектеулері. Перитонеалдық кіру. Техникасы. ПД адекваттылығы. Асқынулары: перитонеалдық катетер инфекциясы, диализдік перитонит. Диагностика. Емдеу
33.Тірі туысқан және қайтыс болған донорлардан бүйрек трансплантациясы. Бүйрек ауруының соңғы сатысының этиологиясы, балаларда бүйректі ауыстыру кезіндегі алдыңғы хирургиялық араласулар мен анатомиялық шектеулер. Донорлар мен реципиенттерді операцияға дейін дайындау. Пациенттерді несепқуықтың туа біткен ауытқулары, нейрогендік несепқуық кезінде бүйректі ауыстырып қондыруға дайындау ерекшеліктері
34.Бүйрегі ауыстырылған балаларды бақылау. Операциядан кейінгі асқынулар, кішкентай балаларға күтім жасау ерекшеліктері. Индукциялық және базалық иммуносупрессияның негізгі қағидаттары. Бүйректі ауыстырғаннан кейінгі ерте және кеш кезеңде инфекцияларды профилактикалау және емдеу. Қайталанатын нефропатия. Баланың физикалық даму динамикасын және СБА басқа көріністерін, бүйректі ауыстырғаннан кейінгі балалардың әлеуметтік бейімделуін бағалау. Бүйрек донорының денсаулығын бақылау
35."Диабеттік нефропатия"

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
Өз бетінше орындау:
1.Бүйрек функциясын бағалау және есептеу100
2.Альбуминурия дәрежесін және Альбумин/Креатинин қатынасын түсіндіру50
3.Протеинурия дәрежесін және Протеин/Креатинин қатынасын түсіндіру50
4.Электролиттер/Креатинин қатынасы бойынша электролиттер шығынын түсіндіру20
5.Кальций, калий, натрийдің фракциялық бөлінуін есептеу50
6.Фосфордың арналық реабсорбциясын есептеу/фосфордың максималды арналық реабсорбциясының/СКФ арақатынасы50
7.Генетикалық зерттеуді түсіндіру20
8.Аутоиммунды аурулар мен васкулиттер кезінде иммунологиялық зерттеулерді түсіндіру50
9.Бүйректерге ультрадыбыстық зерттеу жүргізу20
10.Несепқуыққа ультрадыбыстық зерттеу жүргізу10
11.СБА әртүрлі кезеңдеріндегі баланың физикалық дамуын бағалау50
12.Диализдегі пациенттердің нутритивті мәртебесін бағалау20
13.Электрокардиография мен эхокардиографияны түсіндіру20
14.Гемодиализ сеанстарын жүргізу: науқасты уақытша және тұрақты катетердің көмегімен "Жасанды бүйрек" аппаратына қосу30
15.Гемодиализдің барабарлығын есептеу30
16.Шок кезіндегі диагностика және шұғыл көмек10
17.Гипертониялық криздер кезіндегі диагностика және шұғыл көмек20
18.Жіті бүйрек функциясының жеткіліксіздігі кезіндегі диагностика және шұғыл көмек30
19.Шумақтық фильтрация жылдамдығына байланысты дәрілік препараттардың дозасын есептеу және түзету100
20.Иммуносупрессивті препараттардың бір реттік және курстық дозаларын есептеу. Иммуносупрессивті препараттар концентрациясының мониторингі50
21.Гемотрансфузия жүргізу5
22.Жүрек-өкпе реанимациясын жүргізу10
23.Бүйрек функциясының жеткіліксіздігі кезінде эритропоэтиннің бастапқы дозасын және оның кейінгі титрленуін есептеу50
24.Бүйрек функциясының жеткіліксіздігі кезінде венаішілік темір препараттарын енгізу мөлшері мен еселігін есептеу50
25.Жіті коронарлық синдром кезіндегі алғашқы көмек5
26.Контраст-индукцияланған нефропатияның даму қаупі факторларын бағалау және оны түзету10
Басшылықпен орындау
27.Бүйрек биопсиясының микроскопиясы (фотосуреттер)30
28.Жарық микроскопиясы кезінде бүйрек биоптатын түсіндіру (микропрепараттар)30
29.Иммуногистохимиялық зерттеу кезінде бүйрек биоптатын түсіндіру (фотосуреттер)30
30.Электрондық микроскопия кезінде бүйрек биоптатын түсіндіру (фотосуреттер)30
31.Несеп тұнбасының микроскопиясы (фотосуреттер)20
32.Қышқыл-негіз күйінің бұзылуын түсіндіру20
33.Гипонатриемия/гипернатриемия кезіндегі инфузиялық терапияның құрамы мен көлемін есептеу20
34.Гиперкалиемия кезіндегі шұғыл көмек20
35.Экскреторлық урографияны, магнитті-резонансты томографияны, бүйректің компьютерлік томографиясын, дуплексті сканерлеу кезінде бүйрек қанағымының көрсеткіштерін тағайындау және түсіндіру көрсеткіштері10
36.Перитонеалды диализ жүргізу20
37.Тест жүргізу және перитонеалды диализдің барабарлығын есептеу20
38.Донор мен реципиентті бүйрек трансплантациясына дайындау10
39.Реципиенттің иммунологиялық қатерін анықтау10
40.Бүйрек трансплантаты реципиенті үшін иммуносупрессивтік терапия дозасын есептеу20
41.Артериовеноздық фистула қызметін күту және бағалау20
42.PD катетерінің қызметін күту және бағалау10
Қосымша манипуляциялар:
43.Гемодиализ сеанстарын жүргізу: артерия-веналық фистула пункциясы5
44.Бүйрек биопсиясы5
45.Плазмаферез жүргізу5

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 15-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 29-1-қосымша

"Оториноларингология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар оториноларинголог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Амбулаториялық-емханалық балалар оториноларингологиясы20
Стационарындағы оториноларингология модулі, балалар-170
Стационарындағы оториноларингология модулі, балалар-244
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Мұрын дамуының ауытқулары
2.Мұрынның және мұрын маңындағы қуыстардың жарақаттары мен бөгде денелері
3.Сыртқы мұрын аурулары (сикоз, экзема, тілме қабынуы, мұрын шиқаны, ринофима)
4.Жіті және созылмалы ринит
5.Иіс сезу функциясының бұзылуы
6.Жіті синусит
7.Созылмалы синусит
8.Мұрын далдасының қисаюы, мұрын қуысының синехиялары, атрезиясы
9.Мұрын далдасының гематомасы, абсцессы, перфорациясы
10.Мұрыннан қан кету
11.Мұрын сүйектерінің сынуы, деформациясы
12.Риногендік орбиталды және бассүйекшілік асқынулар
13.Жұтқыншақ дамуының аномалиялары
14.Жіті және созылмалы фарингит
15.Жіті тонзиллит
16.Созылмалы тонзиллит
17.Жұтқыншақтың абсцесстері
18.Таңдай бадамшасының гипертрофиясы
19.Аденоидтар
20.Ұйқының обструктивті апноэ синдромы
21.Жұтқыншақтың микотикалық зақымдануы
22.Құлақ дамуының ауытқулары. Микротия, есту жолының атрезиясы
23.Құлақтың жарақаттары және бөгде заттар
24.Құлақ маңындағы туа біткен жыланкөз
25.Сыртқы құлақтың тілме қабынуы
26.Сыртқы құлақтың перихондриты
27.Сыртқы құлақтың экземасы
28.Келлоид
29.Сыртқы (диффузиялық және шектеулі) отит
30.Отомикоз
31.Күкірт (эпидерамальды) тығыны
32.Жіті орташа отит
33.Экссудатты отит
34.Адгезивті отит
35.Тимпаносклероз
36.Мастоидит. Мастоидиттің атипиялық формалары. Петрозит
37.Созылмалы іріңді орташа отит
38.Холестеатома
39.Лабиринтит
40.Кереңдік (кондуктивті, сенсоневралды, аралас)
41.Аудиториялық нейропатия
42.Меньер ауруы
43.Қатерсіз пароксизмальды позициялық бас айналуы
44.Бас айналу. Вестибулопатия
45.Отогендік бассүйекішілік асқынулар
46.Көмей дамуының ауытқулары
47.Туа біткен стридор
48.Көмейдің, кеңірдектің және бронхтардың жарақаттары мен бөгде денелері
49.Жіті ларингит
50.Созылмалы ларингит
51.Көмей абсцесстері
52.Көмей ходроперихондриті
53.Көмей стенозы
54.Көмей кисталары
55.Көмейдің қозғалыс бұзылыстары (парез, паралич)
56.Құлақ, тамақ және мұрын ағзаларының (ЛОР ағзаларының) қатерсіз ісіктері
57.Құлақ, тамақ және мұрын ағзаларының (ЛОР ағзаларының) қатерлі ісіктері
58.Орфандық аурулар
59.Сөйлеу аудиометриясы, отоакустикалық эмиссия, қысқа латентті есту әлеуеті
60.Кохлеарлық имплантация

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Мұрынды және мұрын маңындағы қуыстарды эндоскопиялық тексеру60
2.Балалардың мұрын-жұтқыншағын эндоскопиялық тексеру60
3.Көмейді эндоскопиялық қарап-тексеру60
4.Құлақтан құлықты алып тастау50
5.Құлақтан бөгде заттарды алып тастау30
6.Мұрыннан бөгде заттарды алып тастау30
7.Жұтқыншақтан бөгде заттарды алып тастау30
8.Көмейден бөгде заттарды алып тастау30
9.Ольфактометрия20
10.Мұрынның тыныс алу функциясын зерттеу20
11.Стробоскопия20
12.Эхосинусоскопия30
13.Есту түтігінің өткізгіштігін тексеру30
14.Есту түтігін катетеризациялау30
15.Мұрынның алдынғы тампонадасы60
16.Мұрының артқы тампонадасы20
17.Тонзиллэктомиядан кейін қан кетуді тоқтату (гемостатикалық тампонды таңдай бадамша безі орналасқан жерге тігу)30
18.Құлақ, тамақ және мұрын ағзаларынан (ЛОР ағзалары) қан кету кезінде шұғыл медициналық көмек көрсету дағдылары60
19.Есту паспорты (акуметрия)60
20.Вестибулярлы паспорт30
21.Аудиометрия (жүргізу және нәтижелерін түсіндіру)60
22.Тимпанометрия60
23.Гаймор қуыстарының пункциясы30
24.Маңдай қуысының пункциясы60
25.Мұрынды жылжыту әдісімен жуу30
26.Мұрынның вакуум-дренажы60
27.Кеңейтілген өзектер арқылы гаймор қуысын жуу (эндоскопиялық гайморотомиядан кейін)60
28.Абсцестенген мұрын фурункулын ашу60
29.Мұрын далдасының гематомасын, абсцесін ашу60
30.Жұтқыншақ артындағы абсцесті ашу20
31.Паратонзиллярлық (алдыңғы, артқы) абсцесті ашу20
32.Көмей абсцесін ашу60
33.Жараны алғашқы хирургиялық өңдеу20
34.Түйінді тері тігісін салу60
35.П-тәрізді тері тігісін салу20
36.Теріге косметикалық тігіс салу20
37.Мұрын далдасының тамырларының коагуляциясы20
38.Дәрілік заттарды көмейге құю20
39.Коникопункция, коникотомия30
40.Классикалық трахеостомия10
41.Тері арқылы трахеостомия20
42.Трахеостомиялық түтікшені ауыстыру және күту, деканюляция10
43.Дабыл жарғағына парацентез30
44.Ортаңғы құлаққа шунт орналастыру30
45.Құлаққа турунда енгізе отырып құлақты тазалау10
46.Төменгі мұрын кеуілжірлеріне вазотомия жасау60
47.Мұрын кеуілжірлерінде конхотомия жасау30
48.Мұрын кеуілжірлеріне новокаинмен блокада жасау20
49.Мұрын далдасының сілемейқабықасты резекциясы30
50.Колдуэлл-Люк бойынша гайморотомия5
51.Ашық фронтотомия5
52.Эндоскопиялық гайморотомия20
53.Мұрынның эндоскопиялық полипотомиясы20
54.Аденотомия50
55.Тонзиллэктомия (тонзиллотомия)30
56.Субпериостальды абсцестерді ашу5
57.Септопластика5
58.Мұрын сүйектерінің репозициясы30
59.Мұрын сүйектерінің остеотомиясы5
60.Эндоскопиялық этмоидотомия10
61.Эндоскопиялық фронтотомия, сфеноидотомия (ассистенция)10
62.Нистагмды зерттеу20
63.Статокинетикалық сынамаларды жүргізу20
64.Позициялық сынамаларды жүргізу (Эпли жаттығулары)20
65.Калориялық, айналмалы сынама және фистульді сынама жүргізу20
66.Көмей фибромасын эндоларингеалды алып тастау (ассистенция)10
67.Дауысты қалпына келтірудегі фонопедиялық әдістер30
68.1-типті тимпанопластика (мирингопластика)5
69.Антротомия, мастоидотомия10
70.Құлақ, тамақ және мұрын ағзаларынан (ЛОР ағзалары) биопсия алу20
71.Хеймлихты қабылдау20
72.Қан тобын, резус факторды анықтау60
73.Балалардың жүрек-өкпе реанимациясы20
74.Құлақ маңындағы жыланкөзді алып тастау20
75.Сыртқы тыныс алудың бұзылуы (асфиксия) кезінде шұғыл медициналық көмек көрсету дағдылары10

Клиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 16-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 30-1-қосымша

"Офтальмология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар офтальмолог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Офтальмология амбулаториялық-емханалық22
"Стационардағы офтальмология" модулі94
Микрохирургия18
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Көру ағзасының дамуындағы ауытқулар, туа біткен патология
2.Блефариттер
3.Халязион
4.Теріскен
5.Қабақтың сыртқа, ішке қайрылуы, трихиаз
6.Конъюнктивиттер
7.Құрғақ көз синдромы
8.Дакриоцистит созылмалы іріңді, жаңа туған балалардың
9.Дакриоаденит
10.Аметропиялар: миопия, гиперметропия, астигматизм, пресбиопия
11.Амблиопия
12.Кератиттер
13.Мөлдірқабық ойық жарасы
14.Кератоконус
15.Ноғала
16.Иридоциклит
17.Хориоретинит
18.Катаракта жас ерекшелігі бойынша, асқынған, туа біткен, екіншілік
19.Факоматоздар
20.Көзішілік гипертензия
21.Миопиялық ауру
22.Перифериялық хориоретинальды дистрофия
23.Көздің тамырлы аурулары
24.Көздің диабеттік зақымдануы
25.Балалар, жасөспірімдер және ересектердің торқабық дистрофиясы
26.Интрабульбарлы, ретробульбарлы неврит
27.Көру нервінің атрофиясы
28.Көру нервінің ұйып қалған көрінісі
29.Оптохиазмальды арахноидит
30.Көзішілік ісіктер: меланома, ретинобластома
31.Васкулиттер
32.Көздің қосалқы аппаратының жарақаттары
33.Көру ағзасының жарақаттары: жарақат, контузия, күйік
34.Торқабықтың бөлінуі, пролиферативті витреоретинопатия
35.Орбита (көз шарасы) аурулары мен ісіктері
36.Эндокринді офтальмопатия
37.Үйлескен және үйлеспеген қылилық
38.Блефароптоз
39.Туа біткен глаукома
40.Жасөспірімдік глаукома
41.Екіншілік глаукома
42.Шала туған балалардағы ретинопатия
43.Жалпы аурулар кезіндегі көздің зақымдануы

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Қабақтарды кері айналдыра отырып сыртқы қарап-тексеру300
2.Субконъюнктивалды инъекциялар100
3.Парабульбарлы инъекциялар300
4.Конъюнктивалық қапқа тамшы тамызу300
5.Қабаққа жақпа салу100
6.Қабақ массажы40
7.Көз жасы жолдарын жуу50
8.Скиаскопия, рефрактометрия50
9.Тіке және кері офтальмоскопия100
10.Жанасусыз және Маклаков бойынша тонометрия50
11.Циклоскопия30
12.Экзофтальмометрия5
13.Гониоскопия10
14.Қылилық бұрышын анықтау10
15.Көру ағзаларын зерттеудің ультрадыбыстық әдістерін жүргізу және интерпретация техникасын меңгеру10
16.Көзалмасының алдыңғы және артқы кесіндісінің оптикалық когерентті томографиясын жүргізу және интерпретация техникасын меңгеру10
17.Компьютерлік периметрияны жүргізу және интерпретация техникасын меңгеру10
18.Конъюнктивадан және мөлдірқабықтан бөгде денелерді алып тастау50
19.Қарапайым және астигматизмге арналған көзілдіріктерді таңдау100
20.Қабақтың абсцессін ашып-қарау3
21.Ретробульбарлы инъекциялар3
22.Конъюнктиваның және қабақтың үстірт беткейінде орналасқан қатерсіз ісіктерді алып тастау10
23.Халазионды алып тастау10
24.Қабақ терісінен, конъюнктивадан және мөлдірқабықтан тігістерді алу50
25.Қабақтың және конъюнктиваның жараларын бастапқы хирургиялық өңдеу10
26.Мөлдірқабық пен склераның енбейтін жараларын бастапқы хирургиялық өңдеу3
27.Балалардағы көз жасы жолдарын зондтау5
28.Гипотензиялық операциялардың жекелеген кезеңдерін жүргізу5
29.Қылилықты түзету бойынша операцияның жекелеген кезеңдерін жүргізу5
30.Энуклеация мен эвисцерацияның жекелеген кезеңдерін жүргізу3
31.Офтальмологиядағы рентгенологиялық зерттеу әдістерін түсіндіру10

Клиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 17-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 35-1-қосымша

"Пульмонология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар пульмонолог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклі138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы балалар пульмонологиясы70
Амбулаториялық-емханалық балалар пульмонологиясы30
Балалар пульмонологиясындағы кезек күттірмейтін жағдайлар8
Балалар фтизиатриясы20
Балалар оториноларингологиясы3
Балалар онкологиясы3
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Балалар мен жасөспірімдердің тыныс алу ағзаларының анатомиялық-физиологиялық және иммунологиялық ерекшеліктері және олардың бронх-өкпе патологиясының симптоматикасына қосқан үлесі
1.1Балалардың тыныс алу ағзаларының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері. Тыныс алу ағзаларының эмбриогенезі. Балалардың тыныс алу ағзаларын дамыту
1.2Балалардағы тыныс алудың клиникалық физиологиясы. Балалардың тыныс алу ағзаларының аурулары кезіндегі тыныс алу функциясы жеткіліксіздігінің патофизиологиялық тетіктері
1.3Өкпені патологиялық факторлардың әсерінен қорғаудың негізгі тетіктері. Мукоциллиарлық көлік, сурфактант, балалардың өкпесін қорғаудың өзіндік емес және өзіндік иммунологиялық тетіктері
2.Балалар мен жасөспірімдердің тыныс алу ағзалары ауруларының диагностикасы
2.1Балалардың тыныс алу ағзаларының аурулары кезіндегі семиотика және клиникалық синдромдар
2.2Балалардың тыныс алу ағзаларының аурулары кезіндегі микробиологиялық және иммунологиялық зерттеу әдістері
2.3Балалардың сыртқы тыныс алуын зерттеудің функционалдық әдістері. Спирометрия. Пикфлоуметрия. Бодиплетизмография. Диффузиялық тест
2.4Балалардың тыныс алу ағзалары ауруларын диагностикалаудың сәулелік әдістері. Балалардың тыныс алу ағзаларының рентгенографиясы. Бронхография. Компьютерлік томография. Магниттік-резонанстық томография. Ультрадыбыстық зерттеу
2.5Эндобронхиалдық өзгерістерді және цилиарлық функцияны бағалау. Бронхоскопия. Тыртықтау эпителийі кірпіктерінің функциясын бағалау
3.Неонаталдық пульмонология
3.1Жаңа туған нәрестелердің респираторлық дистресс-синдромы
3.2Жаңа туған нәрестелер өкпесінің интерстициалды аурулары. Өкпе бронхы дисплазиясы және оның асқынулары
3.3Жіті бронхиолиттің БҚТ және БТБ нәтижелері сияқты өкпенің созылмалы обструктивті аурулары
3.4Жаңа туған нәрестелердің пневмониясы
3.5Жіті бронхиолиттің БҚТ және БТБ нәтижелері сияқты өкпенің созылмалы обструктивті аурулары
4.Балалар мен жасөспірімдердің бронх-өкпе жүйесінің жіті инфекциялық-қабыну аурулары
4.1Жіті бронхиттер. Обструктивті бронхиттер. Бронхиолиттер. Облитерациялайтын бронхиолит
4.2Созылмалы бактериялық бронхит. Қайталанатын бронхит
4.3Балалардың пневмониясы
5.Балалар мен жасөспірімдердің плевра аурулары
5.1Қабыну плевриттері
5.2Пиопневмоторакс. Плевра эмпиемасы. Гидроторакс. Хилоторакс. Гемоторакс. Пневмоторакс
6.Балалар мен жасөспірімдердің өкпесінің аллергиялық аурулары
6.1Аллергиялық ринит
6.2Балалардағы бронх демікпесі
6.3Балалардағы гиперсенситивті пневмонит (экзогенді аллергиялық альвеолит)
7.Балалар мен жасөспірімдердің өкпесінің зең және паразиттік аурулары
7.1Өкпе микоздары
7.2Балалардағы паразиттік өкпе аурулары
8.Балалар мен жасөспірімдердің созылмалы қабыну аурулары
8.1Балалардағы бронхоэктатикалық ауру
8.2Балалардағы созылмалы бронхит
8.3Балалардағы облитерациялайтын бронхиолит
9.Балалардың генетикалық детерминирленген өкпе аурулары
9.1Балалардағы муковисцидоз
9.2Бастапқы цилиарлық дискинезия және Картагенер синдромы
9.3Альфа1-антитрипсин тапшылығы
10.Балалар мен жасөспірімдердегі интерстициалдық өкпе ауруларының жекелеген клиникалық нысандары
10.1Балалардағы идиопатиялық интерстициалдық пневмониялар
10.2Аллергиялық бронх-өкпе аспергиллезі
11.Балалар мен жасөспірімдердің интерстициалдық өкпе аурулары кезіндегі альвеолярлық геморрагиялық синдром
11.1Гудпасчер синдромы. Идиопатиялық гемосидероз
11.2Балалардағы жүйелік васкулиттер. Вегенердің гранулематозы
11.3Дәнекер тіннің жүйелі аурулары. Жүйелі қызылжек
12.Балалар пульмонологиясындағы кезек күттірмейтін жай-күйлер
12.1Балалардың тыныс алу функциясының жеткіліксіздігі
12.2Тыныс алу жолдарындағы бөгде денелер
12.3Анафилактикалық шок
12.4Инфекциялық-уытты шок
12.5Бронх демікпесінің ауыр асқынуы
12.6Өкпеден қан кету
13.Балалар мен жасөспірімдердің тыныс алу ағзалары ауруларын емдеу қағидаттары
13.1Балалар пульмонологиясындағы бактерияға қарсы терапия
13.2Глюкокортикостероидтармен емдеу. Ингаляциялық глюкокортикостероидтар. Жүйелік глюкокортикостероидтар
13.3Бронхоспазмолитикалық терапия
13.4Сурфактант алмастыратын препараттар
13.5Антилейкотриен препараттары

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
Өз бетінше орындайды
1.Спирометрия жүргізу70
2.Пикфлоуметрия және пикфлоумониторинг жүргізу100
3.Пульсоксиметрия жүргізу150
4.Өкпені инвазивті емес желдетуді жүргізу, СРАР, BiPAP15
5.Электр аспираторды қолдану15
6.Оттегі терапиясы режимін таңдау және оны жүргізу (стационар/амбулаториялық)50
7.Ингаляцияны әр түрлі ингаляциялық құрылғылар арқылы жүргізу100
8.6 минуттық жүру тестін өткізу20
9.Пациенттермен білім беру жұмысын жүргізу (тренингтер, дәрістер, семинарлар, жеке оқыту және т.б.)30
Пациенттерді ингаляторларды пайдалану техникасына оқыту30
10.Пульмонологияда өмірге қауіп төндіретін жағдайларды диагностикалау және шұғыл көмек көрсету (инфекциялық-уытты шок, өкпеден қан кету, пневмоторакс, бронх демікпесінің ауыр асқынуы, тыныс алу функциясының жіті жетіспеушілігі, анафилактикалық шок)15
Тәлімгердің жетекшілігімен орындау
11.Плевралық пункция жүргізу3
Интерпретациялау:
12.Спирометрия нәтижелері70
13.Бодиплетизмография нәтижелері5
14.Пикфлоуметрия нәтижелері100
15.Тыныс алу ағзаларын ультрадыбыстық зерттеу нәтижелері30
16.Плевра қуыстарының ультрадыбыстық зерттеу нәтижелері30
17.Өкпе артериясындағы систолалық қысымды анықтай отырып, эхокардиография нәтижелері50
18.Артериялық қанның газ құрамы нәтижелерін түсіндіру20
19.6 минуттық жүру тесттің нәтижелері20
20.Бронхоскопия нәтижелері30
21.Жалпы клиникалық, биохимиялық, иммунологиялық және микробиологиялық зерттеулердің нәтижелері200
22.Рентгенологиялық зерттеулер нәтижелері, кеуде қуысы ағзаларының компьютерлік томография/ магниттік- резонанстық томография100
23.Тыныс алу ағзаларының аурулары кезіндегі цитологиялық және гистологиялық зерттеулердің нәтижелері30
24.Өкпенің диффузиялық қабілетін зерттеу нәтижелері10

Клиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 18-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 37-1-қосымша

"Ревматология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар ревматолог-дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Балалар амбулаториялық-емханалық ревматологиясы30
Стационардағы балалар ревматологиясы модулі104
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Жіті ревматикалық қызба. Ревматикалық хорея. Балалардағы ревматикалық жүрек ақаулары. Инфекциялық эндокардиттер
2.Дәнекер тіннің жүйелі аурулары. Жүйелі қызылжегі. Ювенильді склеродермия. Идиопатиялық қабыну миопатиясы. Ювенильді дерматомиозит. Шегрен синдромы және ауруы. Антифосфолипидтік синдром
3.Жүйелік васкулиттер: түйінді полиартериит, полиангиитпен гранулематоз (Вегенер ауруы), гигантоклеткалы артериит, спецификалық емес аортоартериит (Такаясу ауруы), полиангиитпен эозинофильді гранулематоз (Чердж-Стросс синдромы), микроскопиялық полиангиит, Бехчет ауруы, сілемейлі-тері-безді синдром (Кавасаки ауруы), Гудпасчер синдромы, криоглобулинемиялық васкулит, геморрагиялық васкулит (IgA васкулит)
4.Айқаспалы (overlap) синдром. Дәнекер тіннің аралас аурулары
5.Инфекциялармен байланысты артриттер. Постстрептококк артриті. Ішектің қабыну аурулары (спецификалық емес ойықжаралы колит, Крон ауруы) және урогенитальды инфекциялар кезіндегі артриттер
6.Ювенильді идиопатиялық артрит
7.Ювенилді спондилоартрит
8.Тұқым қуалайтын коллагенопатиялар. Эллерс-Данлос синдромы. Марфан синдромы
9.Басқа аурулар кезіндегі ревматикалық көріністер (эндокриндік, онкогематологиялық, инфекциялық, метаболиялық және т.б.)
10.Тірек-қимыл аппаратының туа біткен аурулары кезіндегі артропатиялар. Остеодисплазия. Остеохондропатия
11.Остеопороз
12.Панникулиттер. Түйінді эритема
13.Аутоқабыну синдромдары

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Буындар функциясын физикалық зерттеу, тест жүргізу, функционалдық индекстерді түсіндіру200
2.Шеткі тамырлардың жай-күйін бағалау100
3.Стандартты және қосымша жалғамдар бойынша электрокардиографияны жүргізу және талдау50
4.Реанимациялық іс-шаралар жүргізу: жүрек-өкпе реанимациясы (BLS) (симуляциялық технологиялар)10
5.Қан тобын, резус фактор, донор мен реципиент қанының үйлесімділігі сынамаларын (тәлімгердің бақылауымен) анықтау10
6.Биологиялық сынама, трансфузия алдындағы жеке сынамаларды жүргізу (тәлімгердің бақылауымен)10
7.Гемокомпонентті және инфузиялық-трансфузиялық терапия жүргізу (тәлімгердің бақылауымен)10
8.Гендік-инженерлік биологиялық препараттардың венашілік инфузиясын, теріастылық инъекциясын жүргізу (тәлімгердің қадағалауымен)30
9.Диагностикалық және емдік мақсатта буындардың пункциясын жүргізу (эвакуациялау, дәрілік препараттарды енгізу) (тәлімгердің қадағалауымен)15
Интерпретациялау:
10.Синовиалды сұйықтықты зерттеу нәтижесі15
11.Эхокардиография нәтижелері20
12.Перифериялық тамырлардың ультрадыбыстық допплерографиясының нәтижелері20
13.Буындарды ультрадыбыстық зерттеу нәтижелері30
14.Рентгенография, магниттік-резонанстық томография, буындар мен аксиалдық скелеттің компьютерлік томографиясы, денситометрия нәтижелері50
15.Электромиография нәтижелері5
16.Органикалық-спецификалық аутоантиденелерді иммунологиялық зерттеу нәтижелері100
17.Тері-бұлшықет жарғағының биоптатын морфологиялық зерттеу нәтижелері5
18.Буындар функциясын физикалық зерттеу, тест жүргізу, функционалдық индекстерді түсіндіру200
19.Шеткі тамырлардың жай-күйін бағалау100

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 2 (12)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 19-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 42-1-қосымша

"Травматология-ортопедия (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар травматолог-ортопед дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы травматология, балалар50
Стационардағы ортопедия, балалар40
Амбулаториялық-емханалық травматология, балалар20
Амбулаториялық-емханалық ортопедия, балалар24
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Балалардағы тірек-қимыл аппаратының анатомиялық-физиологиялық ерекшеліктері
2.Сүйек тінінің регенерациясы
3.Сынулар бітісуінің бұзылуы (баяу бітісу, жалған буындар)
4.Ампутациялар (түрлері, көрсетілімдері). Протездеу
5.Травматология және ортопедиядағы оңалту
6.Жарақаттық шықпалар
7.Сіңірлердің зақымдануы
8.Бұлшықеттердің зақымдануы
9.Омыртқа бағанының зақымдануы
10.Жамбас сүйектерінің зақымдануы
11.Иық үсті зақымдануы
12.Иық зақымдануы
13.Білектің зақымдануы
14.Қол ұшы сүйектерінің сынуы мен шығуы
15.Ұршықтың зақымдануы
16.Тізе буынның зақымдануы
17.Жіліншіктің зақымдануы
18.Аяқ басы сүйектернің сынуы мен шығуы
19.Сүйектер мен буындардың ашық зақымдануы
20.Жаңа туған нәрестелердің жарақаттары (босану)
21.Көп жарақат
22.Термиялық жарақаты, үсік шалу, электржарақаты
23.Тірек-қимыл аппараты зақымдануларының асқынулары (травматикалық шок, перифериялық нервтердің зақымдануы, тромбоэмболия, май эмболиясы, бүйрек функциясының жіті жеткіліксіздігі)
24.Жарақаттан кейінгі остеомиелит, металлоз
25.Қаңқаның жүйелік аурулары
26.Орфандық аурулар
27.Сүйектердің қатерсіз ісіктері және ісік тәрізді аурулар
28.Остеохондропатиялар
29.Аяқ-қол буындарының артроздары
30.Омыртқа бағанының деформациялары
31.Мойын мен көкірек деформациялары
32.Аяқ-қолдардың деформациясы және қысқаруы
33.Жамбас сүйектерінің туа біткен шығып кетуі, жамбас сүйегінің орнынан жылжуы, жамбас буындарының дисплазиясы
34.Туа біткен маймақтық
35.Туа біткен мойын бұлшықтықетінің қисаюы
36.Туа біткен көпті артрогриппоз
37.Аяқталмаған остеогенез
38.Остеохондродисплазиялар
39.Жарақаттар, остемиелиттер мен басқа ауралардың салдары
40.Балалар жасындағы сүйек-буын жүйесінің рентгенографиясы, УДЗ, КТ, МРТ
41.Буынішілік зақымданулар
42.Синдактелиялар, полидактелиялар, брахидактелиялар

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Баланың жасын ескере отырып, анамнез жинау50
2.Бас, кеуде қуысы, ішперде қуысы және тірек-қимыл аппараты зақымданған науқастарды зерттеп-қарау40
3.Ортопедиялық патологиясы бар пациенттерді зерттеп-қарау40
4.Жүрек-өкпе реанимациясы немесе BLS, ATLS қағидаттары (өмірді сақтайтын негізгі емшаралар)5
5.Инфекциялық асқынуларды емдеу және профилактикасы10
6.Сүйектер сынуларының, блокадаларының, репозициясының ауырсынуын басу20
7.Гипс таңғыштарын салу
8.Қаңқа созғышын салу20
9.Ортан жілік, жіліншік, иық, білектің сынуларында сыртқы бекіту аппаратын салу5
10.Буындар пункциясы және буынішілік инъекциялар30
11.Буындардың шығуын орнына салу20
12.Ашық сынықты, жараны бастапқы хирургиялық өңдеу20
13.Ампутация2
14.Жамбастың түзетуші остеотомиясы (ассистенция)1
15.Буындар артроскопиясы5
16.Жұмсақ тіннің қатерсіз ісігін резекциялау5
17.Сүйек тінінің қатерсіз ісігін резекциялау3
18.Аяқ-қол сынықтарын консервативті емдеу30
19.Жабық репозиция20
20.Түтік тәрізді сүйектердің сүйек үсті остеосинтезі10
21.Түтік тәрізді сүйектердің сүйекішілік интрамедуллярлық остеосинтезі10
22.Бұғана остеосинтезі5
23.Білезік және қол ұшы сынуларындағы остеосинтез2
24.Шынтақ өсіндісінің остеосинтезі2
25.Тобықтың остеосинтезі10
26.Табан сүйектерінің остеосинтезі2
27.Иықтың дистальды бөлігінің сынуы кезіндегі остеосинтез5
28.Табанның артқы сүйектері мен саусақтарының остеосинтезі10
29.Шығуларды ашық түзету5
30.Бандаждарды салу15
31.Компартмент-синдромды емдеу5
32.Жарақаттан кейінгі инфекциялық асқынулардың алдын алу және емдеу10
33.Травматикалық және операциядан кейінгі жараларды хирургиялық өңдеу10
34.Зертханалық-аспаптық зерттеулер деректерін түсіндіру5
35.Тері аутодермопластикасы10
36.Жарақаттан кейінгі инфекциялық асқынулардың профилактикасы және емдеу10

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 3 (18)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Республикалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 20-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 48-1-қосымша

"Эндокринология (балалар)" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: балалар эндокринолог дәрігері

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Стационардағы эндокринология модулі (балалар)-170
Стационардағы эндокринология модулі (балалар)-232
Амбулаториялық-емханалық эндокринология модулі (балалар)32
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Қант диабеті (1 типті қант диабеті, 2 типті қант диабеті, гестациялық қант диабеті, MODY, қант диабетінің басқа типтері), қант диабетінің спецификалық асқынулары, диабеттік кома)
2.Семіздік. Метаболикалық синдром
3.Қалқанша безінің аурулары (йод тапшылығы жай-күйлері, гипотиреоз синдромы, тиреотоксикоз синдромы, аутоиммунды тиреоидит, жітілеу тиреоидит, қалқанша безінің қатерлі ісігі, тиреотоксикалық криз, гипотиреоидты кома, түйіндік түзілімдер)
4.Нейроэндокриндік аурулар (гиперинсулинизм, гиперпролактинемия синдромы, гипопитуитаризм, биік бойлық синдром, акромегалия және гипофизарлық гигантизм, қысқа бойлық синдромы, кортикотропинома, гонадотропинома, тиреотропинома, антидиурездік гормон секрециясының сəйкес еместігі синдромы, қантсыз диабет, пролактинома, гипофиз инциденталомасы, "бос" түрік ертоқым синдромы, гипофиздің гормоналды белсенді емес ісіктері)
5.Бүйрекүсті безінің аурулары (бүйрекүсті безінің инцидентоломасы, гиперкортицизм синдромы, гипокортицизм синдромы, алғашқы және екіншілік гиперальдостеронизм, бүйрекүсті безі қыртысының туа біткен дисфункциясы, кортикостерома, андростерома, кортикоэстрома, жіті бүйрекүсті безі функциясының жеткіліксіздігі, феохромоцитома)
6.Фосфор-кальций алмасуының бұзылуы (гиперпаратиреоз, гипопаратиреоз, остеопороз)
7.Репродуктивті эндокринология (жыныс қалыптасуының бұзылуы, ер адамдардағы гипогонадизм синдромы, әйел адамдардағы гипогонадизм синдромы, жыныстық дамудың кешігу синдромы, ерте жыныстық даму синдромы, климакстық синдром, андропауза, поликистозды аналық бездер синдромы)
8.Генетикалық аурулар кезіндегі эндокриндік синдромдар
9.Көптеген эндокриндік неоплазиялар синдромдары. Аутоиммунды полигландулярлық синдромдар
10.Нерв анорексиясы

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Эндокринологиялық стационардағы пациенттерге курация жасау100
2.Эндокринологиялық бөлімшеде кезекші дәрігердің көмекшісі ретінде түнгі кезекшілік (айына 2 кезекшілік)40
3.Қандағы глюкозаны, ацетонды, зәрдегі глюкозаны, микроальбуминурияны экспресс-әдістермен айқындау100
4."Қант диабеті мектебінде" пациенттерді оқыту100
5.Қант диабетімен ауыратын науқастардағы қанайналымы, аяқ-қолдың иннервациясы және сүйек жүйесінің жай-күйін бағалау50
6.Қант диабетімен ауыратын пациенттерді өзін өзі бақылау нәтижелерін талдауға және оларды практикалық қолдануға үйрету100
7.Қалқанша безді пальпациялау және оның мөлшері мен құрылымын бағалау100
8.Функционалдық сынамаларды жүргізу және олардың нәтижелерін бағалау20
9.Оқушыларды профилактикалық қарап-тексерулерге қатысу10
10.Консилиумдарға қатысу және реанимация және қарқынды терапия бөлімшесінде кезек күттірмейтін көмек көрсету40
11.Инсулин сорғысын орнату және пайдалану50
12.Глюкозаның үздіксіз мониторингін орнату, пайдалану және алынған нәтижелерді түсіндіру10
13.Эндокринологиялық пациенттерді жедел емдеуге дайындау10
14.Жүкті және босанатын әйелдерге консультация беру20
15.Аралас бөлімшелерде эндокриндік аурулары бар пациенттерге консультация беру50
16.Қалқанша безін ультрадыбыстық зерттеуді жүргізуге және оның деректерін түсіндіруге қатысу40

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес) – 2 (12)

Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Облыстық денсаулық сақтау ұйымдарында – 3 (18)

Бұйрыққа 21-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 50-1-қосымша

Медициналық ұйымдар бөлінісінде резидент-дәрігердің клиникалық практикасының ұзақтығы

Ескерту. Үлгілік оқу бағдарламасы ҚР Денсаулық сақтау министрінің 2023 жылғы 10 қарашадағы № 164 бұйрығына сәйкес 50-қосымшамен толықтырылды (алғашқы ресми жарияланған күнінен кейін күнтізбелік он күн өткен соң қолданысқа енгізіледі)

№МамандықКлиникалық практиканың ұзақтығы, кемінде ай (кредиттер)
Ауылдық денсаулық сақтау ұйымдарында (АОА, ААА төмен емес)Қалалық денсаулық сақтау ұйымдарындаОблыстық денсаулық сақтау ұйымдарындаРеспубликалық денсаулық сақтау ұйымдарында
1.Аллергология және иммунология (балалар)1(12)-3 (18)-
2.Анестезиология және реаниматология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)3 (18)
3.Гастроэнтерология (балалар)2 (12)-3 (18)-
4.Жақсүйек-бет хирургиясы (балалар)-2 (12)2 (12)-
5.Инфекциялық аурулар (балалар)2 (12)-3 (18)-
6.Кардиология (балалар)1 (6)2 (12)2 (12)2 (12)
7.Неврология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)3 (18)
8.Нефрология (балалар)-3 (18)3 (18)3 (18)
9.Оториноларингология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)3 (18)
10.Офтальмология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)3 (18)
11.Пульмонология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)3 (18)
12.Ревматология (балалар)2 (12)2 (12)3 (18)3 (18)
13.Травматология-ортопедия (балалар)3 (18)3 (18)3 (18)3 (18)
14.Эндокринология (балалар)2 (12)3 (18)3 (18)-

Ескертпе:

* Қазақстан Республикасы Әділет министрлігінің "Сот сараптамалары орталығы" республикалық мемлекеттік қазыналық кәсіпорнының аумақтық бөлімшелерінде

АОА – аудандық орталық аурухана

ААА – ауданаралық аурухана

Бұйрыққа 22-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 51-қосымша

"Әскери хирургия" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 3 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: әскери дәрігер-хирург

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы208
1)Міндетті компонент200
Тактикалық медицина40
"Хирургия" модулі "Абдоминалды хирургия" пәні "Іріңді хирургия" пәні "Ангиохирургия" пәні "Нейрохирургия" пәні "Травматология және ортопедия" пәні "Амбулаториялық-емханалық хирургия" пәні "Анестезиология және реаниматология" пәні60 13 12 5 5 14 6 5
Әскери-медициналық сараптама10
"Әскери-медициналық хирургия" модулі "Әскери-медициналық хирургия-1" пәні "Әскери-медициналық хирургия-2" пәні62 30 32
Әскери токсикология және гигиена10
Әскери қызметшілерді оңалту және олардың денсаулығын қалпына келтіру10
Әскери медицинадағы психология және психиатрия8
2)Таңдау бойынша компонент8
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:210

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1.Медициналық эвакуация кезеңінде жаралыларға медициналық көмек көрсетуді және емдеуді ұйымдастыру
2.Жауынгерлік хирургиялық патология
3.Хирургиялық бейіндегі санитариялық шығындар
4.Жауынгерлік хирургиялық жарақаттың ауырлық дәрежесін бағалау
5.Медициналық эвакуация кезеңіндегі ауырсынуды басу әдістері мен құралдары
6.Жіті қан жоғалту, медициналық эвакуация кезеңдерінде емдеу қағидаттары
7.Травматикалық шок және травматикалық ауру
8.Ұзақ қысу синдромы
9.Жарақаттар мен травмаларды көп кезеңді хирургиялық емдеу тактикасы (damage control surgery)
10.Жауынгерлік хирургиялық жарақаттардың инфекциялық асқынулары
11.Құрама радиациялық жарақаттар
12.Жауынгерлік термиялық зақымданулар
13.Бассүйек пен мидың жауынгерлік жарақаты
14.Омыртқа бағанасының және жұлынның жауынгерлік жарақаты
15.Көру ағзасының жауынгерлік жарақаты
16.ЛОР ағзаларының жауынгерлік жарақаты
17.Жақсүйек-бет аймағының жауынгерлік жарақаты
18.Мойынның жауынгерлік жарақаты
19.Кеуденің жауынгерлік жарақаты. Торакоабдоминалдық жарақаттар
20.Іштің жауынгерлік жарақаты
21.Жамбас пен жамбас мүшелерінің жауынгерлік жарақаты
22.Аяқ-қолдардың жауынгерлік жарақаты
23.Жауынгерлік үйлескен жаралар мен жарақаттар
24.Мина жарылысынан жарақаттар және жарылу жарақаттары
25.Септикалық шок
26.Көп жарақат кезіндегі анестезия. Ұрыс жағдайында жансыздандырудың ерекшеліктері
27.Уланатын заттармен зақымдануларды емдеу және клиника
28.Әскери психиатрия: жіті және созылмалы психоздар
29.Жеке құрамға психологиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру. Жараланғандар мен жарақаттанғандарды медициналық-психологиялық оңалту
30.Әскери медицинадағы психиатриялық сараптама. Суицидтік мінез-құлық және оның алдын алу. Ұрыс жағдайында пациенттермен қарым-қатынас орнату
31.Жіті аппендицит
32.Жіті холецистит. Өт-тас ауруының хирургиялық асқынулары
33.Жіті панкреатит. Ұйқыбезі ауруларының хирургиялық асқынулары
34.Жарықтар (өзге де орналасқан шап, сан, кіндік, алдыңғы ішперде қабырғасы)
35.Диафрагмалық жарықтар. Ішперде қуысының жарығы
36.Қайталанатын, операциядан кейінгі жарықтар
37.Жіті ішек түйнегі (оның ішінде ісік генезі)
38.Жіті және созылмалы гастродуоденалды ойықжаралар, асқазан мен ұлтабардан қан кетумен асқынған эрозиялар
39.Өңеш пен асқазан тамырларының варикозды кеңеюі, қан кетумен асқынған
40.Маллори-Вейс синдромы (асқазан-өңеш үзілу-геморрагиялық синдромы)
41.Өңеш перфорациясы
42.Асқазан мен ұлтабардың перфоративті ойықжаралары
43.Пенетриялық ойықжаралар, ойықжаралардың азғындалуы
44.Пилородуоденалды стеноз
45.Кардия ахалазиясы
46.Мезентериалды қан айналымының жіті бұзылуы
47.Эмболиялар мен тромбоздар (артериялық, веналық)
48.Аяқ-қол тамырларының облитерациялық аурулары
49.Аяқ-қол веналарының аурулары, іріңді-қабыну асқынулары
50.Некроздар, ойықжаралар, жыланкөздер, гангреналар (ішкі ағзалар)
51.Өкпенің, плевраның, көкірекортаның хирургиялық аурулары
52.Кеңірдектің перфорациясы. Медиастенит
53.Абсцесс. Флегмона. Тілме, эризипелоид
54.Фурункул, ФурункулҰз. Карбункул
55.Панариций, пандактилит
56.Геморрой (перианальды венозды тромбоз). Парапроктит
57.Хирургиялық сепсис
58.Электр жарақаты. Үсік. Күйік және күйік ауруы. Күйік ауруы және ингаляциялық зақымдану
59.Спецификалық емес ойықжаралы колит, Крон ауруы
60.Өңеш, асқазан, ішек дивертикулдары
61.Өкпенің, бауырдың (оның ішінде ішперде қуысының басқа да ағзаларының) паразиттік және паразиттік емес кисталары
62.Эндокриндік жүйе ауруларының хирургиялық асқынулары
63.Диабеттік табан
64.Жұмсақ тіндер мен бұлшықет-қаңқа жүйесінің ісіктері
65.Өңеш, асқазан-ішек жолдарының ісіктері
66.Гепатопанкреатобилиарлық аймақ ісіктері
67.Эндокриндік жүйе ісіктері
68.Кеуде қуысы ағзаларының ісіктері

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
1.Оқ жарақатын хирургиялық өңдеу (бастапқы, қайталама)100
2.Гипс таңғыштарды салу50
3.Новокаинді блокадалар300
4.Күйіктің тереңдігі мен ауданын диагностикалау100
5.Тыныс алу жолдарының күйіктерін емдеу50
6.Күйік жараларын емдеу50
7.Бассүйек-ми зақымдануымен зардап шеккендерге шокқа қарсы іс-шаралар10
8.Бассүйек-ми жарақатында қан кетуді тоқтату10
9.Сүйекішілік жансыздандыру50
10.Жараланғандарға/зардап шеккендерге шұғыл көмек300
11.Травматикалық шок кезіндегі шокқа қарсы шаралар20
12.Фасциотомия10
13.Қан кетуді тоқтату50
14.Плевра пункциясы50
15.Ірі тамырлар зақымданған кезде қан кетуді уақытша және түпкілікті тоқтату5
16.Аяқ-қолды ампутациялау15
17.Сынықтарды ауырсыздандыру, блокадалар, сүйектерді репозициялау20
18.Гипс таңғыштарды салу50
19.Жамбас сүйегі, жіліншік, иық, білек сынықтарына сыртқы бекіту құрылғысын қолдану5
20.Буындардың шығуын түзету20
21.Ашық сынықты, жараны бастапқы хирургиялық өңдеу20
22.Ампутация5
23.Реанимациялық шараларды жүргізу ("ауыздан ауызға" және "ауыздан мұрынға" жасанды тыныс алу, жабық жүрек массажы; сыртқы қан кетуді тоқтату, айналымдағы қан көлемін қалпына келтіру, қан тобын анықтау, қан құю, геморрагиялық шоктың алдын алу және емдеу)10
24.Таза және іріңді жараларды таңу150
25.Таңу кезінде іріңді жаралар мен қуыстарды санациялау150
26.Трофикалық ойықжараларды жергілікті емдеу15
27.Жараны бастапқы хирургиялық өңдеу200
28.Жараны қайталама хирургиялық өңдеу100
29.Бастапқы және қайталама тігістерді салу100
30.Жараларды микробиологиялық және цитологиялық зерттеу үшін материал алу100
31.Терінің іріңді-некротикалық ауруларын, тері шелмайын, тін кеңістіктерді (оның ішінде химиялық және термиялық зақымданулар кезінде) операциялық емдеу50
32.Панарицияны ашу10
33.Ішперде қуысынан тампондарды, дренаждарды алып тастау50
34.Зертханалық аспаптық зерттеулердің деректерін түсіндіру300
35.Амбулаторлық хирургиядағы аз инвазивті операциялар15
36.Беткейлік қатерсіз ісіктерді жою10
37.Аппендектомия20
38.Аппендикулярлық инфильтратты хирургиялық (консервативті) емдеу, аппендикулярлық абсцессті дренаждау10
39.Меккелдің дивертикулы кезіндегі операциялар5
40.Шап жарығын герниотомия, герниопластика10
41.Іштің ақ сызығы жарығының және кіндік жарығының герниопластикасы10
42.Сан жарығының герниопластикасы5
43.Қайталанатын вентральды жарықтың герниопластикасы10
44.Диафрагмалық жарыққа операциялар3
45.Өзге оқшауланған жарықтар кезіндегі операциялар (ішкі жарықтар)3
46.Қан кету кезінде эзофагогастродуоденоскопия, биопсия, эндоскопиялық гемостаз7
47.Ректоскопия, колонофиброскопия, биопсия алу10
48.Холедохоскопия. Папиллосфинктеротомия, вирсунготомия, тастарды ағындардан алу5
49.Өңеш пен асқазанның, ішектің қатерсіз ісіктерін эндоскопиялық жолмен алу3
50.Эндоскопиялық зерттеу кезінде өңештен, асқазаннан, ұлтабардан, тікішектен және тоқішектен бөгде заттарды алу3
51.Өңештің тыртықты және операциядан кейінгі тарылуларын кеңейту және бөлу2
52.Күю кезінде өңештің бұзылуы3
53.Энтералдық қоректендіруге арналған зонд орнату15
54.Блекмор зондын орнату15
55.Өңеш пен асқазанның варикозды кеңеюін тігу5
56.Лапароскопия, ішперде қуысы ағзаларын тексеру25
57.Холецистэктомия10
58.Холецистостомия8
59.Асқазан мен ұлтабардың тесілген ойықжарасын тігу5
60.Асқазан жарасын тігу2
61.Асқазан резекциясы (Бильрот-1, Билрот-2 бойынша)4
62.Асқазанның субтотальды резекциясы, гастрэктомия3
63.Пилоропластика операциясы4
64.Асқазан мен ұлтабар ойықжарасына ваготомия3
65.Перитонитті операциялық емдеу, лапароскопиялық санациялар10
66.Ішперде қуысын, ішперде артындағы қуысты дренаждау30
67.Жіңішке ішек резекциясы, ішекаралық анастомоз салу10
68.Қысылған ағзалардың өміршеңдігін анықтау15
69.Сальникті резекциялау20
70.Ішек интубациясы (мұрын интестиналды, ретроградты)6
71.Жіті ішек түйнегін жою операциясы5
72.Ішек стомасын салу (энтеростома, колостома)4
73.Эпицистостомия қою3
74.Бауыр жарасын тігу3
75.Ұйқыбезінің жарасын тігу3
76.Спленэктомия3
77.Геморроидэктомия3
78.Созылмалы парапроктит кезіндегі жыланкөзді кесу8
79.Эпителий-құйымшақтық жылауығын кесу4
80.Плевралдық пункция, плевралдық қуысты дренаждау15
81.Тері арқылы бауыр арқылы жасалған холангиография, холедохостомия5
82.Холедохотомия. Холедохолитотомия10
83.Билиодигестивті анастамозды қалыптастыру операциясы (холедходуоденоанастомоз, холедохоейноанастомоз)5
84.Панкреатодуоденальды резекция2
85.Торакоскопия, алдыңғы қуысты тексеру13
86.Торакотомия, өкпе, бронх, диафрагма жарақатын тігу13
87.Жүрек және перикард жарақатын тігу13
88.Перикард пункциясы12
89.Шок жағдайындағы инфузиялық терапия200
90.Турникетті тактикалық қолдану10
91.Окклюзиялық таңғышты салу10
92.Жара тампонадасы10
93.Кеуде қуысының декомпрессиясы (ине торакостомиясы)5
94.Назофарингеалды және орофарингеалды түтікті қолдану15
95.Ұрыс жағдайында анальгетиктерді енгізу100
96.Тактикалық эвакуация (тасымалдау, жылжыту, бекіту)100
97.Жеке дәрі қобдишасын қолдану (IFAK)50
98.Сценарийлік тренингтерде TCCC (Tactical Combat Casualty Care) қолдану
99.'Care under Fire' фазасындағы әрекеттер (симуляцияға)10
100.M.A.R.C.H. алгоритмін орындау10
101.Жаппай қаза болған жағдайда көмек көрсетуді үйлестіру10
102.Улы заттармен зақымданған кезде алғашқы көмек көрсету10
103.Санитариялық-гигиеналық шараларды ұйымдастыру5
104.Психологиялық сауалнама және жай-күйіне экспресс-бағалау жүргізу көрсету
105.Ұрыс жағдайында алғашқы психологиялық көмек көрсету5
106.Посттравматикалық күйзелістің (ПТКБ), депрессияның және мазасыздықтың бұзылуының белгілерін тану5
107.Бөлімшеде стрессті төмендету бойынша іс-шараларды ұйымдастыру5
108.Психологиялық тренингті әзірлеу және өткізу5
109.Психиатриялық әңгімелесу өткізу5
110.Суицидтік мінез-құлық тәуекелін талдау5
111.Психологиялық сауалнама және жай-күйіне экспресс-бағалау жүргізу5
112.Ұрыс жағдайларында алғашқы психологиялық көмек көрсету5
113.Бөлімшеде стрессті төмендету бойынша іс-шараларды ұйымдастыру5
114.Психологиялық тренингті әзірлеу және өткізу5
115.Психиатриялық әңгімелесу өткізу5
116.Суицидтік мінез-құлық тәуекелін талдау5

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің клиникалық базаларында дайындық жүргізіледі деп көзделген.

Бұйрыққа 23-қосымша Медициналық және фармацевтикалық мамандықтар бойынша жоғарғы оқу орнынан кейінгі білім берудің үлгілік оқу бағдарламасына 52-қосымша

"Әскери терапия" мамандығы бойынша резидентураның үлгілік оқу бағдарламасының құрылымы

Бағдарламаның жылдармен ұзақтығы: 2 жыл

Оқуды аяқтағаннан кейін берілетін біліктілік: әскери дәрігер-терапевт

Р/с №Пәндердің (модульдердің) атауыКредиттер саны
1Бейінді пәндер циклы138
1)Міндетті компонент134
Тактикалық медицина30
Модуль: "Әскери терапия"60
"Әскери терапия -1" пәні "Әскери терапия -2" пәні40 20
Қауіп төндіретін жағдайларда шұғыл терапиялық көмек20
Әскери-медициналық сараптама6
Әскери токсикология және гигиена6
Әскери медицинадағы психология және психиатрия6
Әскери қызметшілерді оңалту және олардың денсаулығын қалпына келтіру6
2)Таңдау бойынша компонент4
2Қорытынды аттестаттау2
Жиыны:140

Үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны

Р/с №Диагностикаға және емдеуге жататын ең көп таралған аурулар мен жай-күйлердің тізбесі
1Нерв жүйесінің уытты зақымдануы
2.Уытты кома
3.Мидың уытты ісінуі
4.Интоксикация психоздары. Делириоздық синдром
5.Тыныс алу жүйесінің уытты зақымдануы
6.Уытты гипоксия
7.Жүрек-тамыр жүйесінің уытты зақымдануы
8.Экзоуытты шок
9.Жүрек ырғағы мен өткізгіштігінің бұзылуы
10.Уланатын заттармен зақымдануларды емдеу және клиника
11.Әскери психиатрия: жіті және созылмалы психоздар
12.Жеке құрамға психологиялық қолдау көрсетуді ұйымдастыру. Жараланғандар мен жарақаттанғандарды медициналық-психологиялық оңалту
13.Әскери медицинадағы психиатриялық сараптама. Суицидтік мінез-құлық және оның алдын алу. Ұрыс жағдайында пациенттермен қарым-қатынас орнату
14.Сыртқы сәулеленуден болған жіті сәуле ауруы
15.Аралас радиациялық жарақаттар. Біріктірілген радиациялық жарақаттар
16.Жергілікті радиациялық зақымдану біркелкі емес сәулелену кезіндегі жіті сәуле ауруы
17.Ішкі радиациялық зақымданудан (ішкі сәулеленуден) сәуле ауруы
18.Созылмалы сәуле ауруы
19.Күйіктен зардап шеккендердегі висцеральды патологияның ерекшеліктері
20.Жараланғандарға және күйіп қалғандарға терапиялық көмек
21.Аса жоғары жиілікті диапазондағы электромагниттік сәулеленудің зақымдануы
22.Қызып кету
23.Суық зақымдану
24.Пневмония
25.Бронх демікпесі
26.Өкпенің созылмалы обструктивті ауруы
27.Бронхит
28.Бронхоэктатикалық ауру
29.Плеврит
30.Тыныс алу функциясының жеткіліксіздігі
31.Жүректің өкпе ауруы (өкпе гипертензиясы, өкпе артериясының тромбоэмболиясы, өкпе жүрегі)
32.Генезисі белгісіз қызба. Сепсис
33.Жіті аллергоздар. Анафилактикалық шок
34.Артериялық гипертензия (эссенциалды және симптоматикалық артериялық гипертензия)
35.Жүректің созылмалы ишемиялық ауруы
36.Жіті коронарлық синдром. Миокард инфаргі және оның асқынулары
37.Кенеттен жүрек өлімі
38.Жүрек ырғағының және өткізгіштігінің бұзылуы
39.Миокардиттер
40.Жүре пайда болған жүрек ақаулары. Жүректің ревматикалық ауруы
41.Туа біткен жүрек ақаулары
42.Кардиомиопатиялар (бастапқы, қайталама)
43.Инфекциялық эндокардит
44.Жүрек функциясының жеткіліксіздігі (жіті, созылмалы)
45.Метаболикалық синдром
46.Асқазан-ішек жолдарының функционалдық бұзылулары (функционалдық диспепсия, өт қабының және Одди сфинктерінің функционалдық бұзылуы, тітіркенген ішек синдромы)
47.Гастроэзофагеальды рефлюкс ауруы
48.Созылмалы гастрит
49.Асқазан мен ұлтабардың ойық жарасы
50.Созылмалы холецистит. Өт-тас ауруы
51.Созылмалы панкреатит
52.Созылмалы гепатиттер (вирустық емес, вирустық генезис)
53.Бауыр циррозы
54.Ішектің қабыну аурулары (ойық жаралы колит, Крон ауруы)
55.Дефициттік анемия (темір тапшылығы, В-12 тапшылығы, фолий тапшылығы)
56.Апластикалық анемия
57.Гемолитикалық анемия
58.Тромбоцитопения
59.Коагулопатиялар (гемофилия, Виллебранд ауруы, К витаминінің тапшылығы)
60.Тромбофилия
61.Диссеминирленген тамырішілік коагуляция синдромы
62.Лейкоздар (жіті, созылмалы)
63.Ревматоидты артрит
64.Жүйелі склеродермия
65.Жүйелі қызыл жегі
66.Дерматомиозит
67.Серонегативті спондилоартропатия
68.Инфекциялық артриттер
69.Остеоартрит
70.Подагра
71.Остеопороз
72.Қант диабеті
73.Гипотиреоз
74.Тиреотоксикоз
75.Аутоиммунды тиреоидит
76.Гиперкортицизм
77.Бүйрекүсті безінің жеткіліксіздігі
78.Несеп шығару жолдарының асқынбаған және асқынған инфекциялары
79.Жіті және созылмалы тубулоинтерстициалды инфекциялар
80.Гломерулярлық аурулар. Гломерулонефрит
81.Бүйректің жіті зақымдануы
82.Бүйректің созылмалы ауруы
83.Зардап шеккендердегі коморбидтік жағдай (диабет, гипертония)
84.Тыныс алу функциясының жіті жеткіліксіздігі
85.Жүрек функциясының жіті жеткіліксіздігі
86.Көп ағзалар функциясының жеткіліксіздігі

Практикалық дағдылар, манипуляциялар, емшаралар

Р/с №Операция/емшара/техникаДағдылар саны
Жеке орындау:
1.Жіті улану кезіндегі детоксикация терапиясы30
2.Сіңбеген уды жою бойынша іс-шаралар20
3.Құсуды шақыру (түтіксіз асқазанды шаю) Асқазанды түтікпен шаю50
4.Сіңген уды жою бойынша іс-шаралар30
5.Антидоттық терапия30
6.Уытты энцефалопатияны емдеу20
7.Тыныс алу жүйесінің уытты зақымдануын емдеу20
8.Экзоуытты шокты емдеу20
9.Жіті коронарлық синдром кезінде жүректің ырғағы мен өткізгіштігінің бұзылуын емдеу20
10.Уытты нефропатия мен гепатопатияны емдеу15
11.Қышқыл-негізгі жай-күйінің (ҚНЖ) бұзылуын емдеу20
12.Уытты коагулопатияны емдеу (ДВС синдромы)20
13.Пикфлоуметрия20
14.Дозаланған аэрозольді ингаляторларды, спейсерлерді және небулайзерлерді қолдану20
15.Пульсоксиметрия50
16.Оттегі концентраторын қолдану техникасы30
17.Электрокардиография (тіркеу және таратып жазу)30
18.6 минуттық серуендеу тесті30
19.Гликемияны, ацетонурияны жедел зерттеу30
20.Бүйрек функциясын бағалау және есептеу50
21.Альбуминурия дәрежесін және Альбумин/Креатинин арақатынасын түсіндіру30
22.Протеинурия дәрежесін және Протеин/Креатинин арақатынасын түсіндіру30
23.Инсулин дозаларын есептеу. Диеталық режимді, гликемия мониторингін және инсулинді қолдануды тағайындау10
24.Шумақшалық сүзілу жылдамдығын есептеу50
25.Гемокомпоненттік және инфузиялық терапия20
26.Жүрек-өкпе реанимациясы10
27.Электрлік дефибрилляция10
Нәтижелерді интерпретациялау:
28.Жалпы клиникалық, биохимиялық, иммунологиялық және микробиологиялық зерттеулер100
29.Ішкі ағзалардың аурулары кезіндегі цитологиялық және гистологиялық зерттеулер20
30.Қанның газдық құрамы20
31.Рентгенологиялық зерттеулер, ішкі ағзалар мен буындардың компьютерлік томографиясы/магнитті-резонансты томографиясы100
32.Ішкі ағзаларды, буындарды ультрадыбыстық зерттеу15
33.Ішкі ағзаларды эндоскопиялық зерттеу30
34.Эхокардиография30
35.Артериялық қысымды тәуліктік мониторингілеу, артериялық қысымды үйде мониторингілеу60
36.Холтер бойынша электрокардиография мониторингі30
37.Бронходиляциялық сынама жүргізе отырып спирография30
Басшылықпен орындау:
38.Коникотомия5
39.Шок жағдайындағы инфузиялық терапия20
40.Назофарингеалды және орофарингеалды түтікті қолдану15
41.Ұрыс жағдайында анальгетиктерді енгізу10
42.Тактикалық эвакуация (тасымалдау, жылжыту, бекіту)15
43.Жеке дәрі қобдишасын қолдану (IFAK)100
44.Сценарийлік тренингтерде TCCC (Tactical Combat Casualty Care) қолдану
45.1. 'Care under Fire' фазасындағы әрекеттер (симуляцияға)10
46.2. M.A.R.C.H. алгоритмін орындау10
47.Жаппай қаза болған жағдайда көмек көрсетуді үйлестіру10
48.Улы заттармен зақымданған кезде алғашқы көмек көрсету10
49.Санитариялық-гигиеналық шараларды ұйымдастыру10
50.Психологиялық сауалнама және жай-күйіне экспресс-бағалау жүргізу5
51.Ұрыс жағдайында алғашқы психологиялық көмек көрсету5
52.Посттравматикалық күйзелістің (ПТКБ), депрессияның және мазасыздықтың бұзылуының белгілерін тану5
53.Бөлімшеде стрессті төмендету бойынша іс-шараларды ұйымдастыру5
54.Психологиялық тренингті әзірлеу және өткізу5
55.Психиатриялық әңгімелесу өткізу5
56.Суицидтік мінез-құлық тәуекелін талдау5
57.Психологиялық сауалнама және жай-күйіне экспресс-бағалау жүргізу5
58.Ұрыс жағдайларында алғашқы психологиялық көмек көрсету5
59.Бөлімшеде стрессті төмендету бойынша іс-шараларды ұйымдастыру5
60.Психологиялық тренингті әзірлеу және өткізу5

Қазақстан Республикасы Қорғаныс министрлігінің клиникалық базаларында дайындық жүргізіледі деп көзделген.

Іздеу атаулары: №100 бұйрық, 100-бұйрық, приказ 100, жүзінші бұйрық, 100 бұйрық скачать.

Маңызды

Материал ақпараттық мақсатта берілген. Диагноз бен емді дәрігер анықтайды.

Біз саған жазып
бере аламыз!

Реферат немесе медициналық тақырыптағы материал керек пе? Тақырыбыңды WhatsApp-қа жібер.